Η παρατεταμένη οικονομική κρίση αφήνει ‘σημάδια’ στο σώμα της αεροπορικής βιομηχανίας. Τίποτα το καινούργιο (αν κι απειλητικό…) για τους δεινόσαυρους των αιθέρων. Ένα πρόσφατο συνέδριο, εξετάζει τις νέες συνθήκες για τη βιομηχανία που εκμοντέρνισε τον κόσμο μας…
Τα δεκάδες στελέχη αεροπορικών εταιρειών κι αεροδρομίων απ΄ όλο τον κόσμο τα οποία έλαβαν μέρος στην ημερίδα του site Air Transport News (ΑΤΝ) τον περασμένο Μάρτιο, δεν έκρυψαν τον προβληματισμό τους για την επιμονή της οικονομικής κρίσης που ταλανίζει την ευρωζώνη, ενώ εξέφρασαν τους φόβους τους για τα συνεχή σκαμπανεβάσματα της τιμής του πετρελαίου. Την ίδια στιγμή όμως οι παριστάμενοι της ημερίδας με τίτλο ‘The socio– economic & political crisis: the impact on air transport’ εκτίμησαν ότι ακόμα και μέσα σε ένα τόσο σύνθετο και απρόβλεπτο τοπίο υπάρχουν ευκαιρίες, υπάρχει δυνατότητα διαφοροποίησης για όσους αξιοποιούν το αεροπορικό marketing, υπάρχουν μάλιστα και περιθώρια κέρδους. Κι αυτά αναζητήθηκαν στις συζητήσεις των ειδικών.
ʼραβες: ανάπτυξη εν μέσω προβλημάτων
Τα τελευταία δέκα χρόνια οι αραβικές αεροπορικές εταιρείες έχουν πάρει το πάνω χέρι σε μια σειρά δημοφιλείς προορισμούς ενώ συνεχίζουν την επιθετική πολιτική τους προς την ευρωπαϊκή ήπειρο αποσπώντας συνεχώς μερίδια μεταφορικού έργου. Έτσι οι εκπρόσωποί τους συγκεντρώνουν πάντα το ενδιαφέρον των αεροπορικών συνεδρίων: ανακοινώνουν συνεργασίες, επενδύσεις σε αεροσκάφη, νέους προορισμούς και νούμερα που ρίχνουν τους ευρωπαίους αερομεταφορείς σε …κατάθλιψη. Στην ημερίδα του ΑΤΝ στο βήμα ανέβηκαν μεταξύ άλλων ο Adel Ali ceo της δυναμικής Air Arabia, ο Temel Kotil ceo της Turkish Airlines, ο Vijay Poonoosamy αντιπρόεδρος και υπεύθυνος δημοσίων σχέσεων της Ethiad Airways, ενώ ο Hamdi Chaouk, γενικός διευθυντής της CAA Λιβάνου συντόνισε ένα από τα πάνελ της εκδήλωσης. Η γενική εντύπωση είναι ότι οι ʼραβες τα πάνε καλά, παρά το γεγονός ότι η αγορά τους αντιμετώπισε την τελευταία δεκαετία δύο πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, μικρότερες κρίσεις στην Παλαιστίνη και το Πακιστάν αλλά και την Αραβική ʼνοιξη του 2011 η οποία συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας με την εξέγερση στη Συρία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Turkish Airlines για την οποία ο Temel Kotil είναι περήφανος. «Για δέκα χρόνια είχαμε σταθερή και συνεχή ανάπτυξη, αλλά αυτή τη στιγμή υπάρχει μια πολιτική και οικονομική αστάθεια η οποία μας ανησυχεί» είπε στην ημερίδα της ATN, έσπευσε όμως να διαχωρίσει την Τουρκία, όπου επικρατεί πρωτοφανή σταθερότητα, από τις άλλες αραβικές χώρες στις οποίες δραστηριοποιείται με επιτυχία η Turkish Airlines.
