Green Logistics: Κυκλική οικονομία βάσει blockchain η τάση της δεκαετίας

Τα τελευταία χρόνια η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί αντικείμενο συζήτησης σε κοινωνικό, πολιτικό αλλά και οικονομικό επίπεδο. Τα αποτελέσματα της νέας νόρμας φαίνονται κατά μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Άρθρο των κ.κ. Δημήτριου Βλάχου, καθηγητή, διευθυντή του  Εργαστηρίου Στατιστικής και Μεθόδων Ποσοτικής Ανάλυσης του τμήματος Μηχανολόγων Μηχανικών του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, προέδρου της Ελληνικής Εταιρείας Logistics Βορείου Ελλάδος, και Παρασκευοπούλου Χριστίνας, μηχανολόγου μηχανικού, υποψήφιας διδάκτορος του τμήματος Μηχανολόγων Μηχανικών του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. (LM τεύχος 193)

Ο παραγωγός πλέον βρίσκει τρόπους να παράγει με τρόπο φιλικότερο στο περιβάλλον αλλά και εξοικονομώντας πόρους, οι μεταφορές γίνονται πιο οργανωμένα, ενώ έχουν αλλάξει και οι συνήθειες των καταναλωτών. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ύπαρξη οικολογικού σήματος αποτελεί σημαντικό κριτήριο επιλογής προϊόντος για το 32% των πολιτών. Σε αντίστοιχη έρευνα της Nielsen διαπιστώνεται ότι σε ποσοστό  68% οι Ευρωπαίοι  προτίθενται να πληρώσουν παραπάνω για προϊόντα που πληρούν τους κανόνες της αειφόρου ανάπτυξης, ενώ το 85% να εντοπίζει αύξηση στις πωλήσεις τέτοιων προϊόντων.

Με την εξέλιξη των απαιτήσεων της αγοράς στη νέα δεκαετία δύο φαίνονται να είναι οι τάσεις των πράσινων εφοδιαστικών αλυσίδων που κυριαρχούν: η κυκλική οικονομία και το blockchain.

Η στρατηγική 4R

Η κυκλική οικονομία επικεντρώνεται σε συγκεκριμένες πτυχές της βιωσιμότητας (sustainability). Συγκεκριμένα, στόχος της είναι η μείωση των απωλειών (waste) σε όλα τα στάδια της παραγωγής, η ελαχιστοποίηση των εισροών και η μεγιστοποίηση της αξιοποίησης των πόρων μέσω της 4R στρατηγικής (Reduce, Reuse, Recycle & Renew, δηλαδή μείωση, επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση και ανανέωση).  Σε πολλές περιπτώσεις η μείωση των απωλειών επιτυγχάνεται με την (καινοτομική πολλές φορές) αξιοποίηση φαινομενικά άχρηστων ροών (π.χ. παραπροϊόντων) και τη μετατροπή τους σε πηγές προστιθέμενης αξίας. Είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί  ότι η κυκλική οικονομία δεν αφορά μόνο τους φυσικούς πόρους και το περιβάλλον. Μέσω της εξοικονόμησης ενέργειας και πρώτων υλών εξοικονομούνται και κεφάλαια για την επιχείρηση, αποτελώντας όχι απλά έναν τρόπο να γίνει πιο πράσινη η εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά και αποδοτικότερη.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 73% των εταιρειών έχουν εφαρμόσει πρακτικές κυκλικής οικονομίας τα τελευταία τρία χρόνια, ενώ η αγορά δείχνει ραγδαία ανταπόκριση στα βιώσιμα προϊόντα, με το 85% των επιχειρήσεων να βλέπουν ανάπτυξη στο συγκεκριμένο τομέα σε όλα σχεδόν τα καταναλωτικά αγαθά.

Ωστόσο ένα από τα κρίσιμα ζητήματα που τίθενται για τον καταναλωτή στην πράσινη εφοδιαστική αλυσίδα είναι η εμπιστοσύνη. Συγκεκριμένα, το 47% δεν εμπιστεύεται τους ισχυρισμούς των παραγωγών σχετικά με την περιβαλλοντική απόδοση των προϊόντων τους.

