Συλλογικό
Πόλη και Αυτοκίνητο
Μετάφραση: Κώστας Παναγιωτίδης
Νησίδες, 2009
Η Ελλάδα μπαίνει με βίαιο τρόπο στην εποχή όπου η αυτοκίνηση δεν αντιμετωπίζεται με τη μεσσιανική αντίληψη του παρελθόντος. Βοηθούσης της κρίσης, αυξάνονται οι πολίτες που καταγγέλλουν την «τυραννία του αυτοκινήτου» και προτάσσουν νέα μοντέλα αστικής κινητικότητας. Την ίδια στιγμή η αγορά του αυτοκινήτου στην Ελλάδα έχει καταρρεύσει, ενώ μείωση εμφανίζουν τα τροχαία ατυχήματα και η κατανάλωση βενζίνης, δύο δείκτες που επί σχεδόν 20 χρόνια παρουσίαζαν συνεχή αύξηση στην ξιπασμένη αυτή γωνιά της Ευρώπης. Στον παρόντα τόμο έχουν συγκεντρωθεί κείμενα Ισπανών κυρίως πανεπιστημιακών κι ερευνητών, τα οποία γράφτηκαν στα μέσα της δεκαετίας του ’90. Στην Ελλάδα μεταφράστηκαν αρχικά για τις ανάγκες μια παρέμβασης πολιτών στη Θεσσαλονίκη, η οποία ασχολήθηκε συστηματικά με την αστική κινητικότητα.
Ο πολεοδόμος και περιβαλλοντολόγος Antonio Estevan εξετάζει την ιστορική σχέση περιβάλλοντος και συγκοινωνιών και το πώς οι τελευταίες αρχίζουν να «καταλαμβάνουν» το πρώτο γεμίζοντάς το απόβλητα (αποσυρμένα οχήματα) και μολύνοντάς το. Ο δραματουργός και πολιτικός στοχαστής Agustin Garcia Calvo θεωρεί ότι η αρχική υιοθέτηση του αυτοκινήτου ως του απόλυτου (και μάλιστα δημοκρατικού) μέσου κυριαρχίας του ανθρώπου πάνω στη φύση και στους βιολογικούς περιορισμούς κατέληξε σε μια πλάνη. Ταυτόχρονα εξηγεί το πώς αυτή η πλάνη οδήγησε όχι μόνο στην ανάπτυξη του ιδιωτικού αυτοκινήτου αλλά και στην καταστροφή άλλων –απείρως πιο δημοκρατικών– μέσων συγκοινωνίας, όπως ο σιδηρόδρομος και το τραμ.
«Συγκρίνετε τα δίκτυα των τραμ που ξηλώθηκαν εδώ και πενήντα περίπου χρόνια –επειδή έτσι θέλησε το κεφάλαιο σε όλες τις ανόητες μεγαλουπόλεις του ανεπτυγμένου κόσμου– με τη νωθρότητα και την ανικανότητα των λεωφορείων που μουγκρίζουν σαν ανίκανα μαμούθ ανάμεσα στους σηματοδότες…» γράφει, θυμίζοντάς μας τη μέχρι πριν λίγα χρόνια ελληνική πραγματικότητα. Ο πολιτικός μηχανικός / συγκοινωνιολόγος Ole Thorson είναι Δανός, ζει όμως επί χρόνια στη Βαρκελώνη και γράφει για το πώς θα πραγματώσουμε τις δημόσιες μεταφορές και θα ακολουθήσουμε μια άλλη κατεύθυνση. Από την άλλη, η ποιήτρια Isabel Escudero κατηγορεί την «ατελεύτητη μετακίνηση από το ένα μέρος στο άλλο ως ένδειξη της προσωπικής ελευθερίας», διαπιστώνοντας ότι αυτό που τελικά συμβαίνει είναι να πηγαίνουν όλοι σε πολύ συγκεκριμένες τοποθεσίες.
Τα κείμενα του τόμου δεν έχουν ενιαίο ύφος καθώς ποικίλλουν, από εμπεριστατωμένες μελέτες για διάφορες μορφές κινητικότητας / συγκοινωνιών μέχρι φιλοσοφικού ύφους κείμενα για την ανθρώπινη συμπεριφορά. Όλα τους όμως αποτελούν εξαιρετικές σπουδές πάνω σε μια άλλη αντίληψη για τη σχέση του ανθρώπου με τις μεγάλες μηχανές κίνησης και τις προτεραιότητες που πρέπει να θέτουν οι κοινωνίες όταν σχεδιάζουν το μεταφορικό μέλλον των μελών τους.
