Και μετά το Brexit, τι; – Κλυδωνισμοί από ένα «βελούδινο» διαζύγιο

Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι μια οποιαδήποτε τρίτη χώρα∙ αποτελεί κεντρικό hub του διεθνούς εμπορίου και βασικό παραγωγό αλλά και προμηθευτή για την υπόλοιπη Ευρώπη.

Ανάλυση των κ. Νικόλα Ροδόπουλου (OnLine Data) και Σπύρου Ροδόπουλου (YESAdvisory)

Η συμφωνία Ευρωπαϊκής Ένωσης και Μεγάλης Βρετανίας για συντεταγμένη έξοδο σηματοδοτεί μία νέα εποχή σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Το Brexit ανοίγει καινούργια σελίδα στις εμπορευματικές ροές της Ευρώπης. Οι εισαγωγές και οι εξαγωγές, η εφοδιαστική αλυσίδα και τα logistics θα γνωρίσουν σημαντικές αλλαγές.

Όπως είναι φυσικό, τα νέα δεδομένα θα επηρεάσουν και την Ελλάδα, η οποία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εμπορικές συναλλαγές της με το Ηνωμένο Βασίλειο. Συγκεκριμένα, η Βρετανία αποτελεί τον 7ο κυριότερο προορισμό των ελληνικών προϊόντων, ενώ η βρετανική αγορά αποτελεί τον 14ο μεγαλύτερο προμηθευτή για την Ελλάδα.

Η Ελλάδα εισάγει κυρίως βιομηχανικά προϊόντα από τη Βρετανία, σε ποσοστό 77,4%, ενώ εξάγει φάρμακα, ηλεκτρικούς αγωγούς, σωλήνες, αλουμίνιο, πετρελαιοειδή, τυριά, σταφύλια, σταφίδες και γιαούρτι. Οι εισαγωγές μας αφορούν αυτοκίνητα, είδη σπιτιού, αλκοόλ, φάρμακα, καταναλωτικά προϊόντα όπως είναι τα ρούχα και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, καθώς και ζωοτροφές. Επιπροσθέτως, εισάγονται πολλά «παραδοσιακά» βρετανικά προϊόντα, όπως τσάι, φασόλια, σοκολάτες και μπισκότα.

Με το Brexit, καταργείται η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και απαιτούνται τελωνειακές διατυπώσεις για τη διακίνησή τους. Εξάλλου η Βρετανία δεν έχει πλέον πρόσβαση στα τελωνειακά ψηφιακά συστήματα που διαθέτουν οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με εξαίρεση το New Computerised Transit System (NCTS), στο οποίο διατηρεί την πρόσβασή της ως χώρα κοινής διαμετακόμισης.

Πάντως, φαίνεται ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα καταφέρει να κρατήσει το ρόλο του ως παγκόσμιου χρηματοοικονομικού πυλώνα, διαμορφώνοντας έτσι κίνητρα προσέλκυσης περισσότερων επιχειρήσεων και επαγγελματιών. Αυτό, όμως, θα γίνει σταδιακά και με πολύ κόπο.

Τελωνεία και γραφειοκρατία ξανά

Το κυριότερο εμπόδιο που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι ελληνικές επιχειρήσεις αφορά τις διαδικασίες στα τελωνεία. Καθιερώνονται πρόσθετες τελωνειακές και φορολογικές εργασίες (σχετικά με τα δεδομένα ασφάλειας, τη δήλωση ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης), οι οποίες είναι άκρως απαραίτητες προκειμένου να εκτελεσθούν οι συναλλαγές με τη Μεγάλη Βρετανία.

Τα προϊόντα που εξάγονται ή εισάγονται στην Ελλάδα θα περνούν από τελωνειακό έλεγχο και εκτελωνισμό, εφόσον αυτά υπόκεινται στην αντίστοιχη τελωνειακή νομοθεσία.

Ο συγκεκριμένος κανόνας ισχύει για όλα τα προϊόντα, ανεξαρτήτως του τι περιέχουν. Αυτό σημαίνει ότι κάθε είδος, από το πιο μικρό σε μέγεθος (π.χ. κοσμήματα) μέχρι και το μεγαλύτερο, θα υπόκειται στην ίδια ακριβώς τελωνειακή διαδικασία.

Ωστόσο, υπάρχουν και κάποιες εξαιρέσεις. Όπως επισημαίνουν τα ΕΛΤΑ σε σχετικό οδηγό για τις συναλλαγές με τη Μεγάλη Βρετανία, απαλλάσσονται από κάθε δασμό και ΦΠΑ μόνο τα ταχυδρομικά αντικείμενα η αξία των οποίων δεν ξεπερνάει τα 22 ή 45 ευρώ, αρκεί να μην έχουν εμπορικό χαρακτήρα, δηλαδή η αποστολή – παραλαβή να γίνεται μεταξύ ιδιωτών.

