Μεταφορές 2020: Ορόσημο ριζικών αλλαγών η φετινή χρονιά

Από τον Ιανουάριο η ανθρωπότητα μπήκε σταδιακά στο ρυθμό της πανδημίας και ήδη βρισκόμαστε εν μέσω του δεύτερου κύματος. Όλα δείχνουν πλέον ότι έχουμε μπροστά μας ένα πολύ δύσκολο χειμώνα.

Άρθρο του κ. Μιχάλη Αδαμαντιάδη, προέδρου του Ελληνικού Επιμελητηριακού Επιχειρηματικού Συνδέσμου Μεταφορών.

Ο οικονομικός αντίκτυπος της υγειονομικής κρίσης αναμένεται να είναι άνευ προηγουμένου. Το ΔΝΤ προβλέπει φέτος μείωση του ΑΕΠ κατά περίπου 6-7% στις προηγμένες οικονομίες, ενώ δεδομένης της αβεβαιότητας γύρω από το πόσο καιρό θα διαρκέσει η πανδημία, η μείωση μπορεί να γίνει εντέλει πολύ χειρότερη. Αναλυτικά, προβλέπεται μείωση του ΑΕΠ 8% στις ΗΠΑ, 10,2% στην Ευρωζώνη και 3% στις αναδυόμενες και στις αναπτυσσόμενες οικονομίες.

Σε πρόσφατα στοιχεία για την Ελλάδα καταγράφονται υψηλοί ρυθμοί διψήφιας υποχώρησης του ΑΕΠ κατά το β’ τρίμηνο του 2020, ανάλογη με αυτή των υπόλοιπων χωρών της Ε.Ε. Σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, η υποχώρηση έφτασε στο 15,2% σε σχέση με το β’ τρίμηνο του 2019. Επιχειρήσεις και εργαζόμενοι πλήττονται σχεδόν στο σύνολό τους και ιδιαίτερα στους κλάδους του τουρισμού, της εστίασης, του πολιτισμού, του λιανικού εμπορίου και των μεταφορών.

Ο κοινωνικός αντίκτυπος της κρίσης σε παγκόσμιο επίπεδο προβλέπεται εξίσου δραματικός. Εκατομμύρια άνθρωποι θα μείνουν χωρίς δουλειά, ενώ, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας (ΔΟΕ), 1,6 δισεκατομμύρια εργαζόμενοι στην άτυπη οικονομία, που ανέρχονται σχεδόν στο ήμισυ του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού, κινδυνεύουν να χάσουν τα προς το ζην.

Σύμφωνα με τον ΔΟΕ, κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου του έτους χάθηκε το 5,4% του παγκόσμιου χρόνου εργασίας (που ισοδυναμεί με 155 εκατομμύρια θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης) σε σχέση με το τέταρτο τρίμηνο του 2019, ενώ οι απώλειες εργασίας για το δεύτερο τρίμηνο του 2020 εκτιμάται ότι θα φτάσουν στο 14% παγκοσμίως, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 400 εκατομμύρια χαμένες θέσεις πλήρους απασχόλησης.

Ο αντίκτυπος στον κλάδο

Οι επιπτώσεις της υγειονομικής κρίσης στις μεταφορές είναι σημαντικές. Σύμφωνα με σχετική μελέτη του Διεθνούς Φόρουμ Μεταφορών (ITF), οι περιορισμοί στην κινητικότητα μπορεί να μειώσουν τις παγκόσμιες εμπορευματικές μεταφορές μέχρι και 36% έως το τέλος του 2020, ενώ οι αστικές μεταφορές εμπορευμάτων (city logistics) εμφανίζονται πιο ανθεκτικές, λόγω της σημαντικής αύξησης του e-commerce. Κατά γενική ομολογία οι μεταφορές πέρασαν και συνεχίζουν να περνούν ιδιαίτερες δυσκολίες, τις οποίες θα προσπαθήσω να παρουσιάσω αρχίζοντας με τους κλάδους που επλήγησαν περισσότερο.

