Ρεπορτάζ: Θανάσης Αντωνίου
Η ολλανδικών συμφερόντων πολυεθνική εταιρεία Vopak, η οποία δραστηριοποιείται –μεταξύ άλλων– στο εμπόριο πετρελαιοειδών και στα logistics, βολιδοσκοπεί εδώ και μήνες τη δυνατότητα επένδυσης στην Ελλάδα, προκειμένου να κατασκευάσει και να θέσει σε λειτουργία ένα μεγάλο κέντρο διανομής καυσίμων και εφοδιασμού πλοίων. Η Vopak, η οποία αναμένεται να επενδύσει στο συγκεκριμένο κέντρο από 300 μέχρι και 500 εκατ. ευρώ, έχει επιλέξει χώρο στη νότια Κρήτη και βρίσκεται αυτό το διάστημα σε επαφές με την ελληνική πολιτεία προκειμένου να «κλειδώσει» την επένδυση.
Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα προσπαθεί να τεθεί σε αναπτυξιακή τροχιά και κάθε σχετική πρωτοβουλία από τη διεθνή επιχειρηματική κοινότητα αντιμετωπίζεται με πολύ θετικό κλίμα, στη συγκεκριμένη περίπτωση το κλίμα είναι αρνητικό. Περιβαλλοντικές οργανώσεις, κοινωνικοί φορείς και μερίδα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης βλέπουν με σκεπτικισμό την προοπτική δημιουργίας ενός μεγάλου πετρελαϊκού κόμβου. Σημαίνοντες πολιτικοί παράγοντες της Κρήτης, όπως ο Μ. Κεφαλογιάννης, ανώτατο κομματικό στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας φέρονται ένθερμοι υποστηρικτές της επένδυσης την ίδια ώρα που βουλευτές της αντιπολίτευσης δίνουν μάχη για την αποτροπή της. Οι κάτοικοι της Κρήτης έχουν ελλιπή πληροφόρηση για το λόγο αυτό δεν έχουν πάρει θέση.
Η επένδυση των Ολλανδών
Η επένδυση της Vopak αφορά την κατασκευή και λειτουργία αποθηκευτικών χώρων για πετρελαιοειδή, πρόκειται δηλαδή για ένα tank storage terminal το οποίο, σύμφωνα με τα σχέδια των Ολλανδών, θα εξυπηρετεί την περιοχή της ανατολικής Μεσογείου. Η περιοχή που επελέγη είναι η περιοχή «Δέρματος» που βρίσκεται μεταξύ των δήμων Βιάννου και Μίνωα Πεδιάδος, στο Λιβυκό πέλαγος, νοτιοδυτικά της ʼνω Βιάννου και βορειοδυτικά από το Γαϊδουρονήσι. Η περιοχή που έχουν προσδιορίσει οι Ολλανδοί έχει έκταση 400 στρέμματα. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της εφημερίδας Λασηθιωτικά Νέα, οι άλλες προτεινόμενες περιοχές –σε δεύτερη όμως φάση σε σχέση με την Κρήτη– είναι περιοχές στην Τουρκία, την Αίγυπτο και την Κύπρο. Όπως είναι φανερό από τις γεωστρατηγικές επιλογές της εταιρείας Vopak, στόχος της είναι να εκμεταλλευτεί τόσο την κίνηση από και προς τη Μαύρη Θάλασσα όσο και τις κλασικές γραμμές που διέρχονται από το Σουέζ.
Οι πρώτες επαφές των Ολλανδών ξεκίνησαν το φθινόπωρο του 2011 και τις χαρακτήρισε μεγάλη μυστικότητα, τόσο σχετικά με το ύψος της επένδυσης όσο και με το αντικείμενο των εργασιών. Αρχικά είχε ανακοινωθεί ότι θα πρόκειται για… catering πλοίων. Όπως φαίνεται, όμως, οι Ολλανδοί ενδιαφέρονται για τη δημιουργία κέντρου αποθήκευσης ναυτιλιακών και άλλων καυσίμων.
