Γιάννης Μανιάτης: Από το “Made in China” στην «πράσινη» νέα τάξη – Αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου

Το γεγονός ότι οι μεταφορές παγκοσμίως, αλλά και στην Ευρώπη, ευθύνονται για το 24% των συνολικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, επιβάλλει άμεση αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, σε συνδυασμό με πιο «έξυπνες» διαδικασίες εφοδιαστικής.

Άρθρο του καθηγητή Γιάννη Μανιάτη, πρώην υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (έντυπο τεύχος Απριλίου 2021)

Η παραγωγή προϊόντων με μειωμένες εκπομπές αερίων και οι προμήθειες με υψηλά περιβαλλοντικά κριτήρια, είναι στρατηγικές που πρέπει πλέον να ακολουθούνται συστηματικά. Προς την κατεύθυνση αυτή έχει ήδη αρχίσει να διαμορφώνεται μια νέα τάξη πραγμάτων στο διεθνές διαμετακομιστικό εμπόριο, καθώς και στις εθνικές εμπορευματικές μεταφορές όλων των ευρωπαϊκών χωρών.

Η εγκατάλειψη του nearsourcing, η υιοθέτηση του global sourcing και η στρατηγική “Made in China” (ή σε άλλες χώρες της Άπω Ανατολής), με μόνο στόχο την ελαχιστοποίηση του κόστους παραγωγής, δημιούργησε την ανάγκη για γιγάντιες υποδομές logistics, κατάλληλες για τη μαζική αποθήκευση, μεταφορά και διανομή των αγαθών.

Οι CEO των μεγάλων πολυεθνικών ομίλων ακολούθησαν μια μονομερή οπτική, αποσκοπώντας στη μεγιστοποίηση του εταιρικού κέρδους και αδιαφορώντας για το συνολικό όφελος. Οι επιπτώσεις της μεθοδολογίας αυτής –καθώς και των ανάλογων δικτύων εφοδιασμού– στο περιβάλλον (ηχορύπανση, απόβλητα, μόλυνση, ρύπανση, αέρια του θερμοκηπίου) έγιναν ιδιαίτερα εμφανείς τις τελευταίες δεκαετίες, συμβάλλοντας, στο βαθμό που τους αναλογεί, στην αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη και στην κλιματική κρίση.

Έτσι προέκυψε η ανάγκη για μια «πράσινη» εφοδιαστική αλυσίδα, η οποία καλείται να υλοποιήσει τις δραστηριότητες και τους στόχους της παραδοσιακής εφοδιαστικής αποτελεσματικά, υιοθετώντας όμως πρακτικές φιλικές πλέον προς το περιβάλλον.

Όταν λοιπόν μιλάμε για «πράσινα» Logistics, εννοούμε το «πρασίνισμα» των βασικών δραστηριοτήτων της διανομής, της διακίνησης και της αποθήκευσης των εμπορευμάτων, καθώς επίσης και το «πρασίνισμα» της αντίστροφης ροής της εφοδιαστικής, που περιλαμβάνει την ανακύκλωση, τις επιστροφές και τη διάθεση των αποβλήτων.

Η επιτυχία στη διαχείριση ενός «πράσινου εφοδιαστικού δικτύου» (Green Supply Networks Management [GSNM]), το οποίο μπορεί να εφαρμοστεί σε οποιαδήποτε επιχειρηματική δραστηριότητα, εξαρτάται από την οριζόντια και ολιστική υιοθέτηση βιώσιμων τεχνικών, τόσο σε όλα τα τμήματα κάθε εταιρείας όσο και σε όλους τους προμηθευτές της. Μεμονωμένες πρωτοβουλίες σε επιμέρους τμήματα, δεν κάνουν μεγάλη διαφορά.

Η περιβαλλοντική επιβάρυνση μπορεί επίσης να μειωθεί με το συντονισμό μεταξύ των 3PL και των πελατών τους για την ελαχιστοποίηση των μερικώς φορτωμένων οχημάτων / παραδόσεων, καθώς και με τη χρήση μεταφορικών μέσων έξυπνων και φιλικών προς το περιβάλλον (που χρησιμοποιούν καθαρά καύσιμα, ηλεκτροκίνηση και νέα τεχνολογικά εργαλεία, όπως είναι το ΙοΤ, το GPS, το Cloud, το Blockchain κλπ.).

Επιπλέον, ο χωροταξικός ανασχεδιασμός του εφοδιαστικού δικτύου, τόσο των κόμβων (nodes) όσο και των συνδέσεων δικτύου (links), μπορεί να περιορίσει το κυκλοφοριακό φορτίο, αλλά και το οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος των μεταφορών.

