Μάτσεϊ Γκλαντίγκα (ERFA): «Περιμένουμε μείωση όγκου και εσόδων και το 2021»

Ο αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Σιδηροδρόμων, σε έναν πρώτο απολογισμό της δύσκολης χρονιάς που τελειώνει, με έμφαση στα πολύτιμα διδάγματα της πανδημίας και στα χρονίζοντα προβλήματα που απαιτούν πλέον άμεσες λύσεις τώρα.

Συνέντευξη στη Γεωργία Μολώση και στον Απόστολο Ρουμπάνη (Έντυπο τεύχος LM Δεκεμβρίου 2020).

Για την προσφορά του σιδηρόδρομου στον ομαλό εφοδιασμό της αγοράς στη διάρκεια των εθνικών και των διασυνοριακών lockdown, καθώς και για την επιτακτική ανάγκη να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα του τρένου, μιλάει στο Logistics & Management ο κ. Μάτσεϊ Γκλαντίγκα, αντιπρόεδρος του European Rail Freight Association (ERFA). Η συνέντευξη του κ.  Γκλαντίγκα δεν επικεντρώνεται μόνο στις επιπτώσεις της υγειονομικής κρίσης, στη συμβολή του τρένου κατά την αντιμετώπισή της και στα μέτρα στήριξης που δέχτηκε ο κλάδος, αλλά εστιάζει και σε ένα ιστορικό, πλέον, ζητούμενο: Στη διαφάνεια και στην αποκατάσταση της ανισότητας μεταξύ των κανονισμών λειτουργίας (ευρωπαϊκών και εθνικών), οι οποίοι εδώ και δεκαετίες διέπουν τις οδικές και τις σιδηροδρομικές μεταφορές προς όφελος των πρώτων, αποκατάσταση που αποτελεί προαπαιτούμενο για την επιτυχή εφαρμογή της «Πράσινης Συμφωνίας» και συγκεκριμένα για την επίτευξη του στόχου της Ε.Ε. για μηδενικές εκπομπές άνθρακα έως το 2050.

LM Φθάνοντας στο τέλος του 2020, πώς εκτιμάτε ότι επηρέασε το ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο η σταδιακή επιβράδυνση της βιομηχανικής παραγωγής και της κινητικότητας εξαιτίας της πανδημίας;

Μάτσεϊ Γκλαντίγκα Η επιβράδυνση της βιομηχανικής παραγωγής επηρέασε τον όγκο των σιδηροδρομικών μεταφορών και συνεπώς οδήγησε σε απώλεια εσόδων πολλές σιδηροδρομικές επιχειρήσεις. Η αργή απορρόφηση της βιομηχανικής παραγωγής θα επηρεάσει σίγουρα τον όγκο των μεταφορών και το 2021. Παρόλα αυτά, η πανδημία ανέδειξε στο ευρύ κοινό τη σημασία των σωστών αλυσίδων εφοδιασμού. Οι σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές αναδεικνύονται σε ραχοκοκαλιά της οικονομίας, καθώς λειτουργούν σε όλη τη διάρκεια της πανδημίας μεταφέροντας βασικά αγαθά σε όλη την Ε.Ε. Τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την κρίση πρέπει επομένως να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση των ελλείψεων του νομικού πλαισίου και για τη δημιουργία ενός ανθεκτικού συστήματος σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών στο μέλλον.

  • Ας μιλήσουμε πρώτα για το λειτουργικό επίπεδο. Μπορείτε να μας δώσετε την εικόνα;

Το κλείσιμο των συνόρων είχε σοβαρές συνέπειες.  Οι εργαζόμενοι στις μεταφορές, συμπεριλαμβανομένων των μηχανοδηγών, δεν είχαν τη δυνατότητα να διασχίσουν σύνορα, οι υπηρεσίες ελέγχων έκλεισαν, η εφαρμογή της 4ης δέσμης μέτρων για τους σιδηροδρόμους αναβλήθηκε. Το ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο επέστρεψε σε ένα πλέγμα εθνικών κανόνων, συμπεριλαμβανομένων των ελέγχων στα σύνορα και των κανονισμών καραντίνας. Το επιχειρησιακό έργο παρέμεινε δυνατό μόνο χάρη στο υψηλό επίπεδο συνεργασίας και συντονισμού εντός του κλάδου. Πλέον υπάρχει κάποια ανακούφιση με την εφαρμογή των νέων μέτρων. Οι χρόνοι διακοπής στα εθνικά δίκτυα προκάλεσαν περιττή πρόσθετη εργασία για τις εταιρείες και τους διαχειριστές υποδομών στο rebooking διαδρομών, ειδικά εκεί που οι διακοπές εντός των εθνικών δικτύων δεν συντονίζονταν επαρκώς. Τυχόν περιορισμοί στα εθνικά δίκτυα πρέπει να θεσπίζονται μόνο κατόπιν διαβούλευσης με τις εταιρείες και τους διαχειριστές των υποδομών.