Μετά την επιλογή της περιοχής, η εταιρεία ξεκίνησε επαφές με την ελληνική κυβέρνηση προκειμένου η επένδυση αυτή να ενταχθεί στις διαδικασίες fast track που ανακοινώθηκαν το καλοκαίρι του 2010. Συναντήσεις των Ολλανδών υπήρξαν και με τον Περιφερειάρχη Σταύρο Αρναουτάκη. Για το ίδια θέμα πραγματοποιήθηκε αμέσως μετά τις εκλογές της 17ης Ιουνίου συνάντηση του υπουργού Ανάπτυξης, Κωστή Χατζηδάκη με τον Ολλανδό πρέσβη Kees Van Rij. Ο πρέσβης, γνωρίζοντας τις προχωρημένες αναζητήσεις της εταιρείας αλλά και τα προβλήματα που είχαν αρχίσει να εμφανίζονται στον ορίζοντα, ζήτησε από τον υπουργό να εντάξει την επένδυση στις διαδικασίες fast truck.
Δημοσιεύματα τοπικών μέσων ενημέρωσης στην Κρήτη αναφέρουν ότι οι Ολλανδοί έχουν υποσχεθεί περίπου 1.500 νέες θέσεις εργασίας κατά τη διάρκεια της κατασκευής του έργου, ενώ κατά τη φάση της λειτουργίας θα απασχολούνται περίπου 200 εργαζόμενοι. Όπως ήταν φυσικό, τα περιβαλλοντικά ζητήματα τέθηκαν από νωρίς στις συζητήσεις της Vopak. Όπως έγινε γνωστό, η πολυεθνική εταιρεία θα λάβει σειρά περιβαλλοντικών μέτρων για να μηδενίσει κάθε πιθανότητα ρύπανσης σε μια ιδιαίτερα όμορφη περιοχή της Ελλάδα, η οποία μάλιστα παρουσιάζει σημαντική τουριστική κίνηση, ενώ οι Ολλανδοί φέρονται διατεθειμένοι να παρέχουν αντισταθμιστικά οφέλη προς τους δήμους της περιοχής.
Τοπικές αντιδράσεις
«Το τελευταίο διάστημα η Κρήτη δέχεται καταιγισμό "αναπτυξιακών προτάσεων", με τον τόπο να έχει μπει στο μάτι επενδυτικών κολοσσών που υπόσχονται εισροή χρημάτων και δημιουργία θέσεων εργασίας με αντάλλαγμα την καταστροφή του φυσικού τοπίου και κάθε άλλης παραγωγικής δυνατότητας της γης».
Με αυτή τη φράση ξεκινάει το κείμενο που υπέγραψαν πρόσφατα και διένειμαν μαζικά στο νησί αλλά κι εκτός αυτού μέσω διαδικτύου ορισμένες περιβαλλοντικές οργανώσεις και φορείς της ευρύτερης περιοχής. Πρόκειται για οργανώσεις που στο πρόσφατο παρελθόν έχουν κατά ανάλογο τρόπο εναντιωθεί τόσο στην υπέρμετρη τουριστική ανάπτυξη των μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων όσο και στην ενεργειακή έκρηξη στο νησί με την εγκατάσταση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας από ιδιώτες αλλά κυρίως από ελληνικούς ενεργειακούς ομίλους. Η αντίδραση των κατοίκων εδράζεται στο γεγονός ότι η ευρύτερη περιοχή του Κερατόκαμπου, μέσα στην οποία βρίσκεται η περιοχή που έχει επιλεγεί από τη Vopak, έχει χαρακτηριστεί στο παρελθόν ζώνη ήπιας οικιστικής ανάπτυξης ενώ, σύμφωνα με τις καταγγελίες των τοπικών περιβαλλοντικών οργανώσεων, έχει ήδη χαρακτηριστεί ως προστατευόμενη με βάση ευρωπαϊκή οδηγία.