Αεροπορικές μεταφορές

Οι αεροπορικές μεταφορές επλήγησαν βαθύτατα. Η δραματική μείωση της ζήτησης για επιβατικές μεταφορές, όπως και για εμπορευματικές αλλά σε μικρότερο βαθμό, απείλησε και συνεχίζει να απειλεί τη βιωσιμότητα πολλών αεροπορικών εταιρειών. Σύμφωνα με σχετική έρευνα του Eurocontrol, στο σύνολό τους οι ευρωπαϊκές πτήσεις γνώρισαν τους μήνες Απρίλιο και Μάιο 2020 πρωτόγνωρη μείωση του μέσου ημερήσιου αριθμού τους, της τάξης του 89%, κάτι που φυσικά αντανακλάται και στη διακίνηση επιβατών από τα αεροδρόμια.

Αντιπροσωπευτική περίπτωση είναι αυτή του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών, όπου, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία για τον Απρίλιο του 2020, η μείωση επιβατών ήταν της τάξης του 98,9% σε σχέση με τον Απρίλιο 2019, καθώς εξυπηρέτησε 21.759 επιβάτες έναντι περίπου 2.000.000 τον ίδιο μήνα πέρυσι.

Παρόμοια τραγική κατάσταση γνώρισαν τον ίδιο μήνα και τα 14 περιφερειακά αεροδρόμια της Fraport Greece, στα οποία η πτώση της επιβατικής κίνησης ήταν της τάξης του 99,3% (10.064 επιβάτες έναντι περίπου 1.450.000 τον ίδιο μήνα πέρυσι).

Οι εκτιμήσεις του International Civil Aviation Organization (ICAO) αναφέρουν παγκόσμια μείωση διακίνησης επιβατών το 2020 μεταξύ 59% έως 62% σε σύγκριση με το 2019, με 388 – 400 δισ. δολάρια ΗΠΑ δυνητική απώλεια ακαθάριστων εσόδων για τις αεροπορικές εταιρείες. Αντίστοιχη μείωση αναμένεται να καταγραφεί και στα αεροδρόμια το 2020. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Airports Council International (ACI), η απώλεια εσόδων θα φτάσει στα 104,5 δισ. δολάρια ΗΠΑ.

Στην Ελλάδα, τα επίσημα στοιχεία της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας για το εννεάμηνο (Ιαν. – Σεπτ. 2020) δείχνουν καθοδική πορεία στα αεροδρόμια όλης της χώρας κατά 68,9%, σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2019. Όπως είναι φυσικό, και οι εταιρείες επίγειας εξυπηρέτησης (ground handling) σημείωσαν αντίστοιχες αποδόσεις.

Το Διεθνές Συμβούλιο Αεροδρομίων Ευρώπης (ACI Europe) ανακοίνωσε «κόκκινο συναγερμό» στις αερομεταφορές, προειδοποιώντας πως απειλείται η βιωσιμότητα 193 αεροδρομίων και αντίστοιχα 277 χιλιάδων θέσεων εργασίας.

Ακτοπλοΐα

Η ακτοπλοΐα θεωρείται επίσης από τους κλάδους των μεταφορών που επλήγησαν περισσότερο από την υγειονομική κρίση στην Ελλάδα. Ήδη από τις 21 Μαρτίου ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας (Σ.Ε.Ε.Ν.), σε επιστολή του προς τον Υπουργό Ναυτιλίας & Νησιωτικής Πολιτικής κ. Ιωάννη Πλακιωτάκη, ανέφερε ότι η απαγόρευση μετακινήσεων επιβατών στα νησιά, σε συνδυασμό με την απώλεια της περιόδου του Πάσχα και τις ανύπαρκτες κρατήσεις για τη θερινή περίοδο, προοιωνιζόταν ότι θα είναι απογοητευτική η κίνηση της θερινής περιόδου, κατά την οποία συνήθως μαζί με αυτή του Πάσχα πραγματοποιείται το 60% του ετήσιου μεταφορικού έργου της ακτοπλοΐας.

