Επιμέλεια: Θανάσης Αντωνίου
Αύξηση της ζήτησης για καύσιμα μεταφορών που θα κυμαίνεται από 200% μέχρι και 300% για τα επόμενα 40 χρόνια και σημαντικό ρόλο των κυβερνήσεων ανά τον κόσμο στην ανάπτυξη ενός βιώσιμου τομέα μεταφορών προβλέπει η νέα έρευνα που έδωσε στη δημοσιότητα το World Energy Council (WEC) λίγο πριν το κλείσιμο του 2011. Τα ‘Global Transport Scenarios 2050’ όπως τιτλοφορείται η έρευνα παρουσιάστηκαν στο World Petroleum Congress, το οποίο πραγματοποιήθηκε στη Ντόχα του Κατάρ. Η συγκεκριμένη αναφορά του WEC είναι το αποτέλεσμα ενός έτους συλλογικής δουλειάς της ομάδας του WEC η οποία συνεργάστηκε με 54 ειδικούς των παγκόσμιων μεταφορών και της ενέργειας σε 29 χώρες.
Το WEC περιμένει αύξηση της ζήτησης για καύσιμα μεταφορών κυρίως στις αναπτυσσόμενες χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία όπου η ζήτηση ενδέχεται να φτάσει και το 300% πάνω της υφιστάμενης. Αντίθετα, η ζήτηση για καύσιμα μεταφορών στον ανεπτυγμένο κόσμο εκτιμάται ότι θα πέσει κατά 20%, κυρίως εξαιτίας της αύξησης της απόδοσης των υφιστάμενων καυσίμων. Παράλληλα και μέχρι το 2025, η ζήτηση καυσίμων μεταφορών από τις αναπτυσσόμενες χώρες θα ξεπεράσει εκείνη των ανεπτυγμένων- κάτι που (θα) αποτελεί ένα ιστορικό ορόσημο. Κατά τα άλλα, η έρευνα προβλέπει ότι το πετρέλαιο θα συνεχίσει να είναι το κύριο καύσιμο μεταφορών σε παγκόσμιο επίπεδο για τα επόμενα 40 χρόνια σε ποσοστό σχεδόν 80% κι αυτό διότι η ζήτησή του θα είναι ακόμα έντονη στη ναυτιλία και τις αερομεταφορές.
Δύο σενάρια
Τα αποτελέσματα της έκθεσης επιμερίζονται σε δύο σενάρια τα οποία σχηματικά αποκαλούνται “Freeway” (ʼνευ Διοδίων) and “Tollway” (Με Διόδια), μια έξυπνη νύξη στο ρόλο που θα παίξουν οι δημόσιες πολιτικές στο μέλλον των μεταφορών. Tο πρώτο σενάριο προβλέπει έναν κόσμο που κινείται αποκλειστικά από τις δυνάμεις της αγοράς, τις αρχές του ελεύθερου ανταγωνισμού και το κίνητρο του χαμηλότερου κόστους. Ένα άκρως νεοφιλελεύθερο σενάριο που εναποθέτει στις αγορές τη ρύθμιση οικονομικών, ενεργειακών και περιβαλλοντικών θεμάτων.
Το δεύτερο σενάριο αναφέρεται σε έναν κόσμο που υπόκειται σε διεθνείς κι εθνικές ρυθμίσεις, όπου οι κυβερνήσεις έχουν αποφασίσει να παρεμβαίνουν στις αγορές προκειμένου να προωθήσουν την προσαρμογή της βιομηχανίας και των μεταφορών στις εναλλακτικές τεχνολογίες και καύσιμα. Έναν κόσμο στον οποίο οι δημόσιοι φορείς (με τη συνδρομή του ιδιωτικού τομέα) επενδύουν συνεχώς σε δημόσιες υποδομές για τα μέσα μεταφοράς τοποθετώντας το δημόσιο συμφέρον στην πρώτη θέση των ευθυνών τους.
Οι ερευνητές του WEC θεωρούν εκ προοιμίου δεδομένο πως οι επιδράσεις των μεταφορών στο περιβάλλον είναι πλέον σημαντικές. Το 2010 οι εκπομπές CO2 από το σύνολο του μεταφορικού τομέα ανέρχονταν σε 23% των παγκόσμιων εκπομπών και από αυτές, το 421% προερχόταν από τα ιδιωτικά αυτοκίνητα. Με δεδομένο ότι οι μεταφορές αυξάνονται και θα συνεχίζουν να αυξάνονται μέχρι το 2050 , οι συνολικές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από τις μεταφορές θα αυξηθούν από 16% στο σενάριο ‘Με Διόδια’ μέχρι και 79% στο σενάριο ‘ʼνευ Διοδίων’ κι αυτό εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από το βαθμό παρέμβασης των κυβερνήσεων και την επιτυχία που θα έχουν τα εναλλακτικά καύσιμα.