  • Πού κυμαίνονται οι απώλειες εσόδων;

Ενώ ο σιδηρόδρομος συνέχισε την παροχή κρίσιμων αγαθών και προμηθειών, ο όγκος των εμπορευματικών μεταφορών σημείωσε σημαντική μείωση, περίπου 30% -και δεν γνωρίζουμε ακόμα πότε θα επανακάμψουμε. Έτσι πολλοί φορείς εκμετάλλευσης, ιδιαίτερα οι μικρότεροι και οι ιδιωτικοί, βρέθηκαν αντιμέτωποι με σημαντικές προκλήσεις για τη συνέχιση της λειτουργίας τους.

  • Είστε ικανοποιημένος από τα μέτρα στήριξης που έχει δεχτεί η σιδηροδρομική κοινότητα όλους αυτούς τους δύσκολους μήνες;

Η Κομισιόν δημοσίευσε τις λεγόμενες «κατευθυντήριες γραμμές» για τη διαχείριση των ροών στα σύνορα και εισήγαγε τη λειτουργία των «πράσινων λωρίδων», επιτρέποντας την κινητικότητα του απαραίτητου εργατικού δυναμικού και διασφαλίζοντας ότι οι υποδομές ζωτικής σημασίας θα παραμείνουν ανοικτές. Υιοθέτησε επίσης ένα προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων με μέτρα ανακούφισης για τους πληττόμενους. Παράλληλα, αρκετά κράτη μέλη έχουν ήδη ανακοινώσει ή εφαρμόσει την απαλλαγή από τις χρεώσεις πρόσβασης (Track Access Charges). Αυτά τα μέτρα είναι πολύ αποτελεσματικά και εκτιμήθηκαν ιδιαίτερα.

  • Ποιες είναι οι πραγματικές ανάγκες του κλάδου σας τη δεδομένη στιγμή, που δεν γνωρίζουμε πότε θα βγούμε από την πρωτοφανή υγειονομική κρίση;

Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι τα μέτρα στήριξης δεν υπονομεύουν τον ανταγωνισμό. Όλα τα μέτρα πρέπει να είναι δίκαια, διαφανή και χωρίς διακρίσεις. Για ιδιωτικούς και ανεξάρτητους φορείς εκμετάλλευσης, αυτό είναι απαραίτητο, ώστε να συνεχίσουν να αναπτύσσονται. Το μέσο ποσοστό των νεοεισερχόμενων εταιρειών αυξήθηκε από 40% το 2016 σε 44% το 2018. Η αύξηση αυτή είναι εύθραυστη, ωστόσο, δεδομένου ότι οι νεοεισερχόμενοι, ιδίως οι μη εγκατεστημένοι φορείς εκμετάλλευσης  που αποτελούν την πλειονότητα αυτών, απαιτούν νομική βεβαιότητα -ιδίως όσον αφορά την κρατική βοήθεια. Όλα τα μέτρα στήριξης πρέπει συνεπώς να λαμβάνουν υπόψη το θεμιτό ανταγωνισμό και να αντιμετωπίζουν ισότιμα τους εγκατεστημένους φορείς με τους νεοεισερχόμενους. Ο κανονισμός που δίνει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα απαλλαγής ή μείωσης από τις χρεώσεις πρόσβασης παραμένει ο καλύτερος τρόπος στήριξης του τομέα των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών με δίκαιο και αναλογικό τρόπο. Η ERFA καλεί τα κράτη μέλη να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό. Αναμένουμε ότι ο κανονισμός θα παραταθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πέραν του Δεκεμβρίου 2020, δεδομένου του συνεχιζόμενου δεύτερου κύματος της πανδημίας.

