Μιχάλης Αδαμαντιάδης: «Θα πάει χαμένη τελικά η ιδανική θέση της Ελλάδας ως διατροπικού κόμβου;»

Η Ελλάδα είναι από τις λίγες χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν έχει μέχρι σήμερα αναπτύξει στο βαθμό που θα έπρεπε σύγχρονα συστήματα συνδυασμένων μεταφορών.

Άρθρο κ. Μιχάλη Αδαμαντιάδη, προέδρου του Ελληνικού Επιμελητηριακού Επιχειρηματικού Συνδέσμου Μεταφορών. (LM τεύχος 194)

Οι συνδυασμένες μεταφορές –ιδιαίτερα υπό τη μορφή συμπληρωματικής λειτουργίας οδικών, σιδηροδρομικών και θαλάσσιων μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων και των νησιωτικών, ασυνόδευτων μοναδοποιημένων φορτίων (ημιρυμουλκούμενων, κινητών αμαξωμάτων, εμπορευματοκιβωτίων)– είναι το αδύνατο σημείο των ελληνικών μεταφορών, ενώ θα έπρεπε να αποτελεί το συγκριτικό τους πλεονέκτημα. Οι υφιστάμενοι κοινοτικοί κανονισμοί για τις συνδυασμένες μεταφορές, ενώ παρουσιάζουν ένα ικανοποιητικό πλαίσιο, δεν είναι από μόνοι τους αρκετοί να ενθαρρύνουν την ανάπτυξή τους, κάτι που καθιστά απαραίτητο να εφαρμοστεί ένα εθνικό θεσμικό πλαίσιο σε συνδυασμό με παροχή κινήτρων από την πλευρά του ίδιου του κράτους.

Βασικό ποιοτικό στοιχείο μιας τέτοιας στόχευσης είναι όχι απλά η ανάπτυξη και η εξέλιξη φιλικότερων και αποτελεσματικότερων μεταφορών (όπως και η προσέλκυση και εξυπηρέτηση διαμετακομιστικών ροών [κάτι που υλοποιείται με ικανοποιητικούς ρυθμούς με βάση το λιμάνι του Πειραιά και προσεχώς και άλλων λιμένων]), αλλά κυρίως η διεύρυνση των προϋποθέσεων προσφοράς υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας στα διαμετακομιζόμενα φορτία (με φορτοεκφόρτωση, αποθήκευση, ελαφρά μεταποίηση / συναρμολόγηση, διανομή, αναδιοργάνωση και προώθηση αποστολών σε γειτονικές χώρες, όπως και με κάθε μορφής εξυπηρέτηση των αναγκών τους).

Τούτο όμως για να συμβεί προϋποθέτει ένα αναπτυγμένο και σύγχρονο μεταφορικό σύστημα, βασικά συστατικά του οποίου είναι η ύπαρξη αποτελεσματικών μεταφορικών συνδέσεων, κυρίως σιδηροδρομικών, αλλά και συνδυασμένων μεταφορών, καθώς και κέντρων διαχείρισης εμπορευματικών ροών. Απαιτείται δηλαδή η ανάπτυξη ενός δικτύου εμπορευματικών κέντρων, σταθμών και κόμβων συνδυασμένων μεταφορών (logistics centres).

Ο ρόλος των λιμένων

Η συμπληρωματική λειτουργία και η απόλυτη συνέργεια λιμένων και εμπορευματικών κέντρων είναι επιβεβαιωμένη, καθώς και η συμβολή των λιμένων στην ανάπτυξη των συνδυασμένων μεταφορών, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή και τη διεθνή εμπειρία. Το γεγονός αυτό οδηγεί σταθερά σε ανάληψη σχετικών πρωτοβουλιών και σχεδίων ανάπτυξης εμπορευματικών κέντρων από τα ελληνικά λιμάνια (της Ηγουμενίτσας, της Αλεξανδρούπολης, του Πειραιά κ.ά.), καθώς και σε συστηματικές προσπάθειες σύνδεσης των λιμένων με το σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας (τομέας όπου η χώρα μας υστερεί δραματικά, με αποτέλεσμα να μην αξιοποιούνται στο μέτρο του δυνατού σημαντικά περιφερειακά λιμάνια).

Μόνο έτσι θα μπορέσει η Ελλάδα να εκμεταλλευτεί τη γεωστρατηγική της θέση για την ανάπτυξη σύγχρονων συστημάτων μεταφορών για πιο αποτελεσματικές, καλύτερες και ασφαλέστερες μεταφορές, φιλικές προς το περιβάλλον, που θα επιτρέψουν την πλήρη ενσωμάτωσή της στις παγκόσμιες μεταφορικές αλυσίδες, καθώς και την αξιοποίηση των γεωγραφικών πλεονεκτημάτων της με σημαντικά οφέλη για την εθνική οικονομία.

Καθώς η ζήτηση για μεταφορές αυξάνεται συνεχώς, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι οδικές αποτελούν σχεδόν τον κύριο «παίκτη» στην ευρωπαϊκή αγορά εμπορευματικών μεταφορών, κι ενώ ταυτόχρονα προωθείται η ευρωπαϊκή «πράσινη» πολιτική για τον περιορισμό του ανθρακικού αποτυπώματος των μεταφορών, η εφαρμογή μέτρων και πολιτικών ανάπτυξης συνδυασμένων εμπορευματικών μεταφορών αποτελεί μονόδρομο, τόσο μέσω της μεγαλύτερης συμμετοχής του σιδηρόδρομου όσο και με την αξιοποίηση θαλάσσιων εναλλακτικών συνδέσεων και υφιστάμενων περιφερειακών λιμένων, που μία ναυτική και νησιωτική χώρα όπως η Ελλάδα, μπορεί άριστα να εντάξει στο πλαίσιο μιας εθνικής στρατηγικής ανάπτυξης των διατροπικών μεταφορών.

