ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ [ΤΟΥ ΦΟΡΤΗΓΟΥ] ΜΕΤΡΑΕΙ…

Σε όλη την ευρωπαϊκή κοινότητα των μεταφορών  βρίσκεται σε εξέλιξη μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για το μέγεθος των φορτηγών οχημάτων και των κοντέινερ που μεταφέρουν.  

Η τάση, έτσι όπως καταγράφτηκε και στην πρόσφατη διεθνή έκεθση Transport Logistic 2013, στο Μόναχο: οι μεταφορικές εταιρείες επιλέγουν όλο και μεγαλύτερα οχήματα σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίζουν το αυξημένο μεταφορικό έργο άλλων ανταγωνιστικών μέσων (σιδηρόδρομος), ενώ γεωγραφικοί, οικονομικοί, περιβαλλοντικοί αλλά και ηλικιακοί παράγοντες φαίνεται πως παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο. ʼμεσα συνδεδεμένο με το θέμα του μεγέθους των φορτηγών είναι το πρόβλημα της υπερφόρτωσης. Στοιχεία δείχνουν ότι ακόμα και σε πλήρως οργανωμένες αγορές, όπως η γαλλική το 5-10% των φορτηγών που κινούνται είναι υπερφορτωμένα.

Ευρωπαϊκή νομοθεσία

Οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί είναι ακόμα πολύ αυστηροί σε θέματα διαστάσεων οχημάτων και αποθηκευτικών μέσων, η τάση όμως διεθνώς είναι προς την απελευθέρωση της υπάρχουσας νομοθεσίας. Ήδη από το Σεπτέμβριο του 2011, μια σειρά αναθεωρήσεις των κανονισμών που ίσχυαν έως τότε, αλλάζουν το τοπίο στην αγορά μεταφορών. Είναι χαρακτηριστικό ότι όλο και περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, στη Βόρεια Ευρώπη και στη Σκανδιναβία ειδικότερα υιοθετούν νόμους που επιτρέπουν την κίνηση ακόμα μεγαλύτερων οχημάτων, ακόμα βαρύτερων φορτίων. Ήδη σε ορισμένες χώρες που δεν έχει αρθεί η νομοθεσία, επιτρέπεται η είσοδος μεγαλύτερων οχημάτων και κοντέινερ σε πολύ μικρές αποστάσεις εκατέρωθεν των συνόρων για εκ/ μεταφόρτωση.

Ανάλογες είναι οι εξελίξεις και στον τομέα των κοντέινερ όπου η τάση είναι να αυξηθεί το μέγεθός τους- σε συνδυασμό πάντα με τα μεγαλύτερα φορτηγά. Αυτή τη στιγμή περίπου  το 5% των συνολικών κοντέινερ που διακινούνται στην Ευρώπη εμπίπτει στην κατηγορία των υπερ-βαρέων (45 πόδια). Όσο αφορά στα μήκη των οχημάτων υπάρχουν κι εδώ περιορισμοί καθώς σε χώρες όπως η Νότια Αφρική (όπου το κόστος των logistics αγγίζει το 14% του κόστους του προϊόντος και θεωρείται υψηλό) και η Αυστραλία (των  μεγάλων αποστάσεων που δημιουργούν άλλες οικονομίες κλίμακας), κυκλοφορούν ήδη Truck Trains για τη μεταφορά καυσίμων.

Ο  Bernard Jacob, scientific deputy director στο French Institute for Sciences & Technologies on Transports, Development & Networks (IFSTTAR), θεωρεί ότι το πρόβλημα των διαστάσεων είναι παγκόσμιο καθώς απασχολεί χώρες όπως ο Καναδάς και οι ΗΠΑ. «Στις χώρες αυτές τίθενται κριτήρια περιβαλλοντικής συμπεριφοράς και με βάση αυτά – σε συνδυασμό με το κόστος ανά χιλιόμετρο- λαμβάνουν αποφάσεις για την υιοθέτηση της μιας ή της άλλης λύσης» υποστηρίζει ο Γάλλος ερευνητής σε θέματα μεταφορών και υποδομών…

Η ελληνική εμπειρία

Ο Χρήστος Βρόντος, επιστημονικός συνεργάτης στο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης (παράρτημα Κατερίνης) και στέλεχος μεταφορικής εταιρείας θεωρεί ότι η ελληνική νομοθεσία είναι υποκριτική διότι στην ουσία αφήνει περιθώριο στην παρανομία και τη διώκει οινικά μόνο σε περίπτωση ατυχήματος. «Τα υπέρβαρα φορτηγά είναι μεγάλο πρόβλημα και το εντυπωσιακό είναι ότι τα πρόστιμα που επιβάλλονται δεν λειτουργούν. Όταν το φορτηγό είναι υπέρβαρο κατά 5% το πρόστιμο είναι 30 ευρώ, όταν είναι υπέρβαρο κατά 10% είναι 60 ευρώ και από εκεί και πάνω τα πρόστιμα αυξάνουν με γεωμετρική ταχύτητα μέχρι και τις 5.000 ευρώ. Για αυτόν όμως που επιθυμεί να παρανομήσει πρόστιμα 30 κι 60 ευρώ δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα» μας είπε.

