Η εκπαίδευση στην Ελλάδα απέχει «έτη φωτός» από την πραγματική οικονομία. Οι φοιτητές, όπως και οι μαθητές, συσσωρεύουν πλήθος θεωρητικών πληροφοριών, οι οποίες έχουν μικρή έως και μηδαμινή σχέση με το επαγγελματικό status.
Άρθρο του κ. Σπύρου Ροδόπουλου, υπεύθυνου επικοινωνίας της YESAdvisory (έντυπο τεύχος Ιουλίου-Αυγούστου 2021)
Η απουσία ουσιαστικής μεθοδικής εκπαίδευσης φέρνει τους νέους που πρωτοβγαίνουν στην αγορά εργασίας αντιμέτωπους με τη διαπίστωση ότι έχουν σοβαρές ελλείψεις στα γνωσιακά εφόδια που απαιτεί η αγορά. Γι’ αυτό και πολλοί νεοεισερχόμενοι στην αγορά εργασίας αναγκάζονται είτε να αλλάξουν επαγγελματικό προσανατολισμό είτε να περιμένουν να εμφανιστεί η «μεγάλη ευκαιρία», παραμένοντας φυσικά άνεργοι για πολύ καιρό.
Πιο αναλυτικά, οι εκπαιδευτικοί οργανισμοί στην Ελλάδα και σε πολλές άλλες χώρες του κόσμου πάσχουν από το σύνδρομο της «εξαντλητικής θεωρίας». Οι φοιτητές εξαναγκάζονται να χρησιμοποιούν τη μέθοδο της αποστήθισης, χωρίς να καταλαβαίνουν την ουσία του γνωστικού τους αντικειμένου.
Παράλληλα, η πρακτική άσκηση έχει πλέον υποβαθμιστεί. Οι χαμηλού επιπέδου υποδομές και ο «ωχαδερφισμός» των εκπαιδευτικών οργανισμών έχουν ως αποτέλεσμα η πρακτική άσκηση να γίνεται με τον πλέον ακατάλληλο τρόπο. Αν και σκοπός της είναι η ουσιώδης επαφή και η τριβή του εκπαιδευόμενου με το αντικείμενό του ως επάγγελμα, συνήθως (σε μεγάλο ποσοστό) ο εκπαιδευόμενος γίνεται απλώς ένας άπραγος και αόρατος υπηρέτης στους «αληθινούς επαγγελματίες».
Έχοντας, λοιπόν, ελάχιστα γνωστικά και πρακτικά εφόδια, ο νέος που καταφέρνει να προσληφθεί κάπου, καλείται να αντεπεξέλθει στις υποχρεώσεις του, με την απαίτηση μάλιστα από τον εργοδότη του –αλλά και από την οικογένεια και το ευρύτερο περιβάλλον του– να πετύχει πάση θυσία.
Αυτό το παράλογα μεγάλο ψυχολογικό φορτίο ωθεί συχνά τους νέους εκτός του εργασιακού τους χώρου, και πάντως μακριά από το επαγγελματικό τους αντικείμενο, καθώς οι απαιτήσεις της πραγματικής οικονομίας δεν ικανοποιούνται από αυτά που διδάσκονται στα ελληνικά αλλά και στα ξένα πανεπιστήμια.
Ειδικότερα το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα χρειάζεται μία ολοκληρωτική και εκ βάθρων μεταρρύθμιση. Η βασικότερη αλλαγή που πρέπει να γίνει αφορά το οικονομικό καθεστώς. Η πολιτεία οφείλει να διοχετεύσει σημαντικούς οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους στα ελληνικά πανεπιστήμια, ούτως ώστε να μην εγκαταλείπονται χωρίς στόχους και οράματα και, κυρίως, για να μη γίνονται απωθητικά για το νέο φοιτητή.
Εργαστηριακές υποδομές
Όσον αφορά τα πανεπιστημιακά εργαστήρια, στα οποία υποτίθεται ότι γίνεται η πρακτική εξάσκηση των φοιτητών, παρατηρείται πλήθος ελλείψεων σε υποδομές και μηχανήματα, ενώ ο εξοπλισμός που διαθέτουν είναι φτωχός και παρωχημένος.
Η ποιότητα των εργαστηριακών μαθημάτων ωστόσο θα έπρεπε να υπερτερεί ή να είναι τουλάχιστον αντίστοιχη της θεωρητικής γνώσης. Όσο σημαντική και αν είναι η θεωρία ως υπόβαθρο για ένα πλήρως καταρτισμένο και συγκροτημένο επαγγελματικά μυαλό, η πρακτική εξάσκηση είναι αυτή που θα σφυρηλατήσει το σωστό επαγγελματία ή επιστήμονα του μέλλοντος.