Ο Ayed Al-Qahtani, επικεφαλής Project Manager της έκθεσης του WEC εξηγεί ορισμένα από τα αποτελέσματα σε σχέση με το ενεργειακό μείγμα: «Η έρευνά μας αποκαλύπτει μια ιδιαίτερα αυξημένη ζήτηση για diesel, φυσικό αέριο και αεροπορικά καύσιμα- αυτά που θεωρούνται τα κύρια χύδην καύσιμα των μεταφορών. Μέχρι το 2050, η ζήτηση των τριών αυτών καυσίμων θα αυξηθεί από 10% μέχρι 68%. Μόνο για το diesel υπολογίζουμε αύξηση της ζήτησης από 46% μέχρι 200%, ενώ τα αεροπορικά καύσιμα θα αυξηθούν από 200% μέχρι 300%. Αυτό αναμένεται να έχει αξιοσημείωτες επιρροές στον κλάδο των διυλιστηρίων και των πετρελαιοειδών συνολικά- ειδικά μάλιστα στην Ευρώπη όπου παραδοσιακά το βλέμμα της είναι στραμμένο στα ορυκτά καύσιμα».
Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της έρευνας ο καθηγητής Karl Rose, Διευθυντής στο τμήμα Πολιτικών και Σεναρίων στο World Energy Council υποστηρίζει ότι «τα σενάρια Freeway και Tollway είναι δύο ακραίες εκφάνσεις του μέλλοντος των μεταφορών. Εκτιμώ ότι η πραγματικότητα αναπόφευκτα θα κινηθεί μεταξύ των δύο αυτών σεναρίων με τις τοπικές ιδιαιτερότητες να παίζουν μείζονα ρόλο στις επιμέρους περιπτώσεις».
Κατά την άποψή του ο τομέας των μεταφορών θα αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις και θα αλλάξει ρόλους. Προβλέπει ότι τα ελαφρά οχήματα μεταφορών στις αναπτυγμένες χώρες θα αλλάξουν δραματικά όσο αφορά τα καύσιμα που θα χρησιμοποιούν στο μέλλον. Παρόλα αυτά ο καθηγητής του WEC είναι …κουμπωμένος. «Η διείσδυση των νέων τεχνολογιών φαίνεται πως θα είναι λιγότερο εκτεταμένη απ΄ όσο προβλέπουν οι περισσότεροι, κυρίως λόγω της εντυπωσιακής αύξησης που θα έχει η ζήτηση συμβατικών καυσίμων στις βαριές εμπορευματικές μεταφορές» υποστηρίζει.
Ο ρόλος των κυβερνήσεων
Πέρα από την παράθεση και ανάλυση αριθμητικών δεδομένων και τη σύγκριση σεναρίων που βασίζονται σε μοντέλα προβλέψεων, το WEC παίρνει πολιτική θέση και καταλήγει σε συμπεράσματα που εμπεριέχουν κοινωνικές επιταγές. Κατά το WEC η μεγαλύτερη πρόκληση για τις κυβερνήσεις του μέλλοντος είναι προσφέρουν βιώσιμες μεταφορές για τα περίπου 9 δισ. κατοίκων του πλανήτη το 2050 και να το κάνουν αυτό με το μικρότερο δυνατό κοινωνικό κόστος. Ταυτόχρονα, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να εξασφαλίσουν τη λιγότερη δυνατή ρύπανση και κυκλοφοριακή συμφόρηση αλλά και το χαμηλότερο δυνατό θόρυβο στις πόλεις από την ανάπτυξη που θα εμφανιστεί στις εμπορευματικές μεταφορές.
Ο Pierre Gadonneix, πρόεδρος του World Energy Council σχολίασε μετά τη δημοσίευση της έρευνας: «Το WEC προτείνει σενάρια για τις μεταφορές τα οποία βασίζονται και προϋποθέτουν δημιουργικό διάλογο μεταξύ εθνικών και τοπικών πολιτικών, κατασκευαστών, καταναλωτών και παραγωγών. Είναι ξεκάθαρο ότι οι αναπτυσσόμενες οικονομίες θα συμβάλλουν περισσότερο στην αύξηση της ανάγκης για μεταφορές στα χρόνια που έρχονται, λόγω της πληθυσμιακής αύξησής τους και της γρήγορης οικονομικής ανάπτυξης που καταγράφουν. Ωστόσο οι ανεπτυγμένες χώρες έχουν προηγμένα μεταφορικά συστήματα τα οποία αυτή τη στιγμή βασίζονται ακόμα στα παραδοσιακά καύσιμα».
Κατεβάστε και διαβάστε όλη την έρευνα στη διεύθυνση: http://www.worldenergy.org/documents/wec_transport_scenarios_2050.pdf
