Δεξιότητες πρόσβασης, διαχείρισης και ανάλυσης ψηφιακών δεδομένων, καθώς και προσαρμοστικότητα στις αλλαγές, απαιτούν ολοένα και περισσότερο οι επιχειρήσεις του κλάδου.
Άρθρο του κ. Κυριάκου Φιλίνη, Policy Analyst του ΣΕΒ (έντυπο τεύχος Ιουλίου-Αυγούστου 2021)
Ο τομέας των μεταφορών και της αποθήκευσης συνιστά ένα κλαδικό οικοσύστημα της ελληνικής οικονομίας με σημαντική συμβολή στο παραγόμενο προϊόν και στην απασχόληση.
Πριν από την πανδημία Covid-19, ο αριθμός των απασχολούμενων στον τομέα σημείωσε σημαντική αύξηση κατά 19,6% (από 173 χιλ. άτομα το 2013, σε 207 χιλ. άτομα το 2019). Η υγειονομική κρίση και ειδικότερα η αναστολή λειτουργίας σημαντικών κλάδων της οικονομίας επηρέασε αρνητικά τον τομέα, όχι όμως και τον αριθμό των απασχολούμενων, ο οποίος φαίνεται να αυξήθηκε οριακά, σε 208 χιλ. άτομα το 2020.
Οι δεσμεύσεις για τη διατήρηση των θέσεων εργασίας, δεσμεύσεις τις οποίες είχαν αναλάβει οι επιχειρήσεις στο πλαίσιο των μέτρων στήριξής τους, φαίνεται ότι συνέβαλαν σημαντικά στη συγκράτηση της απασχόλησης.
Στο μεταξύ, οι τεχνολογικές εξελίξεις στον κλάδο των logistics παραμένουν ραγδαίες σε διεθνές επίπεδο. Οι ψηφιακές τεχνολογίες, τα μεγάλα δεδομένα, το διαδίκτυο των πραγμάτων και άλλες τεχνολογίες της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης αξιοποιούνται στη διαχείριση του δικτύου εφοδιασμού των επιχειρήσεων.
Ωστόσο, οι ελληνικές επιχειρήσεις –κυρίως οι βιομηχανικές και οι εμπορικές και σε μικρότερο βαθμό οι επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών logistics– υστερούν στην αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών στη διαχείριση του δικτύου της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Αυτό αποτυπώνεται και σε ορισμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά της απασχόλησης στον τομέα, από τα οποία προκύπτει ότι δεν πρόκειται για έναn τομέα έντασης γνώσης (τουλάχιστον προς το παρόν), καθώς το 83% των εργαζομένων απασχολείται σε θέσεις για την κάλυψη των οποίων απαιτούνται μεσαίου ή χαμηλού επιπέδου προσόντα, ενώ μόλις το 6,6% απασχολείται σε θέσεις υψηλής τεχνολογίας (1).
Όσον αφορά την κατανομή της απασχόλησης μεταξύ επαγγελματικών κατηγοριών, βάσει της Διεθνούς Τυποποιημένης Ταξινόμησης των Επαγγελμάτων 08 (International Standard Classification of Occupations 08 [ISCO 08]), προκύπτουν τα εξής:
– Το 50% των εργαζομένων απασχολούνται ως «χειριστές βιομηχανικών εγκαταστάσεων, μηχανημάτων και εξοπλισμού», και κυρίως ως «οδηγοί μέσων μεταφοράς και χειριστές κινητού εξοπλισμού».
– Το 22% των εργαζομένων απασχολούνται ως «υπάλληλοι γραφείου» και κυρίως ως «υπάλληλοι γενικών καθηκόντων και χειριστές μηχανών με πληκτρολόγιο», «άλλοι υπάλληλοι γραφείου» και «υπάλληλοι καταγραφής αριθμητικών δεδομένων και υλικών».
– Το 12% των εργαζομένων απασχολούνται ως «τεχνικοί και ασκούντες συναφή επαγγέλματα» και ειδικότερα ως «βοηθοί επαγγελματιών επιχειρήσεων και διοίκησης» (στον κλάδο παροχής υπηρεσιών logistics).
– Το υπόλοιπο 16% απασχολείται σε άλλες επαγγελματικές κατηγορίες.
Σύμφωνα με έρευνα του ΣΕΒ, οι παραπάνω επαγγελματικές κατηγορίες κατατάσσονται στις πιο δυναμικές του τομέα της αποθήκευσης και των μεταφορών, για την περίοδο 2013-2019. Πρόκειται, δηλαδή, για επαγγελματικές κατηγορίες στις οποίες όχι μόνο συγκεντρώνεται μεγάλο μέρος της απασχόλησης του τομέα, αλλά καταγράφεται και σημαντική αύξηση αυτής κατά τη συγκεκριμένη περίοδο, όταν η ανεργία στην Ελλάδα βρισκόταν σε πτωτική πορεία, ενώ δεν είχε ξεσπάσει ακόμα η πανδημία.
Ποιες είναι οι γνώσεις και οι δεξιότητες που ζητούν οι επιχειρήσεις του κλάδου για την κάλυψη των θέσεων εργασίας σε αυτές τις τρεις επαγγελματικές κατηγορίες; Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP), μέσω του προγράμματος «Skills OVATE» (Skills Online Vacancy Analysis Tool for Europe), συλλέγει δεδομένα αγγελιών οι οποίες δημοσιεύονται στο διαδίκτυο και αφορούν κενές θέσεις εργασίας επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκές χώρες.