  • Πώς ακριβώς βοήθησαν οι «πράσινες λωρίδες» στην έγκαιρη και ασφαλή μεταφορά του εμπορευματικού φορτίου όλη αυτή την περίοδο;

Η έννοια των «πράσινων λωρίδων» είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί ότι η υποδομή ζωτικής σημασίας παραμένει προσβάσιμη 24/7 και ότι υπάρχει ισχυρή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και των εθνικών αρχών για τη διαχείριση της σιδηροδρομικής ικανότητας. Οι κατευθυντήριες γραμμές εξασφάλισαν επίσης ότι οι τερματικοί σταθμοί, καθώς και άλλες βασικές βοηθητικές υπηρεσίες παρέμειναν σε θέση να λειτουργούν.

  • Πώς θα συμμετάσχουν οι ευρωπαϊκοί σιδηρόδρομοι στη διακίνηση του πολυαναμενόμενου εμβολίου για τον κορονοϊό; Έχει εκπονηθεί κάποιο συγκεκριμένο σχέδιο;

Όπως είπαμε ήδη, στη διάρκεια της πανδημίας ο κλάδος αποδείχθηκε η ραχοκοκαλιά της οικονομίας, παρέχοντας αξιόπιστες και ακριβείς υπηρεσίες μεταφοράς με την ελάχιστη δυνατή επαφή. Είμαστε επομένως έτοιμοι να συνεργαστούμε με όλους τους ενδιαφερόμενους που εμπλέκονται στην εφοδιαστική για τη διανομή του πολυαναμενόμενου εμβολίου.

  • Ποιες είναι οι θέσεις της ERFA για τον ενιαίο ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό χώρο, για το ευρωπαϊκό δίκτυο σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών και ειδικότερα για την αποτελεσματικότητα του κανονισμού για τους σιδηροδρομικούς εμπορευματικούς διαδρόμους;

Πρόκειται για τους ακρογωνιαίους λίθους του ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού συστήματος. Τα τελευταία χρόνια υπήρξαν σημαντικές βελτιώσεις. Ωστόσο, οι εταιρείες εμπορευματικών μεταφορών εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές επιχειρησιακές και διοικητικές επιβαρύνσεις που δημιουργούν ένα άνισο τοπίο ανταγωνισμού με άλλους κλάδους μεταφορών. Η οργάνωση και λειτουργία του διεθνούς σιδηροδρομικού δικτύου διασυνοριακά πρέπει να είναι τόσο απλή όσο η οργάνωση των οδικών εμπορευματικών μεταφορών σε ευρωπαϊκούς αυτοκινητόδρομους. Η επερχόμενη αναθεώρηση του κανονισμού για τους σιδηροδρομικούς εμπορευματικούς διαδρόμους και των κατευθυντήριων γραμμών TEN-T (Trans-European-Transport Network) μπορεί επίσης να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας των διαδρομών για τα εμπορευματικά τρένα. Την κατανομή της υποδομής διαχειρίζεται επί του παρόντος κάθε κράτος μέλος σε εθνικό επίπεδο, δημιουργώντας μια περίπλοκη διοικητική διαδικασία. Υπάρχει ανάγκη για μια διεθνή και εναρμονισμένη προσέγγιση. Οι εμπορευματικές αμαξοστοιχίες πρέπει να έχουν ίση προτεραιότητα στην κατανομή των slots με τις επιβατικές αμαξοστοιχίες, σε όλες τις χώρες των διαδρόμων. Αυτή η ισορροπία μεταξύ εμπορευματικών και επιβατικών αμαξοστοιχιών είναι επίσης απαραίτητη σε καθημερινή βάση. Πρέπει να καθιερωθεί η υπερεθνική διαχείριση της κυκλοφορίας και να ενισχυθούν οι οργανισμοί διαδρόμων. Οι επενδύσεις στους διαδρόμους δεν πρέπει να εμποδίζονται από τα εθνικά συμφέροντα.

  • Πόσο ανεπτυγμένες είναι οι συνδυασμένες μεταφορές στην Ευρώπη και σε ποιο βαθμό συμμετέχει ο σιδηρόδρομος σε αυτές;

Το οικονομικό κίνητρο των συνδυασμένων μεταφορών είναι ένας χρήσιμος τρόπος για τη μετάβαση από τις οδικές στις σιδηροδρομικές μεταφορές. Το 22,9% όλων των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών αποτελεί μέρος μιας διατροπικής μεταφοράς. Το 45% των συνδυασμένων μεταφορών έχει σκέλος τρένου μήκους άνω των 600 χλμ. Συνεπώς, ο σιδηρόδρομος αποτελεί σημαντικό συστατικό των συνδυασμένων μεταφορών.