Παράλληλα εκφράστηκε προβληματισμός για τη δεινή θέση στην οποία είχαν ήδη περιέλθει οι ακτοπλοϊκές εταιρείες, για την κάλυψη των εξόδων των πλοίων που εκτελούσαν δρομολόγια αλλά και εκείνων που λόγω της μειωμένης κίνησης δεν εκτελούσαν, ενώ υπήρχαν προβλέψεις ότι η συνολική απώλεια εσόδων των εταιρειών Θα ξεπεράσει τα 290 εκατ. ευρώ μέσα στο 2020 (μείωση 45%).

Από τις 27 Μαρτίου έχει ληφθεί σειρά μέτρων οικονομικής στήριξης της ελληνικής ακτοπλοΐας από την πολιτεία, με στόχο την εξασφάλιση της σταθερής σύνδεσης της νησιωτικής Ελλάδας, την προστασία των θέσεων εργασίας, την ενίσχυση των εργαζομένων στον κλάδο, καθώς και την εκτέλεση, σε όλη τη διάρκεια της κρίσης, περιορισμένου αριθμού δρομολογίων στα νησιά.

Σύμφωνα με στοιχεία που έθεσε στη διάθεσή μας ο Σ.Ε.Ε.Ν. για τις ανάγκες του παρόντος άρθρου, επλήγησαν ιδιαίτερα τόσο η ακτοπλοΐα όσο και οι γραμμές της Αδριατικής, ενώ οι εκτιμήσεις του κλάδου για το 2020 αναφέρουν απώλεια εσόδων μεταξύ 280 – 310 εκατ. ευρώ. Δύο από τα θετικά στοιχεία που ενίσχυσαν την ακτοπλοΐα την ιδιαίτερα δύσκολη αυτή περίοδο ήταν η μείωση των τιμών των καυσίμων και η εκτέλεση κάποιων δρομολογίων με συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας, παρόλο που τα μισθώματα δεν κάλυψαν ούτε το 50% από τις ζημιές των δρομολογημένων πλοίων.

Το 2021 προβλέπεται επίσης να είναι μία κακή χρονιά. Στα θετικά ωστόσο κατατάσσεται το γεγονός πως, όπως φαίνεται, οι περισσότερες εταιρείες άντεξαν στην κρίση και οι γραμμές εξυπηρετήθηκαν χωρίς πρόβλημα.

Οδικές μεταφορές

Οι οδικές εμπορευματικές μεταφορές γνώρισαν σημαντική μείωση των εσόδων τους κατά το πρώτο κύμα της πανδημίας, η οποία, σύμφωνα με την Ομοσπονδία Φορτηγών Αυτοκινητιστών Ελλάδας (ΟΦΑΕ), εκτιμάται στο 50% σε σχέση με το 2019. Μάλιστα, στη μεταφορά πολλών κατηγοριών εμπορευμάτων (όπως είναι είδη ένδυσης και υπόδησης, ανταλλακτικά οχημάτων, οικοδομικά υλικά, άνθη κλπ.) η μείωση άγγιξε έως και το 100%.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της International Road Transport Union (IRU), οι παγκόσμιες εμπορευματικές μεταφορές αναμένεται να γνωρίσουν το 2020 απώλειες άνω των 550 δισ. ευρώ, μια συνολική μείωση 57%, ενώ η συνολική μείωση των οδικών εμπορευματικών μεταφορών μόνο στην Ευρώπη θα φτάσει το 18%, ξεπερνώντας τα 80 δισ. ευρώ.

Αξίζει να αναφερθεί πως σε όλη τη διάρκεια της υγειονομικής κρίσης οι οδικές εμπορευματικές μεταφορές συνεισφέρανε και συνεχίζουν να συνεισφέρουν αποφασιστικά στην αντιμετώπιση της κρίσης, εξασφαλίζοντας τον ομαλό εφοδιασμό της αγοράς, ενώ οι οδηγοί των φορτηγών αναδείχτηκαν σε αφανείς ήρωες στη μάχη για τον περιορισμό της πανδημίας.

