Ο Βρετανός καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ Callum Thomas καλεί τα αεροδρόμια αν αλλάξουν πριν τα προλάβει η κλιματική αλλαγή και υπεραμύνεται του νέου εμπορίου δικαιωμάτων ρύπων για τις αεροπορικές εταιρείες.
Τα σύγχρονα αεροδρόμια καλούνται επειγόντως να υιοθετήσουν συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης αν θέλουν να παραμείνουν στον ανταγωνισμό για την επόμενη εικοσαετία, ενώ οι αεροπορικές εταιρείες θα βγουν ωφελημένες από το νέο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων ρύπων- αρκεί όλα να γίνουν μεθοδικά και με σαφή αναπτυξιακή λογική.
Αυτά υποστηρίζει με πάθος ο Βρετανός καθηγητής Callum Thomas στη συνέντευξη που ακολουθεί και την οποία μας παραχώρησε στο πλαίσιο του συνεδρίου ‘The socio- economic and political crisis: the impact on air transport’, που πραγματοποιήθηκε στο Αεροδρόμιο της Αθήνας.
Από τη θέση του ως πρόεδρος του Τμήματος Βιώσιμης Αεροπλοΐας, στο Manchester Metropolitan University, ο καθηγητής Callum Thomas διενεργεί εδώ και μια εικοσαετία σημαντικές έρευνες περιβαλλοντικής και οικονομικής διαχείρισης σε δεκάδες ευρωπαϊκά αεροδρόμια και αεροπορικές εταιρείες. Στο πλαίσιο αυτών των ερευνητικών του δραστηριοτήτων, συνεργάζεται μάλιστα και με τον δικό μας Δημήτρη Δημητρίου της DATTEA Consulting.
Κύριε Thomas υποστηρίζουν κάποιοι οτι σε εποχή οικονομικής ύφεσης δεν θα έπρεπε να ‘φορτωθούν’ οι αερομεταφορές ένα επιπλέον οικονομικό βάρος όπως τα δικαιώματα εμπορίου ρύπων.
Όταν τα πράγματα πάνε καλά στην αεροπορική βιομηχανία και κάποιοι επχειρούν αλλαγές, ακούγονται πάντα προτροπές του τύπου ‘γιατί να επέμβουμε τώρα που όλα πάνε καλά- ας περιμένουμε πρώτα να αναπτυχθούμε και μετά…’. Όταν έχουμε κρίση και επιχειρείται να ληφθούν κάποια μέτρα, η βιομηχανία απαντάει ‘μα τώρα βρήκατε να λάβετε μέτρα- ας περιμένουμε να αναπτυχθούμε και μετά…’. Καταλαβαίνετε λοιπόν οτι ποτέ δεν είναι ο σωστός καιρός για να λάβεις μέτρα. Η αλήθεια είναι ότι όλοι οι άλλοι τομείς της οικονομίας έχουν λάβει μέτρα για το εμπόριο ρύπων και είναι παράλογο να αρνηθούμε εμείς. Ξέρουμε οτι το κλίμα αλλάζει, ξέρουμε οτι το CΟ2 είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα, ξέρουμε οτι οι αερομεταφορές παράγουν αέριους ρύπους- επίσης γνωρίζουμε οτι οι αερομεταφορές αυξάνονται με τα χρόνια. Επομένως κάτι πρέπει να γίνει.