Ο Adel Ali ceo της Air Arabia ήταν ιδιαίτερα χαρούμενος για τα αποτελέσματα της εταιρείας του κατά τη διάρκεια του 2011. Η μαροκινή εταιρεία αγόρασε έξι νέα αεροπλάνα, διεύρυνε τους προορισμούς της και επωφελήθηκε από την Αραβική ʼνοιξη. «Έχουμε εκλογές τον Ιούνιο στην Αίγυπτο, εκλογές που θα κρίνουν την ομαλότητα της περιοχής σε μεγάλο βαθμό. Όταν θα ολοκληρωθεί η Αραβική ʼνοιξη θα είμαστε σε θέση να δούμε προς τα πού θα πάει η αεροπορική αγορά» σχολίασε ο ʼραβας επιχειρηματίας και συμπλήρωσε «η αγορά τόσο των εμπορευματικών όσο και των τουριστικών μεταφορών προς την Ευρώπη πάει καλά, ασφαλώς η κρίση στην Ευρώπη μας έχει επηρεάσει αλλά μας ενισχύει ο τουρισμός».
Ο Vijay Poonoosamy αντιπρόεδρος διεθνών δημοσίων σχέσεων της Ethiad Airways παραδέχτηκε ότι το γεγονός πως η εταιρεία έχει έδρα στο Αμπού Ντάμπι έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο να αποφύγει τα προβλήματα άλλων αραβικών αεροπορικών. «Η νέα κανονικότητα της αεροπορικής βιομηχανίας είναι η κρίση. Σας καλώ να θυμηθείτε: ο παγετός το χειμώνα, το τσουνάμι, οι διαδηλώσεις είναι καθημερινά φαινόμενα κι όχι εξαιρέσεις κι εσύ πρέπει μέσα σε ένα τέτοιο σκηνικό να συνεχίζεις να πετάς, για να επιζείς και να περιμένεις το αναπάντεχο» τόνισε το ανώτατο στέλεχος της καθιερωμένης αεροπορικής βιομηχανίας και πρόσθεσε κλείνοντας το μάτι προς τους συνέδρους: «Σε κάθε καιρό, καλό ή κακό, ο έλεγχος του κόστους πρέπει να είναι μέσα στο DNA της επιχείρησης».
Ο Vijay Poonoosamy αναφέρθηκε στη σημαντική συνεργασία ανάμεσα στην εταιρεία του και την airberlin (τον δεύτερο σε μερίδιο αερομεταφορέα της Γερμανίας) στην οποία οι ʼραβες απέκτησαν μερίδιο της τάξης του 30% στα τέλη του 2011. Το κοινό αεροπορικό σχήμα πετά πλέον σε 239 προορισμούς, με 230 αεροσκάφη, μεταφέροντας πάνω από 40 εκατ. επιβάτες και απασχολώντας σχεδόν 18.000 εργαζόμενους. Αναφέρθηκε όμως και στις δυνατότητες ανάπτυξης της cargo μεταφοράς προς την οποία επενδύει η εταιρεία (και) μέσω της συγκεκριμένης εξαγοράς . «Δεν είχαμε διάθεση να γίνουμε η μεγαλύτερη εταιρεία του κόσμου, γίναμε όμως η εξυπνότερη προσπαθώντας να γίνουμε best in class. Στην προσπάθεια αυτή το cargo έχει βοηθήσει στην εξισορρόπηση των οικονομικών της εταιρείας» είπε ο προσκεκλημένος της ημερίδας.