  • Ακρίβεια και αξιοπιστία είναι δύο βασικά ζητήματα για το σιδηροδρομικό κλάδο. Ειδικότερα για το εμπορευματικό φορτίο, ποιος είναι ο ρόλος των υποδομών που διαθέτουμε σήμερα στην Ευρώπη;

Μία από τις άμεσες συνέπειες της COVID-19 ήταν η απελευθέρωση της χωρητικότητας στο ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο, λόγω της δραστικά μειωμένης κίνησης των επιβατών. Αυτό συνέπεσε με τη σημαντική αύξηση στην προσφορά υπηρεσιών και με ενίσχυση της ακρίβειας των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών. Η ακρίβεια των διεθνών εμπορευματικών αμαξοστοιχιών έφτασε από το 60% περίπου, που ήταν προ κρίσης, στο 80-90%. Οι επιβάτες θα επιστρέψουν, αλλά είναι σημαντικό οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να διδαχθούν από αυτήν την κρίση σχετικά με τους βασικούς παράγοντες επιτυχίας των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών όσον αφορά την ακρίβεια και την αξιοπιστία -δηλαδή την καλή ποιότητα και τη  χωρητικότητα των εμπορευματικών τρένων. Πρέπει να εφαρμοστούν ποιοτικά μέτρα, τα οποία θα αυξήσουν την ακρίβεια των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών, το μήκος και το βάρος των αμαξοστοιχιών, καθώς και το εναρμονισμένο προφίλ (P400).

  • Ποια είναι η γνώμη σας για την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ορίσει το 2021 ως Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων;

Η ERFA εκτιμά την απόφαση. Ο σιδηρόδρομος μπορεί να διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στην εξασφάλιση μιας πράσινης και ανθεκτικής οικονομίας μετά την πανδημία. Το Ευρωπαϊκό Έτος Σιδηροδρόμων θα πρέπει να χρησιμεύσει ως σημείο ανάδειξης των πλεονεκτημάτων των σιδηροδρόμων και να ανοίξει τη συζήτηση για το πώς μπορεί ο κλάδος να συμβάλει περαιτέρω στους οικονομικούς και κλιματικούς στόχους της Ευρώπης. Το 2021 θα είναι η μοναδική ευκαιρία για την επίτευξη επιτέλους ενός νομικού πλαισίου που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών και που θα συμβάλει στην ολοκλήρωση ενός πραγματικά ανταγωνιστικού ενιαίου ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού χώρου, καθώς και στην επίτευξη του στόχου της Ε.Ε. για τις μηδενικές εκπομπές άνθρακα  το 2050.

  • Πώς οραματίζεστε τη σιδηροδρομική εμπορευματική αγορά για την ερχόμενη δεκαετία; Ποιοι είναι οι στόχοι της ERFA για το μέλλον;

Η επόμενη δεκαετία θα είναι αποφασιστική για τη λειτουργία ενός πραγματικά ανταγωνιστικού ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου σιδηροδρόμων. Η αναθεώρηση των σιδηροδρομικών εμπορευματικών διαδρόμων και οι κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις θα αποτελέσουν ορόσημα σε αυτή τη διαδικασία. Οι τεχνικές καινοτομίες, όπως το ERTMS (ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης σιδηροδρομικής κυκλοφορίας) ή το Digital Automated Coupling, πρέπει να ωφελήσουν όλες τις επιχειρήσεις του κλάδου. Με λίγα λόγια, ο στόχος μας για το μέλλον είναι μια δίκαιη, διαφανής και χωρίς διακρίσεις αγορά σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και πέραν αυτής.

Αδύνατη η «Πράσινη Συμφωνία» χωρίς ενίσχυση του τρένου

–           Πάγιο αίτημα του κλάδου είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς του έναντι των οδικών μεταφορών. Με ποιον τρόπο ακριβώς πλήττεται η ανταγωνιστικότητα του τρένου;

Οι εταιρείες σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών αντιμετωπίζουν επί του παρόντος σημαντικές επιχειρησιακές και διοικητικές επιβαρύνσεις που δημιουργούν ένα άνισο πεδίο ανταγωνισμού. Οι διαφορές στην οδική και σιδηροδρομική τιμολόγηση στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό μεταξύ των δύο χερσαίων μέσων και ευνοούν την πιο ρυπογόνο επιλογή. Μέχρι αυτό να διορθωθεί, ο δικός μας κλάδος έχει ελάχιστες πιθανότητες να ανταγωνιστεί αποτελεσματικά τη φθηνότερη οδική επιλογή. Η αρχή τού «ο χρήστης και ρυπαίνων πληρώνει» πρέπει τελικά να εφαρμοστεί. Τα κράτη μέλη πρέπει να στηρίξουν το σιδηροδρομικό τομέα τους, μειώνοντας τα τέλη πρόσβασης σιδηροδρομικής γραμμής στο αντίστοιχο επίπεδο των διοδίων που καταβάλλονται για τις οδικές μεταφορές.