Θα πρέπει εδώ να θυμίσουμε ότι δεν είναι η πρώτη φορά που ανακοινώνονται επενδυτικά σχέδια για τη νότια Κρήτη και, φυσικά, δεν είναι η πρώτη φορά που μερίδα των κατοίκων και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αντιδρούν. Πριν από περίπου δύο χρόνια ανάλογη ήταν η αντίδραση των κατοίκων στο Τυμπάκι (βρίσκεται δυτικότερα), στα σχέδια δημιουργίας διαμετακομιστικού λιμανιού με ορίζοντα ολόκληρη τη νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η περιοχή στη Νότια Κρήτη, μεταξύ των δήμων Βιάννου και Μίνωα Πεδιάδος, στο Λιβυκό πέλαγος, νοτιοδυτικά της ʼνω Βιάννου και βορειοδυτικά από το Γαϊδουρονήσι, όπου οι Ολλανδοί έχουν σχεδιάσει να επενδύσουν.
Η επένδυση στη Βουλή…
Πέρυσι το καλοκαίρι και μετά από τις πρώτες επαφές των επενδυτών με αξιωματούχους της τρικομματικής κυβέρνησης οι αντιδράσεις πήραν πιο θεσμική μορφή, με αποτέλεσμα το θέμα να φτάσει στη Βουλή. Στα μέσα Ιουλίου οι βουλευτές Ηρακλείου του ΣΥΡΙΖΑ Μαρία Διακάκη και Μιχάλης Κριτσωτάκης κατέθεσαν αναφορά στη Βουλή «για σχέδια επενδύσεων στην περιοχή «Δέρματος» του Δήμου Βιάννου, της ολλανδικής εταιρείας VOPAK» χωρίς όμως να πάρουν απάντηση από τον Κωστή Χατζηδάκη, τουλάχιστον μέχρι την ώρα που γραφόταν το παρόν θέμα. Οι δύο βουλευτές στην αναφορά τους επισημαίνουν ότι «η περιοχή «Δέρματος» αποτελεί το σημαντικότερο υδροβιότοπο της νότιας Κρήτης, και με βάση το Σχέδιο Χωρικής και Οικιστικής Οργάνωσης Ανοιχτής Πόλης (ΣΧΟΟΑΠ) του Δήμου Βιάννου ανήκει στις πολεοδομήσιμες περιοχές που σήμερα προσφέρεται για συγκεκριμένες ποιοτικές δραστηριότητες ανάπτυξης και σε καμία περίπτωση ως αποθήκη καυσίμων».
Από την πλευρά τους οι κάτοικοι της περιοχής έχουν αντιδράσει. Ο Σάββας Πετράκης, πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Κερατόκαμπου, υποστήριξε πρόσφατα σε τοπικά Μέσα: «Οραματιζόμαστε και σχεδιάζουμε σε αυτή την περιοχή διαφορετικές δραστηριότητες ποιοτικής ζωής για τα παιδιά και τα εγγόνια μας και όχι να τη δούμε πετρελαιοντενεκέ της Μεσογείου». Κατήγγειλε μάλιστα ότι η ίδια εταιρεία αποπέμφθηκε από την Τουρκία όπου αναζήτησε χώρο για την επένδυσή της.
Πριν λίγους μήνες, η επίσκεψη τοπικών βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ στην περιοχή, προκειμένου να ενημερώσουν τους κατοίκους για τις επενδύσεις που έχουν έρθει στο φως της δημοσιότητας, υπήρξε ένταση ανάμεσα σε ομάδες κατοίκων που διαφωνούν σχετικά με την αξία τέτοιων επενδύσεων στην περιοχή.
Μαρία Διακάκη, βουλευτής Ηρακλείου ΣΥΡΙΖΑ
Η βουλευτίνα του ΣΥΡΙΖΑ στο νομό Ηρακλείου Κρήτης είναι ενάντια στην επένδυση. «Η αντίδραση του κόσμου του κόσμου είναι σαφής και πηγάζει από κάπου. Το μείζον ζήτημα είναι οι ολέθριες περιβαλλοντικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει ένα τέτοιο έργο στην περιοχή και, όπως ίσως γνωρίζετε, δεν είναι η πρώτη φορά που επιχειρείται μια τέτοιου είδους επένδυση στην Κρήτη. Εκείνο που ζητήσαμε να μάθουμε είναι με ποιανού τις ευλογίες προωθείται μια τέτοια επένδυση, διότι εμείς θεωρούμε ότι πρόκειται για ένα ξεπούλημα των περιοχών μας και της ευρύτερης Κρήτης σε συμφέροντα. Και μάλιστα κάτω από αδιαφανείς διαδικασίες» μας είπε σε τηλεφωνική επικοινωνία.