Ο ίδιος πιστεύει ότι πρέπει και η χώρα μας να υιοθετήσει την ευρωπαϊκή νομοθεσία που επιτρέπει να κινούνται στους δρόμους φορτηγά βαρύτερα των 40 τόνων μεικτού βάρους- η άμεση προοπτική είναι 44 τόνοι. Μοναδική ένστασή του η κατάσταση των ελληνικών δρόμων και οι καθυστερήσεις στην κατασκευή των δρόμων που έχουν ξεκινήσει πριν το ξέσπασμα της κρίσης.

Ο Bernard Jacob, αναπληρωτής διευθυντής του French Institute for Sciences & Technologies on Transports,  εκτιμά ότι περιβαλλοντικοί παράγοντες θα παίξουν ρόλο στις τελικές αποφάσεις για τα μεγέθη των οχημάτων

Με το μάτι στο μέλλον

Τι περιμένει η αγορά από τη νέα γενιά των φορτηγών; Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι δύο κύριοι παράγοντες είναι η μείωση των αέριων ρύπων και η αύξηση της παραγωγικότητας που συνεπάγεται η χρήση μεγαλύτερων οχημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα. Στη θέση αυτή υπάρχει κι ο αντίλογος: η Ευρώπη θα πρέπει να εγκαταλείψει τις σκέψεις για αύξηση του μεγέθους των φορτηγών που κινούνται τους δρόμους και να στρέψει την προσοχή της προς την εξοικονόμηση ενέργειας και τη χρήση άλλων, πιο φιλικών προς το περιβάλλον μέσων.  Πάντως κοινή πεποίθηση όλων είναι η ίδια η αγορά των logistics και οι ανάγκες των πελατών της θα ‘οδηγήσουν’ την τεχνολογία προ η μια ή την άλλη κατεύθυνση.

Από την πλευρά του ο Βρετανός ερευνητή και Γενικό Γραμματέα του Forum of European National Highway Research Laboratories( FEHRL) θεωρεί ότι γίνονται πολλές έρευνες αυτό το διάστημα για να δούμε πως θα συμπεριφέρονται στον οδικό χάρτη της Ευρώπης φορτηγά π.χ. 60 τόνων ή φορτηγά με μεγαλύτερο μήκος από το σημερινό. «Υπάρχουν ήδη χώρες όπως η Νορβηγία και η Σουηδία που έχουν περάσει σε μια νέα μεγαλύτερη γενιά φορτηγών, ενώ ακολουθούν η Ολλανδία και η Δανία. Υπάρχουν φόβοι βέβαια ότι τόσο μεγάλα φορτηγά θα αποσπάσουν μερίδιο αγοράς από τα τρένα. Η αλήθεια είναι ότι όλες οι έρευνες δείχνουν ότι τα φορτηγά αυτά είναι πιο οικονομικά, πιο ασφαλή και έχουν καλύτερες περιβαλλοντικές επιδόσεις. Από την άλλη, αν δεν έχουμε πολλούς οδηγούς – κάτι που αποτελεί μια νέα αρνητική εξέλιξη σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση,  μας συμφέρει να έχουμε λιγότερα φορτηγά!» υποστηρίζει. Όπως μας είπε σε τα μεγάλα φορτηγά χρειάζονται τα δικά τους ειδικά δίκτυα, αφού στις περισσότερες χώρες δεν επιτρέπεται η κίνησή τους σε ανοιχτά δίκτυα. «Για να κρατήσεις αυτά τα φορτηγά στους δρόμους- και όπως καταλαβαίνετε τόσο βαριά οχήματα επιβαρύνουν τους δρόμους- χρειαζόμαστε νέα δίκτυα οδικών μεταφορών στην Ευρώπη. Η σύνδεσή τους με άλλα δίκτυα είναι επίσης ένα μεγάλο ζήτημα. Τα αεροδρόμια, τα λιμάνια, τα αποθηκευτικά κέντρα πρέπει να συνδέονται με τα οδικά δίκτυα. Όσο αφορά τη συντήρησή τους, γιατί κι αυτό είναι ένα μείζον ζήτημα σε όσους ασχολούνται με τις υποδομές, οι δρόμοι αυτών των οχημάτων δεν πρέπει να κλείνουν ποτέ- ούτε καν για την τακτική ή περιοδική συντήρησή τους» σχολίασε για το L&M.