Όσον αφορά τα ταχυδρομικά αντικείμενα αξίας από 22 ή 45 έως 150 ευρώ, απαλλάσσονται μεν από εισαγωγικούς δασμούς, αλλά υπόκεινται σε ΦΠΑ. Τέλος, ταχυδρομικά προϊόντα αξίας 150 ευρώ και άνω υπόκεινται σε ΦΠΑ και δασμούς, ανάλογα με τη στατιστική αξία τους και τη δασμολογική κατάταξη.

Μία ελληνική επιχείρηση που πουλάει, αγοράζει ή μεταφέρει εμπορεύματα από και προς τη Μεγάλη Βρετανία ή χρησιμοποιεί πρώτες ύλες και εμπορεύματα από τη συγκεκριμένη χώρα, θα χρειαστεί να κάνει μία σειρά αλλαγών στον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιεί τις παραπάνω εργασίες. Θα πρέπει να υποβάλλει τελωνειακή διασάφηση κατά την εισαγωγή και εξαγωγή εμπορευμάτων από και προς τη χώρα ή κατά τη μεταφορά εμπορευμάτων μέσω αυτής. Μαζί με την τελωνειακή διασάφηση, είναι επίσης πιθανό η επιχείρηση να οφείλει να παράσχει δεδομένα ασφάλειας και προστασίας.

Για την εισαγωγή ή την εξαγωγή ορισμένων εμπορευμάτων, όπως είναι τα απόβλητα, τα επικίνδυνα προϊόντα και τα γενετικά τροποποιημένα είδη, η ελληνική επιχείρηση θα χρειαστεί ειδική άδεια, ενώ θα πρέπει να τηρεί διαφορετικούς κανόνες και διαδικασίες σχετικά με τον ΦΠΑ.

Να αναφέρουμε επίσης ότι δασμοί θα επιβληθούν και στα προϊόντα που προέρχονται από τρίτες χώρες και εισάγονται στην Ελλάδα μέσω του Ηνωμένου Βασιλείου.

Απώλεια εσόδων

Οι επιπτώσεις των παραπάνω μέτρων και κανόνων έχουν ήδη ξεκινήσει. Πριν από μερικές ημέρες, οι υπάλληλοι του τελωνείου στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος» ανέφεραν ότι οι αποθήκες είχαν κυριολεκτικά «βουλιάξει», με αποτέλεσμα να μην έχει ολοκληρωθεί έγκαιρα ο εκτελωνισμός και να αυξηθεί ο χρόνος καθυστέρησης. Μάλιστα, οι πολίτες είδαν αυξήσεις στο τελικό ποσό που θα έπρεπε να καταβάλουν.

Σύμφωνα με την Ελληνική Συνομοσπονδία Εμπορίου & Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ), η αποχώρηση της Μεγάλης Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση πρόκειται να επηρεάσει αρνητικά τις εμπορικές ροές της Ελλάδας. Σε βάθος διετίας, οι απώλειες εκτιμάται ότι θα φτάσουν στο 0,3 – 1% του ονομαστικού ΑΕΠ.

Μάλιστα, η αναμενόμενη υποτίμηση της στερλίνας θα καταστήσει φθηνότερες τις εξαγωγές της Μεγάλης Βρετανίας αλλά ακριβότερες τις εισαγωγές της. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την επιβάρυνση των ελληνικών προϊόντων που εξάγονται στο Ηνωμένο Βασίλειο, καθιστώντας τα λιγότερο ανταγωνιστικά.

Εκτός όμως από τα εγχώρια προϊόντα, η υποτίμηση της στερλίνας θα περιορίσει σε μεγάλο βαθμό τις προσδοκίες των ναυτιλιακών εταιρειών, καθώς θα υπάρξει επιβράδυνση του διεθνούς εμπορίου και αύξηση των ναύλων.

Πολλοί Έλληνες επιχειρηματίες και εφοπλιστές έχουν επιλέξει τη Μεγάλη Βρετανία ως βασικό κέντρο των δραστηριοτήτων τους. Αρκετές εταιρείες που έχουν ως έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο διενεργούν πωλήσεις λιανικής μέσω του διαδικτύου. Οι συγκεκριμένες εταιρείες θα πρέπει να λαμβάνουν ΑΦΜ στην Ελλάδα και να αποδίδουν ΦΠΑ στο ελληνικό κράτος, εφόσον οι πωλήσεις τους υπερβαίνουν τις 35.000 ευρώ ετησίως.

Συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι των υπολοίπων θα έχουν οι επιχειρήσεις που πραγματοποιούν πωλήσεις καταναλωτικών αγαθών σε Έλληνες ιδιώτες, χρησιμοποιώντας προς όφελός τους τις απλουστευμένες διαδικασίες που προβλέπονται για τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως είναι η δυνατότητα άμεσης εγγραφής (χωρίς την υποχρέωση ορισμού φορολογικού εκπροσώπου) και η μη τήρηση βιβλίων και στοιχείων.

Μέτρα και ευκαιρίες

Η ελληνική κυβέρνηση, αντιμέτωπη με τους κινδύνους του Brexit, πήρε μέτρα με σκοπό να μειώσει τον κίνδυνο και να λύσει τις απορίες των Ελλήνων επιχειρηματιών και πολιτών.

Καταρχάς, ψηφίστηκε τροπολογία σύμφωνα με την οποία διατηρούνται στο ελληνικό νηολόγιο πλοία βρετανικών συμφερόντων μέχρι και το 2024, με δυνατότητα παράτασης. Αυτό γίνεται ούτως ώστε να υπάρχει χρόνος για να τηρηθούν όλες οι απαραίτητες διαδικασίες για την παραμονή των πλοίων αυτών στο ελληνικό νηολόγιο.

Παράλληλα, έχει δημιουργηθεί ηλεκτρονική ιστοσελίδα στην οποία απαντώνται βασικά ερωτήματα σχετικά με τις ελληνικές επιχειρήσεις.

Είναι απόλυτα κατανοητό ότι τόσο στη χώρα μας όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη, έχει γίνει και συνεχίζει να γίνεται μια συζήτηση για την αρνητική επίπτωση του Brexit ένθεν κακείθεν.

Ταυτόχρονα όμως το Brexit αντιμετωπίζεται και ως μια καλή ευκαιρία για τις επιχειρήσεις να αναθεωρήσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού τους και να μετατρέψουν αυτή την αλλαγή σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Είναι γεγονός ότι ανοίγει ο δρόμος για νέες ευκαιρίες, που μπορεί να αποτελέσουν τον πολλαπλασιαστή σε μια νέα και υπό διαμόρφωση εποχή.

Εμπόριο και ναυτιλία

Η αποχώρηση της Μεγάλης Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση προκαλεί ισχυρή διαταραχή στον επιχειρηματικό κόσμο, και ειδικά στο εμπόριο και στη ναυτιλία. Οι Έλληνες επιχειρηματίες θα δουν μεγάλες καθυστερήσεις και πιθανόν πτώση των μεταφερόμενων όγκων.

Το νέο καθεστώς των τελωνείων είναι ένα ακόμη μεγάλο οικονομικό πλήγμα, το οποίο θα φέρει μεγάλη γραφειοκρατία και σημαντική καθυστέρηση στην ώρα παράδοσης και παραλαβής των εμπορευμάτων.

Η Ευρώπη σίγουρα δεν θέλει να δει την καρδιά της επιχειρηματικότητάς της να πνίγεται μέσα στο βρετανικό χάος, οπότε δεν αποκλείεται να υπάρξει μία προσπάθεια αλλαγής στο άμεσο μέλλον.

Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, το ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πιθανό να ζητήσει περισσότερο χρόνο από τη Μεγάλη Βρετανία για να επικυρωθεί η εμπορική συμφωνία για το Brexit.

Το μόνο σίγουρο είναι ότι η ελληνική παραγωγή που απευθύνεται στην αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου θα υποστεί μείωση των όγκων και σημαντική υστέρηση από πλευράς αναγκαιότητας.

Μοιραία, και ο κλάδος της εφοδιαστικής αλυσίδας και των logistics αντιμετωπίζει διαταραχές εξαιτίας των νέων, αυξημένων τελωνειακών και γραφειοκρατικών διαδικασιών. Η πιθανή –και αναμενόμενη– μείωση των εμπορευματικών ροών θα συρρικνώσει την αγορά.

Τα αποτελέσματα της εξόδου του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα φανούν άμεσα αλλά θα χρειαστούν ένα σημαντικό χρονικό διάστημα, ίσως και ετών. Το εμπόριο, η βιομηχανική παραγωγή και οι υπηρεσίες αρχίζουν έναν αγώνα δρόμου προσαρμογής και συμμόρφωσης.