Μπορεί όμως η νέα νομοθεσία να δουλέψει- αναφέρομαι στο ποσοστό του 15% των ρύπων που αναμένεται να φτάσει το 20%;
Έχει δουλέψει σε άλλες βιομηχανίες… Αυτό που κάνει η νομοθεσία είναι να θέτει ένα όριο στις εκπομπές ρύπων που μπορεί να παράγει η αεροπορική βιομηχανία στο σύνολό της και κάθε αεροπορική για τον εαυτό της. Αν λοιπόν θέλει κάποιος να το ξεπεράσει, θα πρέπει να αγοράσει δικαιώματα από κάποιον άλλο αερομεταφορέα. Αυτό είναι πολύ καλύτερο από το να αφήσουμε τις αεροπορικές εταιρείες παντελώς ανεξέλεγκτες ή απλώς να θεσπίσουμε π.χ. ένα φόρο που εύκολα κάποιος θα πληρώνει. Από την άλλη, αν η αεροπορική βιομηχανία στο σύνολό της έχει ανοδικές τάσεις και επιθυμεί περισσότερα δικαιώματα ρύπων, θα πρέπει να τα αγοράσει από ένα τομέα που συρρικνώνεται. Στην περίπτωση της Ελλάδας λοιπόν, αν αντικαταστήσετε τους παραδοσιακούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα – μια ρυπογόνα αλλά φθίνουσα παγκοσμίως βιομηχανία- με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, θα μπορείτε να ‘πουλήσετε’ δικαιώματα στην αεροπορική βιομηχανία. Τα χρήματα αυτά θα μπορούν στη συνέχεια να επενδυθούν σε επιπλέον ανανεώσιμη ενέργεια. Αυτό είναι το σημαντικό με το σύστημα που επιχειρείται να εφαρμοστεί: να μετακινηθούν ποσά από τον ένα τομέα της οικονομίας στον άλλο με αναπτυξιακή όμως προοπτική. Τελικά μου φαίνεται πως το διοξείδιο του άνθρακα θα μπορούσε να …κινήσει τις μηχανές της οικονομίας!
Αναφερθήκατε στην ομιλία σας στα αεροδρόμια ως χώρους παραγωγής, εφαρμογής και ανάπτυξης τεχνολογιών. Πόσο αισιόδοξος είστε για το μέλλον των επιχειρήσεων αυτών;
Τα μοντέρνα αεροδρόμια λανσάρουν πλέον τόσο σημαντικές περιβαλλοντικές τεχνολογίες και υιοθετούν τόσο αυστηρούς κανονισμούς που βρίσκονται πολύ κοντά στο να λειτουργούν με αυτό που θα λέγαμε ‘βιώσιμο τρόπο’. Τα παλαιά αεροδρόμια, αυτά που ρύπαιναν και ενδεχομένως συνεχίζουν να ρυπαίνουν χωρίς να λαμβάνουν μέτρα, δεν έχουν μέλλον, παύουν να αναπτύσσονται και ‘πεθαίνουν’.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Διότι τελικά είτε είναι ακριβότερα είτε δεν έχουν άλλους πόρους για να λειτουργήσουν. Στην πρώτη περίπτωση είναι ακριβότερα διότι βαρύνονται με ένα σωρό φορολογίες. Στη δεύτερη περίπτωση διότι παύοντας να ελέγχουν τους φυσικούς πόρους που καταναλώνουν, παύουν να λειτουργούν. Γνωρίζετε οτι στην Ευρώπη τα αεροδρόμια πρέπει να είναι αυτάρκη π.χ. σε υδάτινους πόρους. Αν ένα αεροδρόμιο δεν έχει δικούς του υδάτινους πόρους, δεν θα μπορεί να χρησιμοποιεί εσαεί τους πόρους της κοινότητας στην οποία ανήκει κι αν δεν έχει νερό, δεν υπάρχει αεροδρόμιο. Σκεφτείτε την περίπτωση των ελληνικών νησιών που δεν έχουν νερό να πιούνε οι ίδιοι οι κάτοικοι ή οι χιλιάδες τουρίστες του καλοκαιριού- πόσο μάλλον να υδροδοτήσουν μια επιχείρηση όπως το αεροδρόμιο… Ποιος θα τους δώσει νερό;
Τι προτείνετε εσείς σε μια τέτοια περίπτωση;
Αυτό που συστήνω εγώ είναι προγραμματισμός με ορίζοντα τουλάχιστον εικοσαετίας, συνεργασία με τις τοπικές αρχές και την τουριστική βιομηχανία προκειμένου να υπάρξει βιώσιμη λύση. Αυτό που ισχυρίζομαι λοιπόν είναι οτι το περιβαλλοντικό management μπορεί όχι μόνο να επιλύσει προβλήματα που ανακύπτουν από τη λειτουργία και απειλούν τη βιωσιμότητα των αεροδρομίων, αλλά μπορεί να αποτελέσει ακόμα και μοχλό ανάπτυξης.
Έχετε κάνει έρευνες πάνω στο ζήτημα της περιβαλλοντικής διαχείρισης;
Εδώ και είκοσι χρόνια κάνουμε έρευνες. Μεταξύ των περιοχών που δουλέψαμε είναι φυσικά το Μάντσεστερ, αλλά έχουμε επεκταθεί πλέον σε όλη τη χώρα. Δουλεύουμε τόσο με αεροδρόμια, όσο και με αεροπορικές εταιρείες.
