Το Μανιφέστο της Παγκόσμιας Ηθικής
Συγγραφείς: Η. Kung, K. Leisinger, J. Wieland
Μετάφραση: Αγγελική Τζαβάρα
Εκδόσεις: Κονιδάρη, 2013
Πριν λίγες ημέρες, ελληνικός επιχειρηματικός όμιλος με συμφέροντα σε δεκάδες κλάδους της παραγωγής και σχεδόν 80 θυγατρικές, μετέφερε την έδρα του στο εξωτερικό για φορολογικούς και πιστωτικούς λόγους. Επιχειρηματικά ορθό, ηθικά όμως;
Παλαιότερα, Έλληνας πολιτικός που συνέβαλλε στην εκποίηση δημόσιας γης προς όφελος κατασκευαστικής εταιρείας, επικαλέστηκε τη νομιμότητα των πράξεών του (για τις οποίες τελικά αθωώθηκε…) ως απόδειξη της ηθικής του. Χωρίς όμως να γίνει πιστευτός.
Η ηθική ήρθε στο επίκεντρο της πρακτικής των επιχειρήσεων και συνδέθηκε με τη στρατηγική τους τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’70, όταν Ευρωπαίοι επιχειρηματίες, εμφορούμενοι από τις αξίες της προτεσταντικής ηθικής, θέλησαν να αντιμετωπίσουν τον «πονοκέφαλο» της διαφθοράς και την απειλή της περιβαλλοντικής καταστροφής.
Με την κατάρρευση της Enron και το ξέσπασμα της κρίσης των στεγαστικών δανείων στις ΗΠΑ, το 2008, το ζήτημα της ηθικής επανήλθε στο προσκήνιο πιο επιτακτικό από ποτέ. Όπως υποστηρίζει στο παρόν βιβλίο ο συνεργάτης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο «Κολούμπια» Jeffrey Sachs, η εμπέδωση μιας παγκόσμιας ηθικής, η οποία να υπερβαίνει θρησκείες, πολιτισμούς, εθνότητες και γλώσσες, με τον ίδιο τρόπο που οι επιχειρήσεις υπερβαίνουν εθνικά σύνορα, είναι δυνατή εφόσον οι λαοί, τα κοινοβούλια και οι επιχειρήσεις συμφωνήσουν σε ένα πλαίσιο αρχών, ένα μανιφέστο.
Ένα τέτοιο, το «Μανιφέστο της Παγκόσμιας Ηθικής», το οποίο συντάχθηκε μέσα στην οικονομική κρίση το 2009, παρουσιάζεται στο παρόν έργο, ανάμεσα σε κείμενα ορισμένων εκ των συντακτών του. Το Μανιφέστο (περιέχεται αυτούσιο) συντάχθηκε από ομάδα φιλοσόφων, θεολόγων, πολιτικών επιστημόνων, επιχειρηματιών και στελεχών επιχειρήσεων, καθώς και από θεσμικές εργοδοτικές οργανώσεις. Ο ΟΗΕ το υιοθέτησε το 2009 κι έκτοτε παλεύει να το καταστήσει κομμάτι της σύγχρονης επιχειρηματικής πραγματικότητας.
Στο παρόν έργο, τον κόσμο των επιχειρήσεων εκπροσωπούν ο Klaus Leisinger, πρόεδρος του «Ιδρύματος Novartis για την Αειφόρο Ανάπτυξη» και επί χρόνια στέλεχος φαρμακευτικών εταιρειών, και ο Josef Wieland, ο οποίος διδάσκει Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Παν/μιο της Κωνσταντίας.
Αμφότεροι θεωρούν ότι οι επιχειρηματικοί ηγέτες, εκτός από την καθημερινή μάχη για την επιβίωση των εταιρειών τους, είναι ηθικά υποχρεωμένοι να βελτιώνουν την ποιότητα της επιχειρηματικής δραστηριότητάς τους, να επιδιώκουν αυτή η ποιότητα να θεσμοθετηθεί ως πάγια επιχειρηματική πρακτική και να διαχειρίζονται το προσωπικό τους με άξονα τις πανανθρώπινες αξίες του σεβασμού στην προσωπικότητα (και τη διαφορετικότητα…), της εταιρικής υπευθυνότητας και της επιχειρηματικής διαφάνειας.