Η θέση της Aegean
Ο Δημήτρης Γερογιάννης, διευθύνων σύμβουλος της Aegean και μαχητικός υπέρμαχος των μικρών ανεξάρτητων εταιρειών που παλεύουν για την επιβίωσή τους μέσα στον άγριο κόσμο των αεροπορικών δεινοσαύρων, θεωρεί ότι ‘το μέγεθος μετράει’ και στην περίπτωσή του μάλιστα, το μικρό μέγεθος κάνει καλό: «Είμαστε μια μικρή εταιρεία 30 αεροσκαφών και ως τέτοια πρέπει να είμαστε ευέλικτοι. Υπάρχουν τρόποι διαφοροποίησης όταν είσαι μικρός και προσπαθείς να επιβιώσεις. Δεν πρέπει να στηρίζεσαι σε μια συμμαχία για να φτιάξεις το προφίλ σου. Συμμετέχοντας σε ένα ευρύτερο σχήμα μπορείς να κερδίσεις ασφαλώς κάποιους πελάτες που δεν είχες μέχρι χθες καθώς οι πελάτες επιλέγουν μέσα από το group των εταιρειών της συμμαχίας. Η κρίση όμως απέδειξε ότι οι μικρές εταιρείες έχουν ευκαιρίες αφού οι πελάτες θέλουν διαρκώς χαμηλότερες τιμές. Επομένως το μοντέλο των συμμαχιών δεν είναι μονολιθικό».
Μικροί αερομεταφορείς: ανοίγουν φτερά
Ο John Hanlon, γενικός γραμματέας της European Low Fares Airline Association (ELFAA) είναι ένα σκληροπυρηνικό στέλεχος των air business- ίσως γιατί υπερασπίζεται τα συμφέροντα των λεγόμενων ‘μικρών’ της αεροπορικής βιομηχανίας. «Επιζήσαμε της κρίσης του 2008 και τελικά βγήκαμε πιο δυνατοί αφού αυξήθηκε η κυκλοφορία. Επιδιώκουμε τον ανταγωνισμό γιατί αυτό αυξάνει τη δουλειά μας» είπε σε αυστηρό τόνο ο Βρετανός αεροπορικός παράγοντας. «Η αγορά αλλάζει, δεν μπορούμε να σταματήσουμε την πορεία προς την απελευθέρωση. Χρέος μας είναι να κρατήσουμε τους αιθέρες ανοικτούς ανάμεσα στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ» είπε με βρετανικό στόμφο.
Σκληρός στις τοποθετήσεις του ο γενικός γραμματέας της ELFAA ζήτησε να σταματήσει το προστατευτικό καθεστώς που ισχύει σε ορισμένες ευρωπαϊκές αγορές και όσες εταιρείες είναι αδύναμες ι να βγουν από την αγορά. «Δεν κατηγορώ μόνο την Κομισιόν αλλά και τα κράτη- μέλη που κινούνται με ζικ ζακ στα θέματα νομοθεσίας» είπε ο αυστηρός Βρετανός. Όσο για τις τιμές του πετρελαίου, το ζήτημα είναι ακανθώδες για τους μικρούς αερομεταφορείς αλλά όχι κορυφαίο. Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα της ELFAA το φόβητρο της αύξησης της τιμής των καυσίμων δεν θα θέσει εκτός αγοράς τις μικρές εταιρείες γιατί η τιμή επηρεάζει τους πάντες. «Δεν υπάρχει εύκολη απάντηση στο ερώτημα των τιμών» σχολίασε ο Hanlon εξηγώντας ότι «όταν ανεβαίνουν οι τιμές του πετρελαίου πέφτει και η κίνηση στις πετρελαιοπαραγωγές χώρες».
Αυτή τη στιγμή το μέγιστο πρόβλημα των μικρών αερομεταφορέων, πολιτικών και εμπορευματικών, έχει να κάνει με τις υπέρογκες χρεώσεις των κεντρικών, δημοφιλών αεροδρομίων. «Δεν πρέπει να δείχνουμε με το δάκτυλο τις τιμές του πετρελαίου αλλά τα πανάκριβα αεροδρόμια και τη σκληρή φορολογία καθώς εδώ οι φόροι και οι χρεώσεις είναι ψηλότερες από τις ΗΠΑ » είπε με ένταση ο John Hanlon συμπληρώνοντας «οι σκανδαλώδεις νόμοι της Ευρώπης δεν μας επιτρέπουν την ανάπτυξη, αλλά σε ότι αφορά στο περιβάλλον είμαστε υπέρ της λήψης μέτρων».