Άλλωστε, είναι κοινό μυστικό –το οποίο ελάχιστοι θέλουν να συζητήσουν ή να παραδεχθούν– ότι πολλοί φοιτητές ξεχνούν μεγάλο κομμάτι της θεωρίας από τη στιγμή που θα καταφέρουν να περάσουν τις εξετάσεις στο σχετικό μάθημα. Αυτό που μπορεί σίγουρα να περάσει στο DNA των φοιτητών και να γίνει κάτι σαν δεύτερη φύση τους, είναι η επί του πρακτέου μάθηση.
Δεν πρέπει βέβαια να φτάσουμε στο άλλο άκρο, να απορρίψουμε δηλαδή πλήρως τη θεωρητική κατάρτιση. Όσο ανιαρή και αν φαίνεται σε ορισμένους (αν και δεν είναι), εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εφόδια.
Επιπρόσθετα, τα πανεπιστήμια έχουν ανάγκη από τη γνώση των ανθρώπων που είναι οι ειδικοί της αγοράς πάνω στον τομέα του εκάστοτε σπουδαστικού αντικειμένου. Η διοργάνωση σεμιναρίων και ομιλιών από υψηλά ιστάμενους θεσμικούς, εταιρικούς και επιχειρηματικούς παράγοντες, μόνο οφέλη μπορεί να προσφέρει στους φοιτητές.
Οι άνθρωποι της αγοράς είναι οι πλέον κατάλληλοι για να περιγράψουν το σύγχρονο εργασιακό τοπίο, τις ανάγκες του επαγγέλματος και τις μελλοντικές τάσεις, καθώς και για να προσφέρουν ουσιαστικές συμβουλές στη νέα γενιά επαγγελματιών. Με αυτό τον τρόπο, οι φοιτητές θα είναι περισσότερο προετοιμασμένοι για το τι τους περιμένει στον έξω κόσμο, και θα μπορούν να αντιμετωπίσουν με μεγαλύτερη ευκολία τις δυσκολίες και τα εμπόδια που θα συναντήσουν στο επαγγελματικό τους μονοπάτι.
Θα μπορούσαμε να αφιερώσουμε πολλές σελίδες συζητώντας τα κακώς κείμενα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Οι μεταρρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν είναι πολλές, και η πολιτεία οφείλει να λάβει σοβαρά υπόψη της τη φωνή των φοιτητών αλλά και των ακαδημαϊκών, οι οποίοι ζητάνε τα αυτονόητα. Μόνο έτσι η εκπαίδευση θα συναντήσει, επιτέλους, την πραγματική οικονομία, και η νέα γενιά επαγγελματιών θα μπορέσει να επιβιώσει μέσα στον εργασιακό στίβο.
Πρακτική άσκηση με πολλά «αγκάθια»
Είναι σημαντικό να εκσυγχρονίσουμε τους τρόπους με τους οποίους τα πανεπιστήμια υλοποιούν την πρακτική άσκηση στο χώρο των επιχειρήσεων. Ο φοιτητής δεν πρέπει να είναι αμέτοχος, ούτε να κάνει απλώς τα καθημερινά θελήματα των ανωτέρων του.
Η σύγχρονη εικόνα της πρακτικής άσκησης είναι σε πολλές περιπτώσεις ντροπιαστική. Ο ρόλος του φοιτητή ως εκπαιδευόμενου υποτιμάται ολοένα και περισσότερο, ενώ τα καθήκοντα που καλείται να αναλάβει έχουν λίγη ή και καθόλου σχέση με το αντικείμενο των σπουδών του.
Ευτυχώς, μέσα σε αυτό το σκοτεινό τοπίο, υπάρχουν και φωτεινές εξαιρέσεις εργοδοτών οι οποίοι ενδιαφέρονται πραγματικά για τους φοιτητές και προσπαθούν να τους μάθουν όσο περισσότερα μπορούν στο χρόνο που διαθέτουν.
Αξίζει να αναφερθεί ακόμα ότι η πρακτική άσκηση δεν συνεπάγεται και απλήρωτη εργασία. Σε κανένα πολιτικοοικονομικό σύστημα της Δύσης δεν νοείται κάποιος να προσφέρει τις υπηρεσίες του χωρίς να παίρνει τίποτα πίσω. Η «εμπειρία» δεν πληρώνει τους λογαριασμούς. Άλλωστε, η έμμισθη πρακτική άσκηση δίνει περισσότερα κίνητρα στο φοιτητή για να γίνει αποτελεσματικότερος στα καθήκοντά του.
