Γιάννης Πλακιωτάκης στο L&M: «Εργαζόμαστε για την ενδυνάμωση της ελληνικής σημαίας»

Ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής αποτιμά το κυβερνητικό έργο σε έναν από τους σημαντικότερους κλάδους της εθνικής οικονομίας, στον οποίο η αγορά των logistics και των μεταφορών στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό για την ανάπτυξή της.

Συνέντευξη στη Γεωργία Μολώση (έντυπο τεύχος Μαΐου 2021)

«Η διατήρηση της παγκόσμιας δυναμικής της ελληνικής ναυτιλίας, η ενίσχυση του εθνικού νηολογίου και η στήριξη της ποντοπόρου αλλά και της επιβατηγού ναυτιλίας είναι βασικές προτεραιότητες της κυβερνητικής πολιτικής» αναφέρει στη συνέντευξή του στο «Logistics & Management» ο υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής κ. Γιάννης Πλακιωτάκης.

Ο υπουργός τονίζει το ρόλο της γαλάζιας οικονομίας στη βιωσιμότητα του κλάδου και περιγράφει το νέο νομικό πλαίσιο ενδυνάμωσης της ναυτιλιακής βιομηχανίας και του ναυτικού επαγγέλματος. Μιλώντας για την ακτοπλοΐα ως το «τελευταίο μίλι» της εφοδιαστικής αλυσίδας μεταξύ νησιωτικής και ηπειρωτικής Ελλάδας, ο κ. Πλακιωτάκης αναφέρεται επίσης στις ιδιωτικοποιήσεις κομβικών ελληνικών λιμένων και στις προσδοκίες που εμπνέουν για την εθνική οικονομία.

LM Κύριε υπουργέ, ύστερα από σχεδόν ενάμιση χρόνο περιορισμών και απωλειών εξαιτίας της πανδημίας, ποια είναι σήμερα η εικόνα που έχετε για τη ναυτιλία στην Ελλάδα;

Γιάννης Πλακιωτάκης Καταρχάς, σας ευχαριστώ για την ευκαιρία που μου δίνετε, μέσω της φιλόξενης έκδοσής σας, να επικοινωνήσω με το σημαντικό κλάδο των logistics. Όπως είναι γνωστό, η Ελλάδα είναι παγκόσμια ναυτική δύναμη, με τους Έλληνες εφοπλιστές να κατέχουν το 20,67% της παγκόσμιας χωρητικότητας και το 54,28% της χωρητικότητας πλοίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αυτή η διαχρονική επιτυχία των Ελλήνων διαχειριστών πλοίων βασίστηκε πάντα στη μετατροπή των προκλήσεων σε ευκαιρίες, κυρίως μέσω νέων επενδύσεων. Σε συνδυασμό με τη βαθιά γνώση, την προσαρμοστικότητα, τη ναυτική τεχνογνωσία και την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών, η ελληνική ναυτιλία θα συνεχίσει να είναι ισχυρή τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, εξυπηρετώντας τις εμπορικές ανάγκες των εθνών και την παγκόσμια οικονομία γενικότερα.

 – Μετά από δύο χρόνια στο τιμόνι του Υπουργείου Ναυτιλίας, πώς αποτιμάτε το έργο σας;

Το μείζον ζήτημα που είχε να διαχειριστεί αρχικά η κυβέρνηση σε ό,τι αφορά την ποντοπόρο ναυτιλία, ήταν η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του εθνικού νηολογίου, το οποίο τα τελευταία χρόνια φθίνει. Ωστόσο η πανδημία έφερε τα πάνω κάτω στον πλανήτη, και θα ήταν αδύνατο να μην είχε επηρεάσει αρνητικά και την παγκόσμια ναυτιλιακή βιομηχανία.

Αυτό που κάναμε, λοιπόν, ως κυβέρνηση και ως Υπουργείο, ήταν να επαναπροσδιορίσουμε τις προτεραιότητές μας με ένα και μοναδικό στόχο: Να διασφαλίσουμε την ηγετική θέση της ελληνικής ναυτιλίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Συνάμα είχαμε χρέος να φροντίσουμε και το εργατικό δυναμικό του κλάδου, ώστε να ελαχιστοποιήσουμε τις όποιες αρνητικές συνέπειες στην απασχόληση. Παρά τις αντιξοότητες, σταθήκαμε απόλυτα συνεπείς στις δεσμεύσεις μας και αναλάβαμε συγκεκριμένες πολιτικές πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής σημαίας.