Οι οδικές επιβατικές μεταφορές με τουριστικά λεωφορεία Δ.Χ. γνώρισαν πλήρη αναστολή των δραστηριοτήτων τους (100%) κατά την πρώτη περίοδο ισχύος των περιοριστικών μέτρων. Σε διεθνές επίπεδο τα πράγματα ήταν παρόμοια. Η πρώτη έκθεση της IRU για τις επιπτώσεις της Covid-19 την περίοδο αυτή δείχνει τις υπηρεσίες λεωφορείων και πούλμαν για τους τουρίστες να υποφέρουν περισσότερο, με τις απώλειες μόνο σε ευρωπαϊκό επίπεδο να φτάνουν το 82% .

«Στηρίξτε τις οδικές μεταφορές» ήταν το κεντρικό μήνυμα της επιστολής που απέστειλε η ΟΦΑΕ στον πρωθυπουργό ήδη από τις 12 Μαΐου, ζητώντας τη λήψη βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων μέτρων για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας και της εξυγίανσης του κλάδου. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και το Συμβούλιο της Ε.Ε., το οποίο κάλεσε την Επιτροπή να βοηθήσει τις εμπορευματικές μεταφορές και ζήτησε την κατάρτιση ενός σχεδίου έκτακτης ανάγκης, που να διασφαλίζει τη λειτουργία του τομέα των εμπορευματικών μεταφορών στην Ευρώπη σε περίπτωση επιδείνωσης της πανδημίας, αλλά και άλλων κρίσεων.

Αυτοκινητόδρομοι

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αυτοκινητοδρόμων με Διόδια (Association Europeenne d’ Autoroutes et d’ Ouvrages a Peage [ASECAP]), οι αυτοκινητόδρομοι με διόδια στην Ευρώπη γνωρίζουν πτώση της μέσης ημερήσιας κυκλοφορίας για το α’ εξάμηνο 2020 σε όλο το δίκτυο της ASECAP από -21% έως -37%, με την Ελλάδα να βρίσκεται στο -25%.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της «Hellastron» (Ελληνικές Υποδομές και Οδοί με Διόδια), στα ίδια επίπεδα αναμενόταν να κυμανθεί η συνολική πτώση της μέσης ημερήσιας κίνησης για όλο το 2020 υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπήρχε και δεύτερο lockdown, ολικό ή μερικό.

Σιδηρόδρομος

Σύμφωνα με την έκθεση της SCI Verkehr Consultancy για τις συνέπειες της πανδημίας του κορονοϊού στον ευρωπαϊκό σιδηρόδρομο, την οποία έκθεση δημοσίευσε το «Railway Gazette International», η πτώση της επιβατικής κίνησης αναμένεται να είναι μεταξύ 30 – 50% για το 2020, ενώ η ανάκαμψη προβλέπεται σταδιακή. Αντίστοιχα για τη διακίνηση εμπορευμάτων αναμένεται μείωση 13-25%, που σταδιακά, έως το 2025, θα φτάσει στο 10% σε σχέση με τον όγκο φορτίου του 2019.

Η πανδημία κόστισε ακριβά και στην ΤΡΑΙΝΟΣΕ, καθώς παρατηρήθηκε μείωση εσόδων κατά 65% το Μάρτιο και 96% τον Απρίλιο, ενώ η μειωμένη κίνηση συνεχίστηκε και τους επόμενους μήνες. Στις 31 Ιουλίου δημοσιεύτηκε ο νόμος 4714/2020 που προβλέπει μέτρα στήριξης της Κ.Τ.Ε.Λ. Α.Ε., της ΤΡΑΙΝΟΣΕ Α.Ε. και των τουριστικών λεωφορείων, εν είδει αποζημίωσης, για την απαγόρευση πλήρωσης του συνόλου των διαθέσιμων θέσεων των επιβατών