Στην Ελλάδα, όπως είναι γνωστό, ο τομέας των Logistics διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη της χώρας, καθώς συνεισφέρει σημαντικά (10,8%) στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ), ενώ ήδη διαφαίνονται οι προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξής του. Ωστόσο, οι εμπορευματικές μεταφορές βασίζονται σε μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και χρησιμοποιούν μεγάλες ποσότητες ορυκτών καυσίμων, τα οποία αποτελούν την κύρια πηγή περιβαλλοντικής ρύπανσης.

Οι περιβαλλοντικά δυσμενείς αυτές επιπτώσεις γίνεται προσπάθεια να αρθούν ή να ελαχιστοποιηθούν μέσα από τις σχετικές δράσεις του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας («Ελλάδα 2.0»).

Δύο ενδιαφέροντα παραδείγματα από ΗΠΑ και Κίνα

Κυκλική οικονομία, reverse logistics και ανακύκλωση πρέπει να κυριαρχήσουν στην επιχειρηματική πρακτική. Ένα ενδιαφέρον παράδειγμα καινοτομίας έρχεται από την αμερικανική εταιρεία Sierra Nevada Brewing Co., η οποία χρησιμοποιεί ένα σύστημα κλειστού βρόχου για κομποστοποίηση του 99,8% των απορριμμάτων τροφίμων, μετατρέποντάς τα σε λίπασμα για την καλλιέργεια κριθαριού και λυκίσκου, αντιστρέφοντας έτσι το δίκτυο εφοδιασμού της.

Για την επίτευξη των προαναφερθέντων στόχων, ο ρόλος των φορέων και των κυβερνήσεων είναι καταλυτικός. Η «πράσινη» πιστοποίηση και τα ESG KPIs μπορούν να εγγυηθούν τη δέσμευση μιας εταιρείας για οριζόντιες λειτουργίες βιωσιμότητας, καθώς απαιτούν και προϋποθέτουν οι εταιρείες να εφαρμόζουν συνειδητά και εκτεταμένα διάφορα οικολογικά κριτήρια και μεθόδους, ώστε να αποδεικνύουν ότι τηρούν τις «πράσινες» πρακτικές.

Η Canon, για παράδειγμα, έλαβε πρόσφατα κορυφαία βαθμολογία από το Κέντρο Περιβαλλοντικής Πιστοποίησης China Environmental United για το «πράσινο» δίκτυο εφοδιασμού της. Χρησιμοποιώντας μεθόδους παραγωγής που δεν αφήνουν τοξικά ή επικίνδυνα απόβλητα, αλλά και εφαρμόζοντας reverse logistics, η εταιρεία έχει πετύχει μείωση 37,7% στις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου από το 2008, ακολουθώντας τους στόχους αειφόρου ανάπτυξης του ΟΗΕ.

Πρωτοποριακό MSc στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς

Παρά το γεγονός ότι η κλιματική κρίση και η 4η Βιομηχανική Επανάσταση αποτελούν τις δύο μεγάλες προκλήσεις της εποχής μας, σε ακαδημαϊκό επίπεδο αυτοί οι δύο διαφορετικοί «κόσμοι» ελάχιστες φορές συνυπάρχουν στα ίδια προγράμματα σπουδών. Εξαίρεση αποτελεί η προσπάθεια που ξεκινήσαμε το ακαδημαϊκό έτος 2020 – 2021 στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς, στο Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων, μέσα από το πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών «Κλιματική Κρίση και Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών» (MSc in Climate Crisis and Information and Communication Technologies).

Το εν λόγω πρόγραμμα παρέχει στους φοιτητές το απαραίτητο υπόβαθρο για τον κλάδο των Logistics, υπό το πρίσμα της συνδυασμένης προσέγγισης των τεσσάρων βασικών συντελεστών της κλιματικής κρίσης (ενέργεια, logistics, «ευφυής» γεωργία, «έξυπνες» πόλεις) και της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης, εφοδιάζοντας τους αποφοίτους του με τις απαραίτητες γνώσεις και τα εργαλεία για μια επιτυχή καριέρα.

Τα μαθήματα «Green Logistics», «Κλιματική αλλαγή», «Έξυπνα και βιώσιμα μεταφορικά συστήματα» διδάσκονται από τον υπογράφοντα, την καθηγήτρια Αμαλία Πολυδωροπούλου, τη δρ. Αθηνά Τσιρίμπα και τον κ. Ευάγγελο Αγγελετόπουλο, Senior Logistics Expert, ενώ συμμετέχουν σημαντικοί επιχειρηματίες του κλάδου.

 

Ελέγξτε επίσης

Κωνσταντίνος Β. Κόλλιας (ΟΕΕ): Μείωση αγοραστικής δύναμης και βιομηχανικής δραστηριότητας

Η σημαντικότερη επίπτωση από την πανδημία δεν είναι η ύφεση που επήλθε από τη διακοπή …

Τα Περιοδικά μας