Πρόκειται για ένα πακέτο μέτρων που χαρακτηρίζονται για την πρακτικότητά τους και αφορούν την επάνδρωση των πλοίων, τις συνθήκες εργασίας, τον εκσυγχρονισμό της ναυτικής εκπαίδευσης επί του πλοίου, τη διαχείριση πλοίων, καθώς και τη διευκόλυνση της χρηματοδότησης για την απόκτησή τους.

Αυτές οι αλλαγές ήρθαν για να θεραπεύσουν τα μειονεκτήματα της ελληνικής σημαίας, με στόχο να προσελκύσουν περισσότερα πλοία στο εθνικό νηολόγιο, αλλά και να καλλιεργήσουν το ενδιαφέρον των νέων γενιών για τη θάλασσα και τα σύγχρονα ναυτικά επαγγέλματα. Τα πρώτα μηνύματα είναι ενθαρρυντικά, αν και δεν σας κρύβω ότι αρχικά, εξαιτίας της πανδημίας, καταγράψαμε μια διστακτικότητα, η οποία ώθησε πολλούς Έλληνες διαχειριστές στο να αναβάλουν ή να μεταθέσουν σε άλλο χρόνο τις όποιες αποφάσεις τους αναφορικά με την επιστροφή των πλοίων τους στο εθνικό νηολόγιο.

Παρ’ όλα αυτά, τους τρεις πρώτους μήνες εφαρμογής των νέων μέτρων είδαμε με ικανοποίηση να επιστρέφουν στη γαλανόλευκη πλοία ιδιαίτερα υψηλών προδιαγραφών. Πιστεύω ότι τα πράγματα θα είναι ακόμη πιο ενθαρρυντικά μόλις σταθεροποιηθούν οι διεθνείς αγορές στη μετά την Covid-19 εποχή, και εφόσον θα έχουν ολοκληρωθεί και οι παρεμβάσεις μας.

– Η γαλάζια οικονομία αποτελεί ένα σημαντικό στοίχημα. Πρόσφατα υπογράφτηκε η διακήρυξη των Υπουργών Ναυτιλίας για τη Μεσόγειο. Τι μπορεί να περιμένει η χώρα και η ελληνική επιχειρηματικότητα από τη συμφωνία αυτή;

Η εν λόγω διακήρυξη, η δεύτερη κατά σειρά, συνιστά το επιστέγασμα ευρείας διαβούλευσης που διήρκεσε περισσότερο από ένα έτος, μεταξύ 42 κρατών από την Ευρώπη, τη Β. Αφρική και τη Μέση Ανατολή, τα οποία είναι μέλη του διακυβερνητικού οργανισμού «Ένωση για την Ευρώπη».

Με τη διακήρυξη αυτή, η οποία αφορά την επόμενη πενταετία, μέχρι και το 2025, συμφωνούμε ότι απαιτούνται συντονισμένες ενέργειες για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη της γαλάζιας οικονομίας στη Μεσόγειο και να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της. Ζητάμε να δοθεί έμφαση και να αναληφθεί περαιτέρω δράση σε τομείς όπως είναι: θαλάσσια διακυβέρνηση, έρευνα, καινοτομία και απασχόληση, βιώσιμη αλιεία, βιώσιμα και ουδέτερα κλιματικά λιμάνια και θαλάσσιες μεταφορές, διαχείριση των θαλάσσιων απορριμμάτων, θαλάσσιος και παράκτιος τουρισμός, θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός και ολοκληρωμένη διαχείριση παράκτιων ζωνών, θαλάσσιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ασφάλεια στη θάλασσα και, τέλος, βιώσιμες επενδύσεις στη γαλάζια οικονομία.

Πιστεύω ότι τα ναυτικά κράτη της Μεσογείου πρέπει να επιδείξουμε ισχυρή πολιτική βούληση, η οποία θα βασίζεται σε στοχευμένα εργαλεία και σε αποτελεσματικούς μηχανισμούς, για την υλοποίηση των διεθνών, ευρωπαϊκών και εθνικών μας δεσμεύσεων.