Αστικές μεταφορές

Το lockdown, οι νέοι κανονισμοί χρήσης των μέσων μαζικής μεταφοράς (υγειονομικά πρωτόκολλα) που περιορίζουν τον επιτρεπόμενο αριθμό επιβατών και επιβάλλουν αποστάσεις, καθώς και η τηλεργασία, έφεραν μεγάλες αλλαγές στις επιβατικές μεταφορές στις πόλεις, που μπορεί να είναι πρόσκαιρες αλλά σε πολλές από αυτές αναμένεται να αφήσουν το αποτύπωμά τους, όπως για παράδειγμα με την αύξηση των ποδηλατόδρομων και τη μείωση του διαθέσιμου χώρου για Ι.Χ. υπέρ των πεζών.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του φορέα δημόσιων μεταφορών του Παρισιού (Regie Autonome des Transports Parisiens [RATP]), η διατήρηση της κοινωνικής αποστασιοποίησης θα επιτρέψει μόνο 2 εκατομμύρια ταξίδια ημερησίως, σε σύγκριση με τα 8 εκατομμύρια που προβλέπονταν για αυτή την περίοδο, με το 70% των υπηρεσιακών δυνατοτήτων του φορέα σε λειτουργία. Η εφαρμογή των μέτρων στα λεωφορεία, στο μετρό και στα τρένα συνεπάγεται μοιραία τη μείωση της αποδοτικότητας και των εσόδων τους.

Θαλάσσιες μεταφορές – λιμάνια

Σχετική μελέτη του Παγκόσμιου Προγράμματος Βιωσιμότητας Λιμένων και της Διεθνούς Ένωσης Λιμένων (WPSP-IAPH) καταγράφει στις 6-12 Απριλίου, εν μέσω lockdown, σταθερή κατάσταση σε συνολικούς όγκους φορτίων 67 λιμένων σε όλο τον κόσμο, αλλά σημαντικά μειωμένες προσεγγίσεις επιβατών και κρουαζιερόπλοιων.

Διαπιστώνεται επίσης συνέχιση των προσεγγίσεων πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, αλλά σημαντική μείωση στις προσεγγίσεις tanker και RO-RO. Για τα πλοία μεταφοράς χύδην φορτίου βασικών εμπορευμάτων, η κατάσταση φαίνεται σταθερή. Το συμπέρασμα είναι πως πάνω από το 40% των λιμένων βιώνουν μέτρια μείωση (5% – 25%) στον αριθμό προσεγγίσεων, ενώ σχεδόν όλος ο στόλος των πλοίων της παγκόσμιας κρουαζιέρας είναι δεμένος.

Το λιμάνι του Πειραιά, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε πρόσφατα ο Σταθμός Εμπορευματοκιβωτίων Πειραιά (ΣΕΠ), μετά από 6 μήνες πτώση στους προβλήτες ΙΙ και ΙΙΙ επέστρεψε σε θετικό πρόσημο της τάξης του 4,5% από το Σεπτέμβριο. Σε επίπεδο εννεαμήνου, ο ΣΕΠ διακίνησε 3,696 εκατ. «κουτιά» έναντι 3,912 πέρσι, σημειώνοντας πτώση 5,5%. Αντίθετα, αύξηση κατά 44,9% παρουσίασε κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους η διακίνηση εμπορευματοκιβωτίων στον προβλήτα Ι του ΟΛΠ, φτάνοντας τα 284.956 TEU.

Όσον αφορά το λιμάνι της Θεσσαλονίκης, σύμφωνα με ανακοίνωση της ΟΛΘ Α.Ε., αυτό κατέγραψε αύξηση κατά 5,3% στον κύκλο εργασιών του το α’ εξάμηνο του έτους, καθώς τα συνολικά έσοδά του ανήλθαν σε 34,69 εκατ. ευρώ, έναντι 32,95 εκατ. το 2019.

Το λιμάνι της Ελευσίνας, σύμφωνα με στοιχεία που έθεσε στη διάθεσή μας ο Οργανισμός Λιμένος Ελευσίνας, στο οκτάμηνο Μαρτίου – Οκτωβρίου γνώρισε εντυπωσιακή άνοδο 82,93% στο γενικό και στο χύδην φορτίο, ενώ η διακίνηση τροχοφόρων με πλοία RO-RO δεκαπλασιάστηκε (από 63 σε 656)· μηδενίστηκε όμως η διακίνηση πλοίων που μεταφέρουν αυτοκίνητα (car carriers).

