Rian Ladd
Αυτο(κινητο)φοβία: Αγάπη και μίσος στον αιώνα της αυτοκίνησης
Μετάφραση: Γιάννης Ιωαννίδης
Εκδόσεις Εικοστού Πρώτου, 2012
Η μελέτη του ιστορικού Brian Ladd είναι ένα απολαυστικό κείμενο για την ιστορία της αυτοκίνησης αλλά και για τις ποικίλες της επιδράσεις πάνω στον κοινωνικό ιστό και, δευτερευόντως στην οικονομία, την πολιτική και το περιβάλλον. Στην Ελλάδα των χιλιάδων παρατημένων ΙΧ αυτοκινήτων είναι ένα πρώτης τάξης ανάγνωσμα…
Η ανάλυση του συγγραφέα ξεκινάει από την πρώιμη εποχή της βιομηχανικής επανάστασης, όταν το αυτοκίνητο αποτέλεσε το πιο εκπληκτικό από τα δημιουργήματα της βαριάς βιομηχανίας, τότε που η έννοια της αυτοκίνησης ήταν σχεδόν ταυτόσημη με την προσωπική ελευθερία και την κατίσχυση του ανθρώπου στη φύση? ένας νέος πολιτισμός. Εδώ έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον η ανάλυση του Ladd για το πέρασμα του αυτοκινήτου από τα χέρια των αστών στα εργατικά στρώματα, επιβεβαιώνοντας την εικόνα του ως μέσου… προς την «ελευθερία».
Στη συνέχεια, κι ενώ το αυτοκίνητο κατακτάει τη θέση του στο πάνθεον των ανθρώπινων επιτευγμάτων και η αυτοκίνηση μετατρέπεται σε αγαθό, ο συγγραφέας στρέφει το βλέμμα του στο άλλο ανθρώπινο δημιούργημα (αποτέλεσμα των αιώνων αυτό), την πόλη, η οποία αρχίζει κοινή με το αυτοκίνητο πορεία μετεξέλιξης και μετασχηματισμού σε αυτό που ο Ladd αποκαλεί «κινούμενη πόλη». Ο συγγραφέας θεωρεί ότι η κυκλοφοριακή συμφόρηση και η άναρχη αστική επέκταση είναι φαινόμενα που συνδέονται (το δεύτερο προέκυψε από την ανάγκη των ανθρώπων να ξεφύγουν από το πρώτο), ενώ ιδιαίτερα εύστοχη είναι η ανάλυσή του για το πώς μετασχηματίστηκε διά μέσου των αιώνων –ειδικά όμως μετά την εμφάνιση του αυτοκινήτου– η έννοια του αστικού δρόμου.
Έξοχη είναι επίσης η ανάλυση του συγγραφέα για τις εξεγέρσεις ενάντια στους αυτοκινητόδρομους και την τοποθέτηση του αυτοκινήτου στο επίκεντρο του φαινομένου NIMBY (Not In My Back Yard), την άρνηση δηλαδή των πολιτών να δέχονται κατασκευή αυτοκινητόδρομων στην περιοχή τους. Όπως εξηγεί, το φαινόμενο πρωτοεμφανίστηκε στις ΗΠΑ τα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα, και έχει τη φιλοσοφική βάση του σε μια «τζεφερσόνεια δημοκρατία των μικροϊδιοκτητών». Ο συγγραφέας τείνει να αποδεχτεί την παντοκρατορία του αυτοκινήτου, ακόμα και σήμερα που οι μεσσιανικές διαστάσεις που δόθηκαν στην έννοια της αυτοκίνησης έχουν πλήρως καταρρεύσει. Κι όπως φαίνεται, έχει συμφιλιωθεί με το γεγονός ότι καμία συζήτηση δεν πρόκειται να το επηρεάσει πριν αρχίσει η ανθρωπότητα να μπαίνει –στα σοβαρά– στον αιώνα της ενεργειακής στέρησης.
ΥΓ. Πίστευα ότι η Ελλάδα είχε την αποκλειστικότητα στο να… βαφτίζει τα θηριώδη τζιπ σε «αγροτικά Κολωνακίου»? στην Αγγλία, όμως, τη δεκαετία του ’80, τα γιγαντιαία SUV αποκαλούνταν ειρωνικά «τρακτέρ του Τσέλσι». Παντού τα ίδια…