Η ελληνική απραξία

Ο Ε.Ε.ΣΥ.Μ. με τις δράσεις του αναδεικνύει τις συνδυασμένες εμπορευματικές μεταφορές και τα εμπορευματικά κέντρα, τους σταθμούς και τους κόμβους συνδυασμένων μεταφορών ως εργαλεία ανάπτυξης σύγχρονων, αποτελεσματικών και περιβαλλοντικά φιλικών μεταφορών για την Ελλάδα, στο πλαίσιο του σημαντικού ρόλου που αναλαμβάνει να διαδραματίσει ως διαμετακομιστικός κόμβος της νοτιοανατολικής Ευρώπης και αναπόσπαστο τμήμα των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων. Επισημαίνει ωστόσο και τη σοβαρή αδυναμία της χώρας μας να προσφέρει ένα κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο, να αποκτήσει πολιτική στόχευση και να θεσμοθετήσει κίνητρα για την ανάπτυξή τους.

Το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Μεταφορών (ΕΣΣΜ), γνωστό και ως «Master Plan», που εκπονήθηκε από ομάδα μελετητών με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων από το Μάιο του 2017 έως το Μάιο του 2019 (και που επίμονα [και μάταια…] ζητούσαμε από την τότε πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών να είναι αποτέλεσμα και θεσμικής διαβούλευσης και συνεργασίας των μελετητών με τους εμπλεκόμενους με τις μεταφορές φορείς), ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2019 και κοινοποιήθηκε τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου με ανάρτησή του στην ιστοσελίδα του Υπουργείου.

Το σχέδιο αυτό, με ορίζοντα το 2037, εστιάζει κυρίως στις υποδομές, ενώ επίσης περιλαμβάνει αναφορές και γενικές προτάσεις για τις συνδυασμένες μεταφορές, τη συνδεσιμότητα των ελληνικών νησιών, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, τη βελτίωση της απόδοσης της εφοδιαστικής, καθώς και τα θέματα προσβασιμότητας και οδικής ασφάλειας.

Τα προτεινόμενα μέτρα

Είναι σαφές ότι οι επιμέρους προτάσεις του ΕΣΣΜ αλλά και άλλα σχετικά θεσμικά μέτρα και πολιτικές που θα φέρουν έσοδα –ενώ ταυτόχρονα θα διευκολύνουν τις μεταφορές και θα βοηθήσουν στην ανάπτυξή τους– απαιτούν περαιτέρω εξειδίκευση και ανάλυση. Αναφέρομαι σε μέτρα και πολιτικές ενθάρρυνσης της ανάπτυξης συνδυασμένων μεταφορών, εμπορευματικών κέντρων και σύνδεσής τους με τα λιμάνια, το σιδηροδρομικό και το οδικό δίκτυο, όπως και στην ενίσχυση της συνδεσιμότητας των ελληνικών νησιών και της διαχείρισης των διερχόμενων διαμετακομιστικών ροών με προστιθέμενη αξία.

Εννοώ επίσης μέτρα όπως είναι η ψηφιοποίηση και εφαρμογή ευφυών συστημάτων μεταφορών, οι δράσεις και πολιτικές για ανάπτυξη ελεύθερων ζωνών μεταποίησης και για έλξη εγκατάστασης παράκτιων μεταποιητικών και εμπορικών δραστηριοτήτων σε διάφορα σημεία της χώρας (οι οποίες θα δώσουν δουλειά και πλούτο στην ελληνική οικονομία), οι στρατηγικές προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, η εκπαίδευση και κατάρτιση μιας νέας γενιάς εμπλεκόμενων με τις μεταφορές στελεχών κλπ.

Συνεπώς, κρίνουμε επιβεβλημένη την ανάγκη συμπλήρωσης του ΕΣΣΜ με εκπόνηση εξειδικευμένων τομεακών μελετών, συμπεριλαμβανομένης και της μελέτης ανάπτυξης των συνδυασμένων μεταφορών, με εισαγωγή κινήτρων στη βάση και της ευρωπαϊκής εμπειρίας, που να περιλαμβάνει απαραιτήτως και τους οδικούς μεταφορείς που αποτελούν τον κορμό των μεταφορών στη χώρα μας.

Ο Ε.Ε.ΣΥ.Μ., ευρισκόμενος σε πλεονεκτική θέση (καθώς αποτελεί το μοναδικό φορέα που πέρα από τη σημαντική τεχνογνωσία που έχει αποκτήσει ως «δεξαμενή σκέψης» ύστερα από την επί ένα τέταρτο του αιώνα συνεχή ενασχόλησή του με τις μεταφορές), εκπροσωπεί ταυτόχρονα τόσο την προσφορά μεταφορών (μεταφορικές επιχειρήσεις, φορείς μεταφορών και σχετικές υποδομές) όσο και τη ζήτηση μεταφορών (πελάτες μεταφορών). Επίσης πιστεύει στην ανάγκη λήψης άμεσων μέτρων με στόχο την ανάπτυξη των συνδυασμένων μεταφορών και τον εκσυγχρονισμό των ελληνικών μεταφορών, ενώ δηλώνει έτοιμος να συνεισφέρει στις εθνικές προσπάθειες για την υλοποίηση αυτών των στόχων.

Ελέγξτε επίσης

Νίκος Ροδόπουλος: «Οι 15 μέρες που άλλαξαν τον κόσμο»

Ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας, ούτε σε εμπόλεμη κατάσταση, δεν υπήρξε ταυτόχρονη καραντίνα της κοινωνικής …