Εφοδιαστική – ταχυμεταφορές

Στο χώρο της εφοδιαστικής και των ταχυμεταφορών η αγορά γνώρισε σημαντικές εμπειρίες και προκλήσεις. Με δεδομένο ότι τα σουπερμάρκετ συνέχισαν να λειτουργούν σε όλο το διάστημα της κρίσης, οι επιδόσεις των μεταφορικών εταιρειών και των 3PL που ασχολούνται με τα τρόφιμα ήταν καλύτερες. Μεταφορικές εταιρείες και εταιρείες logistics, με πελάτες μεγάλες αλυσίδες λιανεμπορίου τροφίμων και προϊόντων υγείας, διαπίστωσαν άνοδο του έργου τους μέχρι και 11,9% από την αρχή της χρονιάς έως και τον Απρίλιο. Εξάλλου τα περιοριστικά μέτρα έστρεψαν μεγάλο μέρος των καταναλωτών στο ηλεκτρονικό εμπόριο διεθνώς.

Η εκρηκτική άνοδος του ηλεκτρονικού εμπορίου στην Ελλάδα ωφέλησε τις εταιρείες ταχυμεταφορών, όπου παρατηρήθηκε κατακόρυφη αύξηση των παραγγελιών κατά την περίοδο του lockdown, που συνοδεύτηκε από σημαντική άνοδο του αριθμού αποστολών και εσόδων.

Σύμφωνα με στελέχη της ACS, η αύξηση στις κατ’ οίκον παραδόσεις ανήλθε στο 80% την περίοδο από τα μέσα Μαρτίου έως τα μέσα Απριλίου, σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Στο διεθνή χώρο ταχυμεταφοράς, η DHL, η FedEx και η UPS γνώρισαν αύξηση της ζήτησης υπηρεσιών ταχυμεταφοράς περίπου 60%.

Μετά από μία περίοδο πρωτόγνωρων εμπειριών, και παρά το γεγονός ότι βρισκόμαστε εν μέσω του δευτέρου κύματος της πανδημίας το τέλος της οποίας δεν είναι ακόμη ορατό, τίθεται επιτακτικά το ερώτημα: «και μετά την Covid-19 τι;».

Όλοι συμφωνούμε πως ταυτόχρονα με την ανάγκη αντιμετώπισης της υγειονομικής κρίσης για τη διασφάλιση της υγείας των πολιτών, οφείλουμε να μετριάσουμε τις επιπτώσεις της σε όλους τους τομείς της οικονομίας που επλήγησαν –συμπεριλαμβανομένων και των μεταφορών– και βεβαίως να διασφαλίσουμε τις θέσεις εργασίας. Χωρίς αμφιβολία, προέχει η ανάγκη οικονομικής στήριξης από την πολιτεία όλων των κλάδων των μεταφορών και των σχετικών υποδομών τους, καθώς και των εργαζομένων που επλήγησαν.

Η δυνατότητά μας να προβλέψουμε τις αλλαγές στη μετά την Covid-19 εποχή όσο το δυνατόν νωρίτερα θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη, ώστε να προετοιμαστούμε καλύτερα για τον επερχόμενο μετασχηματισμό και να κάνουμε τις σωστές επιλογές.

Επτά επισημάνσεις

Θα επιχειρήσω να παραθέσω μια σειρά κάποιων πιθανών αλλαγών και προτάσεων οι οποίες έχουν άμεση σχέση με τις μεταφορές και την εφοδιαστική, και θα μπορούσαν να αποτελέσουν βάση για περαιτέρω σκέψη.