Με την υπογραφή της διακήρυξης, αναγνωρίζουμε τις μελλοντικές προτεραιότητες της βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας, ενώ δίνουμε έμφαση στο κοινό μας ενδιαφέρον σε πεδία πολιτικής τα οποία θα φέρουν όλα τα μεσογειακά κράτη κάτω από μια ενιαία στρατηγική που θα δημιουργήσει αξία με όρους εισοδήματος, νέες θέσεις εργασίας και κοινή συνισταμένη για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Η Ελλάδα ήταν, είναι και παραμένει πυλώνας σταθερότητας στη Μεσόγειο και παγκόσμια δύναμη στο ναυτιλιακό τομέα, απόλυτα δεσμευμένη στο κοινό μέλλον των κρατών της Ε.Ε. και της Μεσογείου, υπό το πρίσμα πάντα των βασικών αρχών και προτεραιοτήτων της Ε.Ε.

– Η αγορά των logistics και των μεταφορών δίνει μεγάλο βάρος στην ιδιωτικοποίηση των λιμένων. Πώς ανταποκρίνεστε στις προσδοκίες της;

Όσον αφορά το ρόλο των λιμένων μας στην ανάπτυξη της εφοδιαστικής αλυσίδας, εκτιμώ ότι καθώς θα περνά ο καιρός, ο ρόλος αυτός θα γίνεται ολοένα και πιο ουσιαστικός. Παλαιότερα τα λιμάνια ήταν απλά ένας χώρος στον οποίο έμπαιναν και έβγαιναν εμπορεύματα, κυρίως σε χύδην μορφή. Στην εποχή μας τα λιμάνια έχουν αποκτήσει έναν πιο σύνθετο ρόλο, καθώς σε αυτά διασταυρώνονται πλέον και συνυπάρχουν πολλές και διαφορετικές δραστηριότητες.

Η εφοδιαστική αλυσίδα είναι μια βιομηχανία που αναπτύσσεται με ραγδαίους ρυθμούς, τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ιδανική γεωγραφική θέση της Ελλάδας μέσα σε αυτό το παγκόσμιο δίκτυο μεταφορών πιστεύω πως είναι το ισχυρό χαρτί μας για να δούμε τα επόμενα χρόνια τη βιομηχανία των μεταφορών να αναπτύσσεται διαρκώς.

– Η επιβατηγός ναυτιλία δέχεται σημαντικό πλήγμα εξαιτίας της πανδημίας. Η τάση πώλησης πλοίων για κάλυψη των αναγκών των εταιρειών είναι πλέον μια πραγματικότητα. Ταυτόχρονα, η ανάγκη αντικατάστασης παλαιών πλοίων με νεότερα κρίνεται αναγκαία. Ποια είναι η θέση του Υπουργείου;

Θα συμφωνήσω ότι η ακτοπλοΐα αποτελεί έναν κρίσιμο τομέα για τη χώρα, όχι μόνο σε οικονομικούς όρους, αλλά και για το εθνικό έργο που επιτελεί, ειδικά σε περιόδους κρίσιμες όπως είναι αυτή που διανύουμε. Με τις παρεμβάσεις μας κατά την πανδημία, κανένα νησί δεν έμεινε χωρίς ακτοπλοϊκή σύνδεση· και όπου προέκυψαν ζητήματα, αντιμετωπίσθηκαν άμεσα.

Και όχι μόνο αυτό, αλλά οι άγονες γραμμές λειτούργησαν κανονικότατα, ενώ κάποιες από αυτές επεκτάθηκαν χρονικά και γεωγραφικά. Για τη συνολική στήριξη του κλάδου, το Υπουργείο εξασφάλισε και έχει ήδη διαθέσει 67 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, συνεχίζουμε να στηρίζουμε τους ναυτικούς και τους εργαζόμενους στον κλάδο. Ενδεικτικά σας αναφέρω: την αποζημίωση ειδικού σκοπού, την παράταση της ασφαλιστικής ικανότητας των ανέργων ναυτικών και της παροχής επιδόματος ανεργίας, την ένταξη της ακτοπλοΐας στο καθεστώς επιδότησης εργοδοτικών εισφορών για ενεργούς ναυτικούς, την αναθεώρηση προϋποθέσεων για την εγγραφή άνεργων ναυτικών στους καταλόγους προσφερόμενων προς ναυτολόγηση, την κάλυψη μέρους των ενοικίων των ανέργων ναυτικών.