Τα θεμέλια για την «υβριδική» σχέση Ευρώπης – Βρετανίας

Tο Ηνωμένο Βασίλειο θεωρείται πλέον «υβριδική χώρα» για το σύνολο των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τρεις άξονες είναι σημαντικό να μελετηθούν στην κατεύθυνση προς μια στέρεη σχέση μεταξύ τους.

  1. Νέες δυνατότητες προμηθειών (sourcing capabilities).

Το Brexit και η πανδημία έχουν επιταχύνει ή επιδεινώσει περαιτέρω ορισμένες αλλαγές που στοχεύουν σε αναδυόμενες αγορές εφοδιασμού ή στη δημιουργία νέων (στρατηγική επάρκεια). Ταυτόχρονα, με το μετασχηματισμό του παγκόσμιου εμπορίου σε περιφερειακό επίπεδο, γεωγραφικές ζώνες και αντίστοιχες ομάδες προμηθευτών θα υποστούν μείωση του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματός τους, το οποίο συνήθως είναι το κόστος. Άρα θα απαιτηθεί ανασχεδιασμός των εφοδιαστικών αλυσίδων και πιθανώς μεταστροφή σε περιφερειακές επιλογές.

  1. Στρατηγικές συνεργασίες (strategic partnerships).

Με την πρωτοφανή διαταραχή της ζήτησης και της προσφοράς κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους λόγω Covid-19, οι εταιρείες αποκτούν μια νέα κουλτούρα που στηρίζεται στην ανάγκη και στην ασφάλεια των ισχυρών σχέσεων με τους προμηθευτές τους.

Οι στρατηγικές εταιρικές σχέσεις δεν χρειάζεται να αποτελούν απλώς μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις, αλλά πρέπει να βασίζονται στην ειλικρινή επικοινωνία και στη διαφάνεια, ώστε και τα δύο μέρη να εργάζονται για την επίτευξη κοινών στόχων. Η πρακτική επιλογής του προμηθευτή με το χαμηλότερο κόστος θα τροποποιηθεί ως μοντέλο. Κριτήριο επιλογής θα αποτελέσει η μακροχρόνια συνεργασία με τους προμηθευτές που μπορούν να ικανοποιήσουν τις άμεσες ανάγκες στη βέλτιστη τιμή.

  1. Διασφάλιση προμηθευτών (supplier assurance and development).

Με το Brexit θα σημειωθούν σημαντικές ρυθμιστικές αλλαγές που θα εφαρμοστούν με την πάροδο των ετών. Οι προμηθευτές θα χρειαστούν στήριξη για τη μετάβαση σε νέα πρότυπα και διαδικασίες. Ένα μεγάλο στοίχημα είναι η ανάπτυξη δικτύων νέων προμηθευτών.

Η συμφωνία που υπογράφτηκε περιγράφεται ως μια ρηχή συμφωνία, καθώς επιτρέπει στο Ηνωμένο Βασίλειο να απομακρυνθεί σταδιακά από τη σφαίρα επιρροής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι επιχειρήσεις που θα πραγματοποιήσουν τις σωστές επενδύσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και στο δίκτυο των προμηθειών τους, όχι μόνο θα μετριάσουν τα προβλήματα, αλλά θα βρεθούν σε καλύτερη θέση έναντι των ανταγωνιστών τους.

Οριζόντιες παρεμβάσεις στα Logistics

Το Brexit απαιτεί την αναμόρφωση όλων των διαδικασιών logistics οριζόντια. Είναι σίγουρο ότι στο μέλλον θα χρειαστεί επανεξέταση μιας σειράς παραμέτρων, όπως είναι:

  1. Ο σχεδιασμός (λαμβάνοντας υπόψη την αύξηση του χρόνου παράδοσης για τα τελωνεία).
  2. Ο επαναπροσδιορισμός των αναγκαίων αποθεμάτων (για την κάλυψη του αυξημένου χρόνου παράδοσης και την εξάλειψη της αβεβαιότητας στον εφοδιασμό).
  3. Η βελτιστοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας (αλλαγή των δομών και των υποδομών), ώστε να επιτευχθεί εξισορρόπηση του κόστους της εφοδιαστικής και των λειτουργιών.

 

Ελέγξτε επίσης

Σοφία Λέμμα (Transcombi Express A.E.): «Logistics Partner στην πανδημία και εθελοντική προσφορά για τον εμβολιασμό»

Το Μάρτιο του 2020, με το αιφνίδιο ξέσπασμα της πανδημίας Covid-19 παγκοσμίως αλλά και στην …

Τα Περιοδικά μας