ʼρθρο των: Βίκυς Μάνθου (καθηγήτρια), Μαριλένας Παπαδοπούλου, (διδάκτορας) και Πέγκυς Πανουσοπούλου (υπ. Διδάκτορας) *
Η αξία, η λειτουργία και οι διαδικασίες της μεταφόρτωσης εμπορευμάτων μέσα από τη μελέτη μιας πραγματικής περίπτωσης στη Βόρεια Ελλάδα.
Ο απώτερος σκοπός της εφοδιαστικής αλυσίδας είναι η μείωση του κόστους βελτιώνοντας ταυτόχρονα την εξυπηρέτηση των πελατών. Το cross – docking μπορεί να συμβάλλει δραστικά προς την κατεύθυνση αυτή, καθώς η βασική ιδέα πίσω από αυτό είναι η απευθείας αποστολή των τελικών προϊόντων από την γραμμή παραγωγής στον πελάτη, με ελάχιστο ή μηδενικό διάστημα αποθήκευσης μεταξύ της μεταφόρτωσης των αγαθών.
Ο κύριος στόχος της μεθόδου cross – docking είναι να επιτρέψει την ενσωμάτωση των αποστολών διαφορετικού μεγέθους σε μια μοναδική αποστολή με πλήρη φορτία φορτηγών, έτσι ώστε το κόστος μεταφοράς να ελαχιστοποιηθεί.
Μερικές από τις διαδικασίες cross docking που πραγματοποιούνται είτε στις αποθήκες της εταιρείας είτε στις αποθήκες της 3PL εταιρείας είναι οι εξής:
- Παραλαβής των αγαθών.
- Καταμέτρησης των αγαθών.
- Ελέγχου Ποιότητας Συσκευασίας.
- Εναπόθεσης και φόρτωσης των αγαθών.
- Μεταφορά στον τελικό παραλήπτη.
Μέθοδοι μεταφόρτωσης
Υπάρχουν τρεις μέθοδοι cross – docking. Η πρώτη μέθοδος σχετίζεται με την κατασκευή γραμμής προϊόντων cross – docking. Με τη μέθοδο αυτή διακρίνονται δύο ροές προϊόντων, στην πρώτη είναι τα προϊόντα που έχουν τελειώσει και κινούνται από τη γραμμή παραγωγής άμεσα στον τελικό παραλήπτη και στη δεύτερη, τα προϊόντα που έχουν ολοκληρωθεί αποθηκεύονται για μικρό χρονικό διάστημα προκειμένου να μεταφερθούν αργότερα.
Η δεύτερη μέθοδος αφορά το κέντρο διανομής cross-docking. Αυτή η μέθοδος έχει τρεις κατηγορίες: α) η απευθείας φόρτωση σε όχημα τελικών προϊόντων, β) η προσωρινή αποθήκευση σε έναν μεταφορέα των τελικών προϊόντων για μεταφορά την ίδια ημέρα και, τέλος, γ) αποθήκευση των τελικών προϊόντων μέχρι να μπορέσουν να γίνουν προϊόντα της δεύτερης κατηγορίας. Η τρίτη μέθοδος αφορά το cross – docking με τερματικό σταθμό, όπου προϊόντα που προέρχονται από διάφορες αναπτυσσόμενες χώρες αποστέλλονται σε break-bulk τερματικό για την αποστολή των μεικτών φορτίων στους τελικούς πελάτες.
Το cross-docking, είναι μια στρατηγική που εφαρμόζεται για την αποτελεσματικότερη διαχείριση των αποθεμάτων, αύξηση της αποδοτικότητας της επιχείρησης, μείωση του κόστους και βελτίωση της εξυπηρέτησης πελατών. Η ελαχιστοποίηση του χρόνου αναμονής και παράδοσης και η προσφορά δυνατοτήτων πολλαπλών αποστολών, βελτιώνει την εξυπηρέτηση πελατών. Με τη μείωση των αποθεμάτων έχουμε μειωμένα αποθέματα, άρα λιγότερη δέσμευση αποθηκευτικών χώρων, λιγότερα προβλήματα απογραφής, λιγότερες ζημιές λόγω παρατεταμένης αποθήκευσης, καλύτερη κυκλοφοριακή ταχύτητα αποθεμάτων καθώς και ελαχιστοποίηση του bullwhip effect.
