Επιμέλεια: Θανάσης Αντωνίου
Η Τουρκία συγκλονίζεται αυτό το διάστημα από εσωτερικές κοινωνικές αναταραχές, ενώ στη γειτονιάς της οι φλόγες του πολέμου έχουν ανάψει. Η εναγώνια προσπάθεια των Τούρκων να βρεθούν στο επίκεντρο των διεθνών μεταφορικών εξελίξεων και η επιθυμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διευρύνει τις εμπορικές σχέσεις της με τις χώρες της κεντρικής Ασίας που βρίσκονταν κατά το παρελθόν στη ζώνη επιρροής του σοβιετικού καθεστώτος, δημιουργεί μια νέα κατάσταση στο χώρο των μεταφορών και των logistics. Το πρόγραμμα TRACECA είναι μια τέτοια περίπτωση.
Το Transport Corridor: Europe – Caucasus – Asia – TRA.C.E.C.A. είναι ένας νέος διεθνής μεταφορικός διάδρομος τον οποίο δημιούργησαν με μορφή Διακυβερνητικής Επιτροπής 13 κράτη: Τουρκία, Αζερμπαϊτζάν, Αρμενία, Ιράν, Καζακστάν, Γεωργία, Ουκρανία, Κιργιστάν, Μολδαβία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Τατζικιστάν και Τουρκμενιστάν. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι η αναβάθμιση των μεταφορικών δραστηριοτήτων τόσο σε τοπικό επίπεδο –για κάθε μια χώρα μέλος– όσο και σε διεθνές, η δημιουργία βιώσιμων και αξιόπιστων μεταφορικών οδών, η διάχυση της τεχνογνωσίας και ο διάλογος μεταξύ κρατών κι επιχειρήσεων στην περιοχή που καλύπτει η πρωτοβουλία.
Τα κράτη που συμμετέχουν υιοθέτησαν την TRACECA Strategy για την αναβάθμιση των μεταφορικών αξόνων μέχρι το 2015. Η δημιουργία λειτουργικών και αειφόρων υποδομών και η ανάπτυξη των multi-modal μεταφορών είναι τα δύο πρώτα σημεία ενδιαφέροντος στην στρατηγική, ενώ οι συμμετέχουσες χώρες επιθυμούν διακαώς να ενταχθούν στο πολύ μεγαλύτερο και αμιγώς ευρωπαϊκό σχήμα των Trans – European Transport Networks (TENs) που θεωρείται το απαύγασμα της ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα των μεταφορών.
Ο ρόλος της Τουρκίας
Ο ρόλος της Τουρκίας, η οποία εντάχθηκε στο TRACECA το 2000, είναι κομβικός, ενώ οι ίδιοι οι Τούρκοι έχουν πάρει πολύ ζεστά την υπόθεση, καθώς δημιούργησαν ειδική γραμματεία για την πρωτοβουλία στο δικό τους υπουργείο Μεταφορών, Ναυτιλιακών Υποθέσεων και Επικοινωνίας. Ο επικεφαλής της γραμματείας, ο Baris Tozar, θεωρείται μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στον τομέα των μεταφορών της γείτονος χώρας. Ο δραστήριος αυτός manager έχει πετύχει να βάλει την Τουρκία μέσα σε 14 χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση προγράμματα, την τελευταία δεκαετία.
Τα περισσότερα από αυτά αφορούν είτε οδικές είτε συνδυασμένες μεταφορές, αλλά οι Τούρκοι έχουν ρίξει το βάρος τους στις θαλάσσιες, εκμεταλλευόμενοι τη στρατηγική τους θέση. Τα σημαντικότερα θαλάσσια προγράμματα στα οποία έχουν εμπλακεί είναι το Safety & Security in Maritime in Black Sea and Caspian Sea, το Motorways Of The Sea (στο οποίο συμμετέχει δυναμικά και η Ελλάδα και το έχουμε παρουσιάσει σε παλαιότερο τεύχος του L&M) και το Improvement of Maritime Links TENs – TRACECA με το οποίο οι «ανατολικοί» εταίροι προσπαθούν να συνδεθούν με τους «δυτικούς».
Πόσο θα αλλάξει τη φυσιογνωμία της τουρκικής βιομηχανίας μεταφορών και logistics η συμμετοχή της σε ένα τόσο σημαντικό πρόγραμμα, το οποίο μάλιστα χαίρει υποστήριξης, εκπαιδευτικής και χρηματοδοτικής, από την Ευρωπαϊκή Ένωση; Όπως ανέφερε σε συνέντευξή του στο προηγούμενο τεύχος του L&M ο Μιχάλης Αδαμαντιάδης, πρώην στέλεχος του ΟΗΕ στον τομέα των μεταφορών και γνώστης των ισορροπιών που διέπουν την περιοχή του Καυκάσου, η όλη προσπάθεια γίνεται για την έξοδο των παρακαυκάσιων χωρών και των χωρών της κεντρικής Ασίας από τη γεωγραφική απομόνωση. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν ότι βασικός όρος στη χρηματοδότηση της πρωτοβουλίας TRACECA είναι να αποφύγει η Τουρκία την κατάληψη δεσπόζουσας θέσης στα υπό σύσταση μεταφορικά δίκτυα. Οι Τούρκοι προετοιμάζουν δύο λιμάνια στη Μαύρη Θάλασσα ως κομβικά της πρωτοβουλίας TRACECA, το λιμάνι της Σαμψούντας (διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα car terminal) και το λιμάνι της Φίλιος (κοντά στην αρχαία πόλη Τίειον). Παράλληλα οι Τούρκοι επιθυμούν να αναπτύξουν τη βιομηχανία logistics εκτιμώντας ότι η χώρα τους –και ειδικά το βόρειο τμήμα της– μπορεί να παίξει σημαίνοντα ρόλο στις εμπορευματικές μεταφορές μέσα στον άξονα της πρωτοβουλίας TRACECA.