  1. Οι μεταφορές και η κινητικότητα αγαθών και πολιτών πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο των άμεσων αλλά και των μακροπρόθεσμων προκλήσεων στη μετά την Covid-19 εποχή. Οι κυβερνήσεις έχουν την επιλογή να προτείνουν πολιτικές που θα οδηγήσουν τις μεταφορές προς μία πιο βιώσιμη, πιο προσιτή και χωρίς αποκλεισμούς κινητικότητα. Πιο συγκεκριμένα, στον τομέα των δημόσιων αστικών συγκοινωνιών και της βιώσιμης κινητικότητας των πολιτών:
  • Απαιτείται εντατικοποίηση προγραμμάτων, επενδύσεων και έρευνας – ανάπτυξης δημόσιων αστικών συγκοινωνιών. Παρά την κατακόρυφη πτώση της ζήτησης των αστικών μεταφορών στο lockdown, ένας μεγάλος αριθμός πόλεων σε όλο τον κόσμο δεν έπαψε να εργάζεται. Άρα χρειάζεται προετοιμασία για να αντιμετωπιστεί η αυξημένη ζήτηση δημόσιων αστικών συγκοινωνιών στο μέλλον.
  • Τίθεται πλέον στο επίκεντρο της πρόκλησης η ανακατανομή του χώρου στις πόλεις. Οι πόλεις του μέλλοντος θα ανασχηματιστούν μετά την πανδημία, δίνοντας περισσότερο χώρο στους πολίτες που επιλέγουν να περπατήσουν ή να κάνουν ποδήλατο. Κάποιες το κάνουν ήδη.
  • Πρέπει να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των μαζικών μεταφορών. Δημόσιες αρχές και φορείς οφείλουν να προσαρμόσουν το όραμά τους για τον τομέα και για τους μηχανισμούς στήριξης, ιδιαίτερα καθώς μειώνονται οι προϋπολογισμοί λόγω των οικονομικών συνεπειών της κρίσης.
  1. Με όλο και περισσότερους καταναλωτές να ανακαλύπτουν την ευκολία του e-commerce, θα αναγκαστούν όλα τα είδη των επιχειρήσεων να επαναπροσδιορίσουν τους στόχους τους σύμφωνα με τις σύγχρονες ανάγκες, οπότε χρειάζεται:
  • Προώθηση των αστικών εμπορευματικών μεταφορών (city logistics) και των σχετικών εργαλείων χρηματοδότησής τους. Ο Ε.Ε.ΣΥ.Μ. εκπόνησε σχετική εργασία για την υλοποίηση δράσεων, η οποία έχει ήδη διαβιβαστεί στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, στην Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας και στην Κεντρική Ένωση Επιμελητηρίων Ελλάδας, μαζί με πρόσκληση συνεργασίας. Οι πρώτες συζητήσεις άρχισαν ήδη, συμπεριλαμβανομένης και αυτής με τον υφυπουργό Μεταφορών κ. Ι. Κεφαλογιάννη, και θα συνεχιστούν με συμμετοχή και άλλων εταίρων.
  • Εκπόνηση σχεδίων εναλλακτικής εφοδιαστικής, για περιόδους κρίσεων και μεγάλης αύξησης της ζήτησης για παραδόσεις κατ’ οίκον και διανομές προϊόντων, καθώς και συγκεκριμένες παρεμβάσεις της πολιτείας προς εξασφάλιση της μέγιστης δυνατής στήριξης των πρωτοβουλιών που αναλαμβάνονται από την αγορά.
  • Προώθηση της ψηφιοποίησης των μεταφορών ως εργαλείου μείωσης της διοικητικής γραφειοκρατίας. Ο Ε.Ε.ΣΥ.Μ. υπέβαλε ήδη στις αρμόδιες αρχές πρόταση ενός σχεδίου δράσης για την ψηφιοποίηση των χερσαίων εμπορευματικών μεταφορών. Το συγκεκριμένο σχέδιο θα μπορούσε να υλοποιηθεί σε συνεργασία με τους εμπλεκόμενους φορείς και τις επιχειρήσεις, με στόχο τη σταδιακή εξάπλωση και εφαρμογή της ψηφιοποίησης, καθώς και τη δημιουργία διαδραστικής ψηφιακής πλατφόρμας, ενός οικοσυστήματος εμπλεκόμενων φορέων και της δικτύωσής τους.