Η επιτυχημένη εφαρμογή ενός τέτοιου συστήματος δεν είναι πάντα εύκολη και σίγουρα δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Η αποτελεσματική λειτουργία ενός cross-docking συστήματος απαιτεί κατάλληλο συντονισμό των εισερχόμενων και εξερχόμενων οχημάτων, καθώς και μηχανοργανωμένες διαδικασίες προγραμματισμού, ενώ θα πρέπει να λύνονται άμεσα προβλήματα καθυστερήσεων, αναβολών παραγγελιών ή φορτίων, εξατομικευμένες ανάγκες των πελατών κλπ. Ο σωστός τεχνολογικός εξοπλισμός και τα λογισμικά που χρησιμοποιούνται για την αποδοτικότερη διαχείριση αποθεμάτων θεωρούνται σημαντικά για την ολοκλήρωση της cross –docking διαδικασίας.
Η άμεση διανομή ταχυκίνητων προϊόντων με σύντομο κύκλο ζωής (νωπά τρόφιμα, κοτόπουλα, αυγά, φρέσκα ψάρια και γαλακτοκομικά), με ελεγχόμενη θερμοκρασία με τη μέθοδο cross-docking απαιτεί τη διαθεσιμότητα σημαντικού χώρου φόρτωσης και μεγάλο αριθμό ραμπών. Φωτογραφία Vanderlande Industries B.V., Ολλανδία
Η μελέτη περίπτωσης cross docking
Σε συνέχεια του εντοπισμού και της καταγραφής των δομικών στοιχείων της διαδικασίας cross-docking η οποία προηγήθηκε, θα αναλυθεί μελέτη περίπτωσης σε ηγετική επιχείρηση 3PL της αγοράς της Β. Ελλάδας (ΜΑΚΙΟΣ ΑΕ), ώστε να καταγραφεί ο βαθμός αξιοποίησης και δυνατότητες υλοποίησης της εν λόγω διαδικασίας.
Η εταιρεία παρέχει υπηρεσίες μεταφοράς (με φορτηγά ψυγεία και βυτία), αποθήκευσης (σε συνθήκες ξηρού – συντήρησης και κατάψυξης) και διανομής. Η πρακτική cross-docking θεωρείται θεμελιώδους σημασίας για την επιχείρηση, καθώς διευκολύνει την προσωρινή ‘εναπόθεση’ φορτίων σε σαφώς προσδιορισμένο χώρο φόρτωσης μέχρι την ολοκλήρωση της φόρτωσής τους εντός 24 ωρών. Σκοπός είναι η άμεση διανομή ταχυκίνητων προϊόντων με σύντομο κύκλο ζωής (νωπά τρόφιμα, κοτόπουλα, αυγά, φρέσκα ψάρια και γαλακτοκομικά), με ελεγχόμενη θερμοκρασία. Κατά συνέπεια, οι εταιρείες που ενδιαφέρονται για την αξιοποίηση της υπηρεσίας αποτελούν πολυεθνικές εταιρείες τροφίμων και super markets. Η διαδικασία του cross-docking απαιτεί τη διαθεσιμότητα σημαντικού χώρου φόρτωσης και μεγάλο αριθμό ραμπών, εξοπλισμός που υπάρχει ήδη στις εγκαταστάσεις της εταιρείας.
Η μέθοδος cross-docking που ακολουθείται αναφέρεται στη μεταφορά εμπορευμάτων από διαφορετικά Κέντρα Διανομής με σκοπό τη δημιουργία μεικτών παλετών στις εγκαταστάσεις της εταιρείας, προς αποστολή στους πελάτες, μειώνοντας με τον τρόπο αυτό τις αποθηκευτικές δαπάνες.