Συνολικά, τα μέτρα στήριξης της ναυτικής εργασίας προσεγγίζουν τα 15 εκ. ευρώ. Όσον αφορά δε τις άγονες γραμμές, ενισχύσαμε σημαντικά τη χρηματοδότησή τους, από τα 90,7 εκ. ευρώ του 2019 στα 130 εκ. το 2020 και στα 138 εκ. το 2021. Η αυξημένη χρηματοδότηση επέτρεψε την αύξηση των άγονων γραμμών κατά 24 (+18 το 2020 και +6 το 2021). Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη θέσπιση ποιοτικότερων κριτηρίων και ρήτρας «πλοίου αντικατάστασης», διασφαλίζει την ποιοτική βελτίωση του προσφερόμενου μεταφορικού έργου, αλλά και τη σύνδεση πολλών νησιών μεταξύ τους.

– Τι περιλαμβάνει το νέο νομικό πλαίσιο;

Καταρχάς, ο ίδιος ο νόμος διασφαλίζει την εφαρμογή του εισάγοντας την υποχρέωση δημιουργίας εθνικής στρατηγικής για το νησιωτικό χώρο, με σαφές χρονοδιάγραμμα, με μετρήσιμους δείκτες-στόχους τόσο στο εθνικό όσο και στο περιφερειακό επίπεδο, καθώς και με συγκεκριμένες πολιτικές περιφερειακής ανάπτυξης. Επιπλέον, η υλοποίηση της εθνικής στρατηγικής διασφαλίζεται με τρία αναπτυξιακά χρηματοδοτικά εργαλεία:

  1. Το «Πρόγραμμα Νέαρχος», που χρηματοδοτεί έργα δημόσιου χαρακτήρα. Θα δημιουργηθεί μέσα από τη συνεργασία του Υπουργείου Ναυτιλίας με το Ταμείο Παρακαταθηκών. Στόχος μας είναι να πολλαπλασιάσουμε τους πόρους που ετησίως διαθέτει το Υπουργείο για την κάλυψη κρίσιμων έργων στους τομείς λιμενικών υποδομών και εγκαταστάσεων, για την προστασία του περιβάλλοντος, για τη δημιουργία υποδομών αφαλάτωσης και δικτύων διανομής ύδατος και για τη διαχείριση της ενέργειας. Παράλληλα θα καλυφθούν και οι πολυετείς συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας, δηλαδή οι άγονες γραμμές.
  2. Το «Πρόγραμμα Νησιωτικής Επιχειρηματικότητας», σε συνεργασία με την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα. Προβλέπει τη στήριξη των λειτουργικών εξόδων μικρών και πολύ μικρών νησιωτικών επιχειρήσεων μέσω μικροπιστώσεων ή επιχορηγήσεων.
  3. «Το Ταμείο Θαλάσσιας – Γαλάζιας Οικονομίας», το οποίο θα προκύψει επίσης από τη συνεργασία του Υπουργείου με την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα. Θα εστιάζει στη χρηματοδότηση υφιστάμενων και νέων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται ή επιθυμούν να στρέψουν το παραγωγικό τους μοντέλο σε δραστηριότητες της θαλάσσιας οικονομίας.

Ενιαία πολιτική για τα νησιά

– Η ακτοπλοΐα επί της ουσίας αποτελεί το «τελευταίο μίλι» της εφοδιαστικής αλυσίδας και των εμπορευματικών ροών από και προς την πολυνησιακή Ελλάδα. Οποιαδήποτε διαταραχή θα δημιουργούσε πρόβλημα εφοδιασμού στα νησιά μας. Ποια είναι η στρατηγική του Υπουργείου για την αντιμετώπιση μιας τέτοιας σοβαρής κρίσης;

Όσον αφορά τη διάσταση που δίνετε στην ακτοπλοΐα ως το τελευταίο τμήμα της εφοδιαστικής αλυσίδας, θα πρέπει να σημειώσετε ότι από την πρώτη ημέρα που ο πρωθυπουργός μού εμπιστεύτηκε το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, θεωρήσαμε με τους συνεργάτες μου βασική προτεραιότητα την επικοινωνία των νησιών με την ηπειρωτική Ελλάδα, αλλά και μεταξύ τους. Δεν είναι μόνο θέμα επικοινωνίας, ούτε μόνο θέμα δυνατότητας διακίνησης αγαθών και οικονομικής ευρωστίας των νησιών· είναι και θέμα συνοχής του εθνικού μας χώρου, όπως ήδη σας είπα.