Ξέρετε, η εικόνα που έχουμε για το Μαντσεστερ, εκτός από τις δύο καλές ποδοσφαιρικές ομάδες και τα πολλά μουσικά συγκροτήματα, είναι οτι είναι μια ‘μολυσμένη’ πόλη.
Έχετε δίκιο. Ξέρετε γιατί; Διότι αυτό που αποκαλούμε ‘Βιομηχανική Επανάσταση’, αυτή η κορυφαία για την ανθρωπότητα εξέλιξη που δημιούργησε σχεδόν οτι έχουμε τριγύρω μας σήμερα, ξεκίνησε από αυτή την πόλη. Είμασταν το πρώτο μέρος του κόσμου που οι άνθρωποι κατέστρεψαν το περιβάλλον. Με τα χρόνια όμως, η ανάγκη μας έκανε να αλλάξουμε πορεία και να αναπτύξουμε τις τεχνολογίες εκείνες και την τεχνογνωσία φυσικά που θα μπορούσε να επιλύσει το πρόβλημα που δημιουργήσαμε. Αυτό έγινε με τη συνεργασία των κατοίκων, της βιομηχανίας, των πανεπιστημίων, των επιστημόνων εδώ και σαράντα χρόνια και, πιστέψτε με, έχουμε καταφέρει πολλά στον τομέα της περιβαλλοντικής προστασίας.
Τελικά είστε ασιόδοξος;
Ασφαλώς και είμαι: τεχνικά έχουμε όλες τις λύσεις στη διάθεσή μας αλλά είναι θέμα οικονομικών επιλογών. Θα πρέπει να αναλογιστούμε οτι ο πλανήτης ‘φλέγεται’ απο την κλιματική αλλαγή κι εμείς κοιτάμε αλλού. Δεν μπορούμε να καίμε πετρελαιοειδή, ούτε για τη θέρμανσή μας, ούτε για τις αερομεταφορές, ούτε για την παραγωγή αγαθών- αυτό θα πρέπει να το πάρουμε για τα καλά χαμπάρι. Το μέλλον λοιπόν δεν μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε με επικλήσεις του τύπου ‘Βοήθα Παναγιά μου’ αλλά με τεχνολογίες, οικονομικές επιλογές. Μάλιστα εδώ στην Ελλάδα, έχετε μια ευκαιρία τώρα με την κρίση: να δημιουργήσετε μια νέα οικονομία και, φυσικά, πολλές θέσεις εργασίας με δραστηριότητες γύρω απο τη διαχείριση περιβαλλοντικών θεμάτων. Αν υπάρχουν δουλειές στα φωτοβολταϊκά- ας κάνουμε φωτοβολταϊκά που να πάρει…
Κύριε Thomas, η Αγγλία επιθυμεί την ενεργειακή αυτονομία της- αυτό έχει τονιστεί κατ΄επανάληψη από τους τελευταίους τρεις πρωθυπουργούς της. Θα τα καταφέρει;
Είναι μια ερώτηση οικονομική αυτή- όχι περιβαλλοντική όπως ακούγεται. Αυτό που χρειαζόμαστε είναι ένα ενεργειακό μείγμα που να καλύπτει τις ανάγκες μας. Επομένως χρειαζόμαστε αιολική, φωτοβολταϊκά, ίσως πυρηνική, οπωσδήποτε υδροηλεκτρικά. Έχουμε κάνει μεγάλες προόδους στην αιολική ενέργεια – εμείς όπως ξέρετε δεν έχουμε ήλιο- ενώ τα πάμε πολύ καλά στην παλιρροϊκή ενέργεια. Στη χώρα μας η παλίρροια είναι πολλάπλάσιου ύψους απ΄ ότι στη Μεσόγειο- είναι ολόκληρα μέτρα που μπορούν να κινήσουν μεγάλες τουρμπίνες. Το πρόβλημα είναι πάντα τα οικονομικά: δυστυχώς στην Αγγλία υπάρχει μια επενδυτική προτίμηση στην πυρηνική ενέργεια, ενώ υπάρχουν τόσες πολλλές δυνατοτητες για ανανεώσιμες πηγές.