–           Επομένως, θα είναι κρίσιμος ο ρόλος του σιδηρόδρομου στη λεγόμενη «Πράσινη Συμφωνία» της Ε.Ε. για το περιβάλλον και ειδικότερα για τη μείωση της εκπομπής αερίων.

Η πρόταση της Επιτροπής για τον «Κλιματικό Νόμο» περιλαμβάνει τον καθορισμό δεσμευτικού στόχου για την επίτευξη μηδενικών εκπομπών άνθρακα έως το 2050. Είναι αδύνατο να επιτευχθεί αυτός ο στόχος εάν δεν αντιμετωπιστούν οι εκπομπές των μεταφορών. Το 2017, το 27% όλων των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου προήλθε από τις μεταφορές. Οι σιδηρόδρομοι αντιπροσώπευαν μόνο το 0,5% αυτών των εκπομπών. Επομένως, η μετάβαση από τις οδικές στις σιδηροδρομικές μεταφορές είναι απαραίτητη για την αποτελεσματική καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.

Ζητούμενο η αύξηση του μεριδίου αγοράς

  • Μπορείτε να προβλέψετε τις επιπλέον ανάγκες του κλάδου, όταν με το καλό τελειώσει αυτή η περιπέτεια;

Πρώτα απ’ όλα, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να εξαγάγουν συμπεράσματα και να αντλήσουν τα διδάγματα που γέννησε η κρίση, όσον αφορά την ακρίβεια, την αξιοπιστία και την κατανομή χωρητικότητας. Τα μαθήματα που πήραμε πρέπει να αντικατοπτρίζονται ιδιαίτερα σε μια φιλόδοξη αναθεώρηση του κανονισμού για τους σιδηροδρομικούς εμπορευματικούς διαδρόμους. Οι μελλοντικές προκλήσεις του κλάδου που είχαν ήδη εντοπιστεί πριν από την κρίση, παραμένουν επείγουσες για την αύξηση του μεριδίου αγοράς των σιδηροδρομικών μεταφορών. Μεταξύ άλλων είναι: ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης κυκλοφορίας, αυτοματοποιημένη λειτουργία τρένων, διαχείριση ψηφιακής χωρητικότητας, ψηφιακές πλατφόρμες  και ψηφιακή αυτοματοποιημένη σύζευξη. Τα παραπάνω θα φέρουν καλύτερες μέρες στον κλάδο.

–           Λαμβάνουν ήδη κάποια μέτρα οι σιδηροδρομικές εταιρείες προς την κατεύθυνση αυτή; Ποια είναι τα αιτήματά τους για τη μετά την Covid-19 εποχή;

Οι κύριοι φορείς του κλάδου έχουν ενώσει τις δυνάμεις τους στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Rail Freight Forward, με στόχο να αυξηθεί το μερίδιο των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών στην Ευρώπη από 18% που είναι σήμερα σε 30% έως το 2030. Αυτή είναι η  βέλτιστη μακροοικονομική λύση για την ευρωπαϊκή ανάπτυξη. Ο ευρωπαϊκός τομέας των σιδηροδρομικών εμπορευματικών μεταφορών δεν αξιοποιεί πλήρως τις δυνατότητές του, καθώς όλοι οι φορείς του σιδηροδρομικού εμπορευματικού συστήματος αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις. Οι προαναφερθείσες τεχνολογικές καινοτομίες πρέπει να εφαρμοστούν. Ο κλάδος δεσμεύεται να ενσωματώσει γρήγορα αυτές τις τεχνολογίες και, συνεπώς, να γίνει πιο ελκυστικός εντός Ε.Ε. Παράλληλα, ζητά από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να υποστηρίξουν τον τομέα και τις προσπάθειές του.

 

 

 

 

Ελέγξτε επίσης

«Τhe next normal» με οδηγό τον καταναλωτή

Η βιομηχανία της συσκευασίας βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι εν μέσω Covid-19 και δομικών αλλαγών …