Πολύ πριν έρθω στο Υπουργείο, τόσο επειδή ήδη γνώριζα τα θέματα όσο και επειδή είμαι και ο ίδιος νησιώτης, είχα διαπιστώσει την ανάγκη μιας νέας προοπτικής. Είχα κατανοήσει ότι έπρεπε να αλλάξει ο αποσπασματικός τρόπος με τον οποίο το ελληνικό κράτος προσέγγιζε τα νησιά και τους νησιώτες. Και μόνο ένας τρόπος υπήρχε για να γίνει αυτό: ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο.

Για πρώτη φορά, λοιπόν, θεσμοθετήσαμε μια ενιαία πολιτική για τη νησιωτική Ελλάδα. Για πρώτη φορά, οι αποσπασματικές παρεμβάσεις έδωσαν τη θέση τους σε μια ολιστική στρατηγική προσέγγιση, με συγκεκριμένα αναπτυξιακά χρηματοδοτικά εργαλεία, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί.

Το νέο πλαίσιο ανταποκρίνεται πλήρως στις κυβερνητικές προτεραιότητες· και δεν σας κρύβω ότι είμαι πολύ χαρούμενος που ως βουλευτής, ως υπουργός αλλά και ως νησιώτης, εισηγήθηκα ένα νόμο που δημιουργεί σταθερή και ισχυρή προοπτική καλύτερων ημερών για τα νησιά και τους νησιώτες.

Κρίσιμες οι ιδιωτικοποιήσεις των κομβικών λιμένων

– Υπάρχει σημαντική καθυστέρηση στον τομέα των ιδιωτικοποιήσεων. Το λιμάνια Αλεξανδρούπολης, Ηγουμενίτσας και Καβάλας δείχνουν να έχουν πάρει το δρόμο τους, κυρίως λόγω «ταυτότητας». Θα ήθελα να μας δώσετε ένα περίγραμμα των προσδοκιών που δημιουργούνται προς όφελος της χώρας και της τοπικής κοινωνίας.

– Η ανάπτυξη και η πλήρης εκμετάλλευση της ελληνικής λιμενικής βιομηχανίας αποτέλεσε ευθύς εξαρχής μια από τις βασικές μας πολιτικές δεσμεύσεις. Η απόφαση αυτή ήταν μονόδρομος, καθώς γεωγραφικά τα ελληνικά λιμάνια βρίσκονται σε ένα κομβικό σημείο που ενώνει την Ευρώπη με τη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, προσφέροντας τις πλέον αξιόπιστες και ασφαλείς λύσεις μεταφοράς αγαθών και προσώπων. Συνεπώς, τα λιμάνια μας έχουν μια αυξημένη γεωστρατηγική αξία, κάτι που, όπως είναι φυσικό, προκαλεί έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον.

Συνάμα, μέσα από τη διαδικασία αυτή, τα ίδια τα λιμάνια θα αναδειχθούν σε «ατμομηχανές ανάπτυξης», καταρχήν της περιφέρειας και ακολούθως της εθνικής μας οικονομίας. Αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη η διαγωνιστική διαδικασία για τα λιμάνια Αλεξανδρούπολης, Ηγουμενίτσας και «Φίλιππος Β’» Καβάλας. Προϊόντος του χρόνου, θα ακολουθήσουν και τα υπόλοιπα λιμάνια.

Στην παρούσα φάση, αυτό που νομίζω ότι έχει σημασία είναι πως για όλα τα λιμάνια υπάρχει έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον. Η εμπειρία που έχουμε ήδη από τις ιδιωτικοποιήσεις των λιμένων Πειραιά και Θεσσαλονίκης μάς βοηθά σημαντικά στο να αξιολογούμε και να αναλύουμε σωστά την κινητικότητα που διαγράφεται σε αυτό τον κρίσιμο τομέα.

 

 

Ελέγξτε επίσης

Αντώνης Βενιέρης: «No man is an island»

Ίσως ο καλύτερος τρόπος να αποδοθεί η σχέση της ναυτιλίας με τις εφοδιαστικές αλυσίδες και …

Τα Περιοδικά μας