Η ζύμωση νέων ιδεών και το συνεργατικό πνεύμα αποτελούν ίσως το πολυτιμότερο εργαλείο των σύγχρονων επιχειρήσεων. Ωστόσο παραμένει δύσκολη η εξεύρεση προσωπικού με εξειδίκευση στις τεχνολογίες αιχμής που απαιτεί η νέα εποχή.
Άρθρο του κ. Τιμολέοντος Φαρμάκη, διπλωματούχου πολιτικού μηχανικού M.Sc., υποψήφιου διδάκτορος Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (Ο.Π.Α.) και ερευνητή στο Εργαστήριο Ηλεκτρονικού Εμπορίου και Επιχειρείν (ELTRUN) του Ο.Π.Α. και στο Κέντρο Επιχειρηματικότητας και Καινοτομίας (ACEin) του Ο.Π.Α. (έντυπο τεύχος Ιουλίου-Αυγούστου 2021).
Τα τελευταία χρόνια, η βιομηχανία της εφοδιαστικής αλυσίδας και των logistics υπόκειται σε μια συνεχώς μεταβαλλόμενη διαδικασία μετασχηματισμού και εκσυγχρονισμού, εξαιτίας των ραγδαίων τεχνολογικών εξελίξεων και του μεγάλου ανταγωνισμού.
Παράλληλα, τα έκτακτα υγειονομικά μέτρα εξαιτίας της πανδημίας έχουν επηρεάσει άρδην όλες τις επιχειρήσεις του κλάδου. Καλούμενες να αντιμετωπίσουν μια σειρά νέων αναγκών και προκλήσεων, οι επιχειρήσεις διαπιστώνουν ότι είναι επιτακτική πλέον η ανάγκη να επιταχύνουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό τους, με επενδύσεις σε εφαρμογές αλλά και σε κατάλληλα εξειδικευμένο προσωπικό.
Ειδικότερα, η έκρηξη των ψηφιακών δεδομένων και η εδραίωση των τεχνολογιών του διαδικτύου των πραγμάτων (Internet of Things – ΙοΤ) οδήγησε στη λεγόμενη «εποχή των μεγάλων δεδομένων» (Big Data Era). Σε αυτό το πλαίσιο, οι επιχειρήσεις προσπαθούν να εισαγάγουν στις διαδικασίες και στα επιχειρηματικά τους μοντέλα τη λήψη αποφάσεων με βάση τα δεδομένα και με την εφαρμογή ψηφιακών καινοτομιών.
Την προηγούμενη δεκαετία η συλλογή δεδομένων ήταν στο επίκεντρο. Στη δεκαετία που διανύουμε, κρίνεται απαραίτητη η αξιοποίησή τους. Έτσι, η εξέλιξη των εργαλείων ανάλυσης δεδομένων σε πραγματικό χρόνο (data analytics, εργαλεία τα οποία βασίζονται σε προηγμένα μαθηματικά μοντέλα και σύνθετους αλγόριθμους τεχνητής νοημοσύνης), ανοίγει νέους ορίζοντες για τη λήψη σημαντικών αποφάσεων, ενώ παράλληλα δημιουργεί νέες απαιτήσεις για δεξιότητες, εκπαίδευση και κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού.
Αξιοποιώντας αυτά τα εργαλεία, οι επιχειρήσεις μπορούν να λαμβάνουν αποφάσεις για βέλτιστη διαχείριση πόρων (μηχανημάτων, προϊόντων, προσωπικού), για πρόγνωση γεγονότων όπως είναι ατυχήματα ή αστοχίες μηχανημάτων, αλλά και για πρόβλεψη της ζήτησης. Προσφέρεται επιπλέον η δυνατότητα να εξάγονται πολύτιμα συμπεράσματα σχετικά με τη βελτίωση των υπαρχόντων προϊόντων και υπηρεσιών ή τη δημιουργία νέων.
Αυτά τα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων μπορούν να αποτελέσουν επίσης ψηφιακά προσομοιώματα των φυσικών συστημάτων (digital twins), με σκοπό την καλύτερη εποπτεία και τη λήψη αυτόματων αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο. Πρόκειται για έναν τομέα εξειδίκευσης με μεγάλη ζήτηση στην παγκόσμια αγορά εργασίας.
Επιπροσθέτως, πρωταγωνιστικό ρόλο στον τομέα της εφοδιαστικής αλυσίδας διαδραματίζουν οι εφαρμογές αυτοματισμών και ρομποτικής, οι οποίες μπορούν να συμβάλουν στην αποτελεσματικότερη, ακριβέστερη και ταχύτερη εκτέλεση όλων των διαδικασιών.
Συγκεκριμένα, αυτοματοποιημένα μηχανήματα αναλαμβάνουν τη διαχείριση της φόρτωσης και της εκφόρτωσης εμπορευμάτων, παρέχοντας συνεχώς και σε πραγματικό χρόνο πληροφορίες σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση. Ο σωστός χειρισμός των μηχανημάτων αυτών αποτελεί ένα επιπλέον πεδίο εκπαίδευσης και εξειδίκευσης του προσωπικού.