Παύλος Μπαριτάκης, Δήμαρχος Βιάννου
Οργισμένος και ανενημέρωτος για τις εξελίξεις που «τρέχουν», αλλά αποφασισμένος να αντισταθεί σε μια τέτοια επένδυση που δεν έχει καμία σχέση με τη φυσιογνωμία του Δήμου του, εμφανίζεται στο L&M ο δήμαρχος Βιάννου Παύλος Μπαριτάκης. «Επίσημα δεν γνωρίζω απολύτως τίποτα, διότι δεν είχα καμία ενημέρωση από κανέναν επίσημο φορέα. Έμαθα για το θέμα από τα τοπικά μέσα ενημέρωσης και τους συναδέλφους σας εδώ στην Κρήτη και ζήτησα αμέσως επίσημη πληροφόρηση την οποία μέχρι σήμερα δεν έχω λάβει. Είμαστε στο απόλυτο σκοτάδι. Έχω ζητήσει στοιχεία, ξέρω ότι το θέμα έχει φτάσει στη Βουλή, εμείς όμως δεν έχουμε ενημερωθεί.Δεν πρόκειται να συμφωνήσουμε σε τέτοιου είδους επενδύσεις στην περιοχή μας. Είναι ξεκάθαρο αυτό. Πρόκειται για μια περιοχή όπου υπάρχει συγκεκριμένη οριοθέτηση για το τι μπορεί να κάνει κάποιος και τι όχι, μια περιοχή προστατευόμενη, μια περιοχή Natura… Να γίνει μια επένδυση πετρελαϊκών αποθηκών; Πώς μπορούμε να δεχτούμε κάτι τέτοιο;» μας είπε σε τηλεφωνική επικοινωνία μας.
—————————————————————-
Ποια είναι η VOPAK
Η Royal Vopak ιδρύθηκε το 1999 από τη συνένωση των εταιρειών Van Οmmeren και Pakhoed. Η πρώτη από αυτές διαθέτει αποθηκευτικούς χώρους και εφοδιάζει πλοία στο λιμάνι του ʼμστερνταμ από το 1616, ενώ είναι χαρακτηριστικό ότι μεταξύ των πρώτων και μεγαλύτερων πελατών της ήταν η θρυλική Dutch East Indies Company, η μεγαλύτερη εταιρεία της ανθρωπότητας κι αυτή που διεύρυνε τον τότε γνωστό κόσμο…
Με ρίζες σχεδόν 400 χρόνων, η εταιρεία θεωρείται σήμερα ο μεγαλύτερος ανεξάρτητος (μη ελεγχόμενος από πολυεθνικές του πετρελαίου) πάροχος υπηρεσιών αποθήκευσης και εφοδιασμού πλοίων με πετρελαιοειδή, υποπροϊόντα του πετρελαίου, βιοκαύσιμα, υγροποιημένα αέρια και χημικά σε στερεά, υγρή και αέρια μορφή. Παράλληλα δραστηριοποιείται και σε άλλα είδη εφοδιασμού πλοίων, ενώ εφοδιάζει σταθμούς φορτηγών και σιδηροδρομικές εταιρείες. Διαθέτει πάνω από 80 σταθμούς ανεφοδιασμού (όπως αυτός που επιθυμεί να κατασκευάσει στη νότια Κρήτη) σε περίπου 30 χώρες (κυρίως σε λιμάνια), και η χωρητικότητα των εγκαταστάσεών της πλησιάζει τα 30 εκατ. κυβικά μέτρα. Κατά την περσινή χρήση η εταιρεία παρουσίασε κύκλο εργασιών που ανέρχεται σε 1,2 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 6% σε σχέση με τη χρήση του 2010, ενώ τα καθαρά κέρδη της ανέρχονται σε περίπου 400 εκατ. ευρώ.