Με τη χρήση μεθόδων ανάλυσης μεγάλων δεδομένων, μηχανικής μάθησης και τεχνητής νοημοσύνης, το CEDEFOP επεξεργάζεται τα δεδομένα και δημοσιεύει στοιχεία σχετικά με τις γνώσεις και τις δεξιότητες που αναφέρονται στις αγγελίες αυτές, έχοντας αντιστοιχίσει αφενός τις γνώσεις και τις δεξιότητες των αγγελιών που συλλέγει με αυτές της Ευρωπαϊκής Ταξινόμησης Δεξιοτήτων, Ικανοτήτων και Επαγγελμάτων (ESCO) και, αφετέρου, τα επαγγέλματα των κενών θέσεων εργασίας με αυτά της ISCO-08.
Μπορεί το πλήθος και το είδος των γνώσεων και των δεξιοτήτων που πρέπει να διαθέτουν οι υποψήφιοι για την κάλυψη των κενών θέσεων εργασίας σε αυτές τις τρεις επαγγελματικές κατηγορίες να διαφέρουν, καθώς τα καθήκοντα των θέσεων είναι πολύ διαφορετικά, ωστόσο εντοπίζονται ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά ως προς τις γνώσεις και τις δεξιότητες που πρέπει να διαθέτει το ανθρώπινο δυναμικό: Και στις τρεις επαγγελματικές κατηγορίες οι επιχειρήσεις ζητούν δεξιότητες διαχείρισης, ανάλυσης ψηφιακών δεδομένων ή πρόσβασης σε αυτά (ανάλογα με την επαγγελματική κατηγορία) και προσαρμοστικότητα στην αλλαγή.
Είναι προφανές ότι όσο ο τομέας μετασχηματίζεται ψηφιακά, τόσο σημαντικότερες θα είναι οι εν λόγω δεξιότητες για το ανθρώπινο δυναμικό του.
Κοινός παρονομαστής η προσαρμοστικότητα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επεξεργάζεται το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP), προκύπτει ότι οι γνώσεις και οι δεξιότητες που ζητούν περισσότερο οι επιχειρήσεις του κλάδου(1) στην Ελλάδα, προκειμένου να καλύψουν τις κενές θέσεις εργασίας στις βασικές επαγγελματικές κατηγορίες, είναι οι εξής(2):
– Για την επαγγελματική κατηγορία «οδηγοί μέσων μεταφοράς και χειριστές κινητού εξοπλισμού», οι γνώσεις και οι δεξιότητες που αναφέρονται συχνότερα στις διαδικτυακές αγγελίες –εκτός από την ικανότητα χειρισμού του μεταφορικού μέσου ή του εξοπλισμού– είναι η γνώση ξένων γλωσσών, η ικανότητα ανάληψης ευθυνών, η δεξιότητα διαχείρισης και ανάλυσης ψηφιακών δεδομένων, καθώς και η προσαρμοστικότητα στην αλλαγή.
– Για την επαγγελματική κατηγορία «υπάλληλοι καταγραφής αριθμητικών δεδομένων και υλικών», οι γνώσεις και οι δεξιότητες που αναφέρονται συχνότερα είναι η προσαρμοστικότητα στην αλλαγή, η δεξιότητα στη χρήση ψηφιακών εργαλείων (καθώς και στην πρόσβαση και την ανάλυση ψηφιακών δεδομένων), οι γνώσεις χονδρικών και λιανικών πωλήσεων, η δεξιότητα φόρτωσης και εκφόρτωσης εμπορευμάτων και υλικών, η γνώση ξένων γλωσσών και η δεξιότητα διαχείρισης και ελέγχου των πόρων.
– Για την επαγγελματική κατηγορία «βοηθοί επαγγελματιών επιχειρήσεων και διοίκησης», οι απαιτήσεις που αναφέρονται συχνότερα στις διαδικτυακές αγγελίες αφορούν τη δεξιότητα πρόσβασης, διαχείρισης και ανάλυσης ψηφιακών δεδομένων, την προσαρμοστικότητα στην αλλαγή, τη γνώση ηλεκτρονικού υπολογιστή, τη δεξιότητα χρήσης ψηφιακών εργαλείων, τις γνώσεις μάρκετινγκ και διαφήμισης, την ικανότητα εργασίας σε ομάδα, τη δεξιότητα εκτέλεσης γενικών γραμματειακών και διοικητικών καθηκόντων, τις γνώσεις χονδρικών και λιανικών πωλήσεων, τις γνώσεις οργάνωσης και διοίκησης, τη γνώση ξένων γλωσσών και την ικανότητα ανάληψης πρωτοβουλιών και διοικητικών ευθυνών.
- Στοιχεία 2019, ΕΛΣΤΑΤ και CEDEFOP.
- Με εξαίρεση τις αγγελίες που αφορούν την επαγγελματική κατηγορία «οδηγοί μέσων μεταφοράς και χειριστές κινητού εξοπλισμού», όπου ελήφθησαν υπόψη και οι αγγελίες για τις κενές θέσεις εργασίας που έχουν δημοσιευθεί διαδικτυακά από επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα στους κλάδους του εμπορίου, της μεταποίησης και της αποθήκευσης και των μεταφορών.
- Τα στοιχεία αφορούν τις κενές θέσεις εργασίας που ήταν ενεργές στο διαδίκτυο από το δεύτερο τρίμηνο του 2020 έως το πρώτο τρίμηνο του 2021.