Παράγοντες επιτυχίας σύμφωνα με την εταιρεία είναι: (1) ο σύντομος κύκλος ζωής των προϊόντων, (2) η τιμολογιακή αξία τους, (3) η επιτυχής διαχείριση της φυσικής ροής των προϊόντων, (4) η υλοποίηση συμφορτώσεων και δημιουργία ολόκληρων φορτίων (full truck loads), (5) η αξιοποίηση κατάλληλων εργαλείων προγραμματισμού, διαχείρισης και δρομολόγησης, υποστηριζόμενη από τα αναβαθμισμένα συστήματα διαχείρισης πληροφοριών, καθώς και (6) η στρατηγική θέση της επιχείρησης για τις επιμέρους εφοδιαστικές αλυσίδες, ταυτόχρονα με την εσωτερική διάταξη των εγκαταστάσεων.
Η κοστολόγηση της cross-docking υπηρεσίας διεξάγεται σε επίπεδο παλέτας, όπου χρεώνεται η εισαγωγή/ εξαγωγή παλέτας. Φωτογραφία Schenker.
Πλεονεκτήματα μεταφόρτωσης
Τα πλεονεκτήματα που καταγράφονται για τους πελάτες της 3PL αποτελούν (1) η ελαχιστοποίηση του κινδύνου φθοράς και απώλειας εμπορευμάτων, (2) η αποφυγή διατήρησης πλεονάζοντος αποθέματος, (3) η μείωση του κόστους εφοδιαστικής αλυσίδας των πελατών, (4) οι οικονομίες κλίμακας κατά τη μεταφορά και διανομή, με ταυτόχρονη μείωση του κόστους, (5) η σύντομη αποθήκευση των προϊόντων, (6) η μείωση του χρόνου ολοκλήρωσης της παραγγελίας, ενισχύοντας το βαθμό ανταπόκρισης και της ευελιξίας του δικτύου διανομής, και (7) η μείωση της ανάγκης για αποθηκευτικό χώρο.
Η κοστολόγηση της cross-docking υπηρεσίας διεξάγεται σε επίπεδο παλέτας, όπου χρεώνεται η εισαγωγή/ εξαγωγή παλέτας. Για τον υπολογισμό τόσο του κόστους, όσο και του απαιτούμενου χώρου αναμονής των προϊόντων απαιτείται η γνώση των παλετών που θα διακινηθούν μέσω cross-docking ανά ημέρα, αλλά και η χρονική διάρκεια που μεσολαβεί μεταξύ παραλαβής και αποστολής. Ο προγραμματισμός του αριθμού των απαιτούμενων ραμπών σχετίζεται με τον αριθμό των φορτηγών που θα παραληφθούν σε ημερήσια βάση και τον αριθμό των παλετών κατά την εισαγωγή. Η ενημέρωση έρχεται από τον πελάτη την προηγούμενη ημέρα.
Η επιχείρηση έχει αναλύσει όλες τις παραμέτρους που απαιτούνται ώστε να προσφέρει την υπηρεσία cross – docking αποτελεσματικά για τους πελάτες της. Η υπηρεσία αυτή αποτελεί το 3% του τζίρου της, στο σύνολο των διαδικασιών logistics και η πορεία της τα τελευταία δύο χρόνια είναι ανοδική.
Το cross docking είναι μία στρατηγική που μπορεί να προσφέρει προστιθέμενη αξία στα προϊόντα και στις υπηρεσίες μιας επιχείρησης, στο δύσκολο οικονομικό και ανταγωνιστικό περιβάλλον στο οποίο σήμερα οι επιχειρήσεις καλούνται να επιβιώσουν.
———————————————————————————-
Η Βίκυ Μάνθου, είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Εφαρμοσμένης Πληροφορικής
στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Η Μαριλένα Παπαδοπούλου είναι διδάκτορας και η Πέγκυ Πανουσοπούλου, υποψήφια διδάκτορας, αμφότερες συνεργάτιδες της Β. Μάνθου