Επίσης, η εξέλιξη των αυτοοδηγούμενων φορτηγών δίνει τη δυνατότητα για ακόμη μεγαλύτερο αυτοματισμό της διαδικασίας, ενώ προσφέρει διαρκή πληροφόρηση για την ακριβή τοποθεσία στην οποία βρίσκονται τα εμπορεύματα. Μελλοντικά, ο πλήρης αυτοματισμός μπορεί να επιτευχθεί με τη χρήση drone για την πραγματοποίηση των διαδρομών του πρώτου και του τελευταίου μιλίου (first and last mile delivery).
Τεχνολογίες –και δεξιότητες– οι οποίες επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την εξέλιξη της βιομηχανίας είναι επίσης το blockchain, για την εξασφάλιση ασφαλών και αδιάβλητων συναλλαγών, καθώς και τo cloud computing, το οποίο επιτρέπει την πραγματοποίηση σύνθετων υπολογισμών από οποιοδήποτε σημείο.
Εν κατακλείδι, ο τομέας της εφοδιαστικής αλυσίδας και των logistics έρχεται αντιμέτωπος με μια σειρά πολλαπλών προκλήσεων και νέων αναγκών. Παράλληλα, η εφαρμογή και η υλοποίηση των νέων τεχνολογιών από τους οργανισμούς μπορεί να αποτελέσει ένα εξαιρετικά σημαντικό εργαλείο, το οποίο μπορεί να μετατρέψει τις προκλήσεις σε ευκαιρίες.
Ωστόσο, για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί η κατάλληλη κουλτούρα εντός των οργανισμών, να πραγματοποιηθεί εκπαίδευση του προσωπικού σχετικά με τις νέες τεχνολογίες και να αξιοποιηθεί το κατάλληλα εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο είναι σε θέση να υλοποιήσει αποτελεσματικές λύσεις.
Η ανταλλαγή ιδεών και λύσεων μεταξύ των ανθρώπων, αλλά και η κουλτούρα συνεργασίας, αποτελούν ίσως το πολυτιμότερο εργαλείο των σύγχρονων επιχειρήσεων.
«Δεξαμενή» λύσεων οι start up
Σε όλους τους οργανισμούς εγείρονται προβληματισμοί σχετικά με το πώς θα επιτευχθεί η εκπαίδευση, η εξειδίκευση και η κατάρτιση του προσωπικού στις νέες τεχνολογίες, με σκοπό τη δημιουργία καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών, αλλά και την πλήρη αναβάθμιση των διαδικασιών.
Είναι προφανές ότι υπάρχει έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού σε τεχνολογίες αιχμής, όπως είναι ο σχεδιασμός ολοκληρωμένων Web Based εφαρμογών, το Business Intelligence, το Artificial Intelligence, η ανάλυση δεδομένων, ο σχεδιασμός συστημάτων, η ασφάλεια των συστημάτων αλλά και ο ψηφιακός μετασχηματισμός.
Εξαιτίας των υψηλών ταχυτήτων της εποχής και του σκληρού ανταγωνισμού, οι οργανισμοί αδυνατούν να ανταποκριθούν σε αυτή την απαιτητική διαδικασία εκπαίδευσης του υπάρχοντος προσωπικού και ενσωμάτωσης των νέων τεχνολογιών με τη χρήση αποκλειστικά ιδίων πόρων. Γι’ αυτό συνήθως οι νέες ανάγκες καλύπτονται μέσω της συνεργασίας των εδραιωμένων επιχειρήσεων του κλάδου με τις νεοφυείς επιχειρήσεις (start up) που διαθέτουν την κατάλληλη τεχνογνωσία.
Η συγκεκριμένη πρακτική διαφοροποιείται από το πρότυπο της κλειστής καινοτομίας, το οποίο εφαρμοζόταν από τις περισσότερες επιχειρήσεις στο παρελθόν και είχε ως στόχο την επίτευξη καινοτομίας στους κόλπους τους, χωρίς όμως τη διαρροή πληροφοριών σχετικά με αυτή προς το υπόλοιπο επιχειρηματικό «οικοσύστημα».
Αντίθετα, τα τελευταία χρόνια, τόσο σε διεθνές όσο και σε εθνικό επίπεδο, αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον το σύστημα της ανοιχτής καινοτομίας (open innovation). Βάσει αυτού του προτύπου, πραγματοποιείται αλληλεπίδραση του εκάστοτε οργανισμού που επιθυμεί να καινοτομήσει, με εξωτερικούς παράγοντες: ειδικούς, ομάδες ειδικών ή άλλους οργανισμούς.
Πρόκειται για μια διαδικασία η οποία προάγει την ανάδειξη νέων καινοτομικών προϊόντων ή υπηρεσιών σε συγκεκριμένες θεματικές περιοχές ενδιαφέροντος, ενώ παράλληλα πραγματοποιείται ανταλλαγή ιδεών μεταξύ των συμμετεχόντων, με αποτέλεσμα η διαδικασία αυτή να λειτουργεί και ως εκπαιδευτική.
