Πειρατεία Στην τελική ευθεία πέρασε η παρέμβαση του ελληνικού κράτους για την αντιμετώπιση του προβλήματος της ναυτικής πειρατείας, με την κατάθεση σχεδίου νόμου για ένοπλους φρουρούς στα πλοία με ελληνική σημαία.
Κείμενο: Θανάσης Αντωνίου
Φωτογραφία: Το container ship Maersk Alabama χτυπήθηκε δύο φορές από τους πειρατές. Η δεύτερη υπόθεσή του έχει οδηγηθεί στα αμερικανικά δικαστήρια και οι διωκτικές αρχές ελπίζουν ότι θα πετύχουν την καταδίκη των κατηγορουμένων.
Τη δεύτερη εβδομάδα του Ιανουαρίου η κυβέρνηση έδωσε στη δημοσιότητα το σχέδιο νόμου για την πειρατεία. Η σημαντικότερη από τις διατάξεις του είναι αυτή που αναφέρει ότι «επιτρέπεται με άδεια που εκδίδεται από τον Αρχηγό του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής, η παροχή υπηρεσιών ασφαλείας από ένοπλους ιδιώτες φρουρούς σε υπό ελληνική σημαία εμπορικό πλοίο που δεν εκτελεί πλόες θαλασσίων ενδομεταφορών και διαπλέει θαλάσσιες περιοχές εκτεθειμένες σε κίνδυνο πειρατείας, για την προστασία των επιβαινόντων, του πλοίου και του φορτίου αυτού από επιθέσεις που συνιστούν πειρατεία».
Το σχέδιο νόμου είναι προϊόν μακράς διαβούλευσης μεταξύ των εφοπλιστών, της πολιτείας και σειράς φορέων που εμπλέκονται στο θέμα και κλείδωσε ύστερα από την αρχική συμφωνία εφοπλιστών με το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, συμφωνία η οποία επισημοποιήθηκε αργότερα κατά τη συνάντηση της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών με τον πρωθυπουργό Λουκά Παπαδήμο.
Το νομοσχέδιο επιτρέπει τη σύσταση ιδιωτικών εταιρειών φύλαξης που θα αναλάβουν τη συνοδεία των πλοίων που διέρχονται από τις επίμαχες περιοχές ανοικτά της Σομαλίας Σύμφωνα με το σχέδιο, «οι ένοπλοι ιδιώτες φρουροί δεν αποτελούν μέλη του πληρώματος του πλοίου», «παρέχουν υπηρεσίες επί του πλοίου σύμφωνα με τον παρόντα νόμο», «τελούν υπό την εξουσία του πλοιάρχου», ενώ η χρήση όπλων είναι δυνατή εντός των περιοχών υψηλού κινδύνου για την αντιμετώπιση κινδύνου που απειλεί άμεσα τους επιβαίνοντες του πλοίου, το πλοίο ή το φορτίο αυτού «κατόπιν εντολής του πλοιάρχου και μόνο στο βαθμό και στην έκταση που απαιτείται για την αποτροπή του κινδύνου».
Εντός επικράτειας
Όπως αναφέρεται στο σχέδιο χρειάστηκε να γίνουν παρεκκλίσεις των ισχυουσών διατάξεων για τη ρύθμιση θεμάτων που αφορούν όπλα, πυρομαχικά, εκρηκτικές ύλες, εκρηκτικούς μηχανισμούς, ιδιωτικές επιχειρήσεις παροχής ασφάλειας και γραφεία ιδιωτικών ερευνών, προκειμένου να υιοθετηθούν οι διατάξεις, καθώς όπως είναι γνωστό υπάρχουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις σημαίες και τις εθνικές νομοθεσίες σχετικά με το ρόλο αλλά και την υπόσταση των φρουρών. Αξίζει να σημειώσουμε ότι στο άρθρο 7 του σχεδίου νόμου αναφέρεται ρητά ότι «απαγορεύεται εντός της ελληνικής επικράτειας οποιαδήποτε χρήση όπλων και πυρομαχικών, συμπεριλαμβανομένης και της συντήρησης αυτών, που μεταφέρονται ή βρίσκονται σε πλοίο υπό ξένη σημαία».
Η Πανελλήνια Ναυτική Ομοσπονδία έχει τοποθετηθεί αρνητικά απέναντι στην προοπτική χρήσης ένοπλων φρουρών στα πλοία, πριν ακόμα δοθεί στη δημοσιότητα το σχέδιο νόμου και θεωρεί ότι με μια τέτοια λύση «εισάγεται μια πρόσθετη αιτία ποινικών ευθυνών στις ήδη προβλεπόμενες, οι οποίες αποτελούν συνέχιση της αντίληψης περί πλοιάρχου εξιλαστήριου – θύματος». Ο γενικός γραμματέας Γιάννης Χαλάς σε δήλωσή του υποστήριξε ότι η παρουσία ένοπλων φρουρών αυξάνει τον κίνδυνο ατυχημάτων και ασκεί ψυχολογική βία στους εργαζόμενους του πλοίου. Η αλήθεια είναι ότι ο σύγχρονος πλοίαρχος έχει να αντιμετωπίσει τόση γραφειοκρατία που δεν του μένει παρά ελάχιστος χρόνος για άλλες, ουσιαστικές δραστηριότητες που σχετίζονται με το πλοίο. Η παρουσία ένοπλων φρουρών και οπλοστασίου αναμένεται να προκαλέσουν μια ‘έκρηξη’ γραφειοκρατίας κατά την είσοδο κι έξοδο του πλοίο από τα χωρικά ύδατα χωρών με διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο για την πάταξη της πειρατείας, την ασφάλεια του πλοίου κ.ά.
Από την πλευρά τους οι άνθρωποι των ναυτιλιακών εταιρειών αντιμετωπίζουν το θέμα διαφορετικά. Ο Λεωνίδας Πανταζής, DPA/ CSΟ, στη ναυτιλιακή J.P. Samartzis Maritime θεωρεί ότι το σχέδιο νόμου είναι ένα θετικό βήμα. «Η σημαία απαγόρευε μέχρι σήμερα την παρουσία ενόπλων στα βαπόρια και δεν έπρεπε να είμαστε παράνομοι» σχολιάζει ο Λ. Πανταζής και συμπληρώνει: «πρέπει όμως το νομοσχέδιο να γίνει πιο απλό, καθώς θέτει πολλούς όρους και προϋποθέτει αρκετή γραφειοκρατία που δεν χρειάζεται. Η ισχύς της άδειας για παράδειγμα, θα πρέπει να έχει μεγαλύτερη χρονική διάρκεια κι όχι να χρειάζεται κάθε τόσο ανανέωση. Καταλαβαίνουμε ότι το ελληνικό κράτος βρίσκεται σε δύσκολη θέση κι έχει ανάγκη από χρήματα, αλλά θα πρέπει κάποιος να σκεφτεί και τη ναυτιλία» μας είπε.