  • Εφαρμογή ευφυών συστημάτων μεταφορών και αξιοποίηση τεχνολογίας και αυτοματισμού, για τη μετάβαση στην εποχή του e-commerce και για την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών, όπως είναι για παράδειγμα τα μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα (Drone – Unmanned Aerial Vehicle – UAV) και τα αυτοματοποιημένα οχήματα.
  1. Απαιτείται αναδιάρθρωση του υφιστάμενου ακτοπλοϊκού δικτύου και ανάπτυξη ενός στρατηγικού δικτύου με περιφερειακούς συγκοινωνιακούς κόμβους νήσων, στη βάση συνεργασίας κομβικών και ακτινικών – περιφερειακών γραμμών («hub and spoke»). Η λύση αυτή θα μειώσει το συνολικό κόστος εξυπηρέτησης του δικτύου, ενώ –αξιοποιώντας τα διδάγματα της πανδημίας– θα προσδιορίσει ένα ελάχιστο κοστολογημένο δίκτυο στα νησιά σε περιόδους κρίσης. Ήδη με πρωτοβουλία του Ε.Ε.ΣΥ.Μ. και σε συνεργασία με το Σύνδεσμο Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας έχει υποβληθεί πρόταση στις αρμόδιες αρχές για εκπόνηση της σχετικής εργασίας.
  2. Είναι αναγκαία η μείωση των καθυστερήσεων, των διασυνοριακών διαδικασιών και των άλλων ελέγχων, για επιτάχυνση της διεθνούς και εγχώριας κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, καθώς και η διευκόλυνση της έγκαιρης παράδοσης βασικών αγαθών.
  3. Πρέπει να επανεξεταστεί η ανάγκη των επαγγελματικών ταξιδιών και, όπου είναι δυνατό, να αντικατασταθούν αυτά από τηλεδιασκέψεις. Παράλληλα, πρέπει να διευκολυνθεί η τηλεργασία και να εφαρμοστεί ευέλικτο ωράριο απασχόλησης, για εργασία με εξυπνότερο και πιο συνδεδεμένο τρόπο.
  4. Απαιτείται εδραίωση της θεσμικής συνεργασίας αρχών και εμπλεκομένων του κλάδου των μεταφορών, στο πλαίσιο ενός Εθνικού Συμβουλίου Μεταφορών, με στόχο την επεξεργασία ενός σχεδίου ανάκαμψης, την ενίσχυση και τον εκσυγχρονισμό του κλάδου, αλλά και το συντονισμό δράσεων φορέων και επιχειρήσεων με ενθάρρυνση της μεταξύ τους συνεργασίας. Ο Ε.Ε.ΣΥ.Μ. έχει ήδη προτείνει τη σύσταση ενός άτυπου οργάνου συνεργασίας των φορέων που εμπλέκονται στις μεταφορές.
  5. Οι δημόσιες επενδύσεις αναμένεται να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στην επανεκκίνηση της οικονομίας στη μετά την Covid-19 εποχή. Η αύξησή τους θα μπορούσε να συμβάλει στην αναζωογόνηση της οικονομικής δραστηριότητας. Μία ευέλικτη και προωθητική δημοσιονομική πολιτική θα είναι ζωτικής σημασίας για την ανάκαμψη. Δεν θα πρέπει να μας παραξενέψει το ενδεχόμενο εκτροπής πόρων από τους εθνικούς προϋπολογισμούς των κρατών προς την υγεία και πιθανόν στην εκπαίδευση, καθώς και μία παράλληλη προσπάθεια βοήθειας της οικονομίας με δημόσιες επενδύσεις σε υποδομές και άλλες δραστηριότητες, με ισχυρούς οικονομικούς πολλαπλασιαστές και πολλαπλασιαστές απασχόλησης. Επιστροφή δηλαδή στη θεωρία του Keynes.

Ελέγξτε επίσης

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: 20 χρόνια πρωτοπορίας, 200 ιστορίες επιτυχίας

«Ουκ εν τω πολλώ το ευ, αλλ’ εν τω ευ το πολύ». Αυτό το μήνα …