Ο ρόλος του blockchain

H τεχνολογία του blockchain αποτελεί έναν αξιόπιστο τρόπο διάλυσης των αμφιβολιών. Το blockchain αποτελεί μια τεχνολογία κρυπτογραφημένης αρχειοθέτησης πληροφοριών και συναλλαγών, με τέτοιο τρόπο που να ανθίσταται σε κάθε κακοπροαίρετη προσπάθεια αλλοίωσης των δεδομένων. Οι κατάλληλες εφαρμογές του blockchain δεν εξασφαλίζουν απλά το κατά πόσο το προϊόν που αγοράζει ένας καταναλωτής έχει παραχθεί και διακινηθεί με φιλικό προς το περιβάλλον τρόπο, αλλά διασφαλίζουν εμπορικές συναλλαγές, ιχνηλασιμότητα και πολλά άλλα. Μέχρι στιγμής οι καταναλωτές είχαν λίγους τρόπους να συνδεθούν με τους προμηθευτές μικρής κλίμακας στη βάση της πυραμίδας της αλυσίδας εφοδιασμού, όπως και περιορισμένες ευκαιρίες να υποστηρίξουν και να ενθαρρύνουν βιώσιμες πρακτικές. Το blockchain και οι τεχνολογίες ψηφιακής ταυτότητας και πληρωμών επιτρέπουν στους πελάτες να εντοπίζουν μεμονωμένους παραγωγούς που χρησιμοποιούν βιώσιμες μεθόδους και να κάνουν τις αγορές τους με ασφάλεια. Την ίδια στιγμή, δίνεται η δυνατότητα στους παραγωγούς, τους κατασκευαστές και τους λιανοπωλητές να διαχειρίζονται καλύτερα το απόθεμά τους και να μειώνουν τα απόβλητά τους. Παράλληλα επιτυγχάνεται μεγαλύτερη διαφάνεια στην εφοδιαστική αλυσίδα και εξασφαλίζεται η αυθεντικότητα του προϊόντος για όλους τους μετέχοντες σε αυτήν.

Οι εφαρμογές blockchain στην Ευρώπη έχουν ήδη ξεκινήσει. Σε επιχειρηματικό επίπεδο, έως τον Ιούνιο του 2019 650 πρωτοβουλίες νεοσύστατων και μη κερδοσκοπικών οργανισμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση συγκέντρωσαν από ίδια κεφάλαια 224 και 125 εκατομμύρια ευρώ αντίστοιχα. Την ίδια στιγμή, η τάση αυτή στηρίζεται έμπρακτα από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία έχει ήδη διαθέσει και προτίθεται να διαθέσει συνολικά 300 εκατ. ευρώ για τη στήριξη της έρευνας και της ανάπτυξης στο blockchain μέσω του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» έως το 2020.

Συνεπώς, οι πράσινες εφοδιαστικές αλυσίδες αποτελούν προτεραιότητα για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις για κάμποσα χρόνια τώρα.  Η εξάπλωση της κυκλικής οικονομίας θα δώσει νέες ευκαιρίες οικονομικής ανάπτυξης με παράλληλη εξοικονόμηση πόρων, αλλά είναι δύσκολο να εκτιμηθεί η επίπτωσή της στον κλάδο των logistics.

Από την άλλη μεριά, το blockchain φαίνεται ότι μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι εφοδιαστικές αλυσίδες, πράσινες και μη. Και αυτό θα δώσει τρομερά πλεονεκτήματα σε όποιον βρεθεί να προηγείται του ανταγωνισμού.

Ελλάδα: Τα κίνητρα για «πράσινες» πρακτικές

Στη χώρα μας, παρά το ότι η πολύχρονη οικονομική κρίση έχει σίγουρα αμβλύνει την όποια κοινωνική πίεση για πράσινα logistics, συνεχίζουν να υπάρχουν δύο ισχυρά κίνητρα για δημιουργία πράσινων εφοδιαστικών αλυσίδων:

Α) Η παράλληλη οικονομική ωφέλεια που συνεπάγεται η ανάπτυξη πολλών πράσινων διαδικασιών, όπως η αύξηση του ποσοστού φόρτωσης των οχημάτων, η μείωση των κενών επιστροφών και η ομαδοποίηση φορτίων για καλύτερο προγραμματισμό των δρομολογίων.

Β) Η αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιδόσεων για τις επιχειρήσεις που διαθέτουν τα προϊόντα τους στη λιανική ή σε προμηθευτές βιομηχανικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στη Δύση.

Συμπερασματικά, οι προσπάθειες οικονομικής βελτιστοποίησης των διαδικασιών logistics από τις ελληνικές επιχειρήσεις οδηγεί μάλλον συμπτωματικά στην εφαρμογή «πράσινων» πρακτικών. Είναι πιθανώς  νωρίς για να δούμε πώς οι επιχειρήσεις μας θα αντιδράσουν στις σύγχρονες τάσεις που αναλύθηκαν παραπάνω.

 

Ελέγξτε επίσης

Ακίνητα εφοδιαστικής: Πρωταθλήτρια Ευρώπης η Αθήνα στις αυξήσεις τιμών πώλησης

Η ανάπτυξη των logistics, σε συνδυασμό με την επέκταση του e-commerce, αυξάνουν τη ζήτηση για …