Μετάφραση: Κατερίνα Χαλμούκου Εκδόσεις Κέδρος, 2011
«Η κοινωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πολύ σοβαρό δίλημμα. Το να αντισταθεί στην ανάπτυξη σημαίνει να ρισκάρει την οικονομική και την κοινωνική κατάρρευση. Το να την επιδιώξει επίμονα σημαίνει να θέσει σε κίνδυνο το οικοσύστημα από το οποίο εξαρτιόμαστε για τη μακροπρόθεσμη επιβίωσή μας». Αυτό είναι το δίλημμα των ημερών μας κατά τονTim Jackson κι ο συγγραφέας του παρόντος έργου, ένας οξυδερκής αναλυτής, προσπαθεί να απαντήσει όσο πιο πειστικά γίνεται.
Ο Βρετανός καθηγητής, συγγραφέας και πολιτικός Tim Jackson είναι μια ήρεμη φωνή που αναλύει με ψυχραιμία τις ευρωπαϊκές και τις παγκόσμιες εξελίξεις υπό το βάρος της κρίσης. Ταυτόχρονα όμως είναι μια αισιόδοξη φωνή που δίνει προοπτική , ειδικά στο ανήσυχο ελληνικό κοινό με το οποίο είχε την ευκαιρία να συζητήσει κατά την περυσινή επίσκεψή του στην Ελλάδα. Η χρήση του όρου ‘Cinderella Economy’ με τον οποίο ο Τ. Τζάκσον χαρακτηρίζει τη μικρή προς το παρόν αλλά αυξανόμενη αλληλέγγυα οικονομία που αναπτύσσεται σε όλη την Ευρώπη (χαριστικά παζάρια, κίνημα ‘πατάτας’, τράπεζα χρόνου, ανταλλαγή υπηρεσιών κ.ά.) αλλά και η πίστη του στη δύναμη που κρύβουν μέσα τους οι κοινότητες όταν θέλουν να αντισταθούν στη νεοφιλελεύθερη λαίλαπα είναι τα δύο κεντρικά σημεία της ανάλυσής του. Στο παρόν έργο επιχειρεί να δώσει ένα επιστημονικά τεκμηριωμένο και οικονομικά ευσταθές διέξοδο στην ευρωπαϊκή πολιτική σκέψη, πέρα από τον Τρίτο Δρόμο του ʼντονι Γκίντενς, τη νεκρανάσταση του Κέυνς πέρα ακόμα κι από το ‘Πράσινο New Deal’ του Ντανιέλ κον Μπεντίτ με το οποίο όμως συμφωνεί σε αρκετά σημεία.
Η κεντρική θέση του Τζάκσον είναι ότι η κοινωνία στηρίζεται σε μια σειρά δεσμεύσεις, κοινωνικές, οικονομικές, θρησκευτικές κ.ά. οι οποίες εξασφαλίζουν την ειρήνη και την ανάπτυξη. Η περίοδος των τελευταίων δεκαετιών ήταν εποχή διάβρωσης των δεσμεύσεων αυτών προκειμένου να διογκωθούν τα οικονομικά αποτελέσματα. Ήταν επίσης κατά τον Τζάκσον περίοδος πλήρους διαστρέβλωσης της έννοιας ‘ευμάρεια’, που μετατράπηκε σε ‘πολυτέλεια’. Το ίδιο διάστημα η εξάντληση των φυσικών πόρων ήταν πρωτοφανής- ο συγγραφέας δεν πιστεύει στην τεχνολογική υπεροχή του καπιταλισμού, ούτε στις προσδοκίες για άμβλυνση της κλιματικής αλλαγής αν δεν αλλάξει το μοντέλο ανάπτυξης. Ποια είναι λύση; Μέτρο κάθε οικονομικής ανάπτυξης, υποστηρίζει, δεν μπορεί παρά να είναι «τα όρια της βιώσιμης οικονομικής δραστηριότητας» τα οποία επιβάλλει ο πλανήτης. Όχι οι κυβερνήσεις. Από την άλλη, φορέας της οικονομικής ανάπτυξης δεν μπορεί παρά να είναι οι ανάγκες των κοινοτήτων. ‘Όχι ο ανταγωνισμός των επιχειρήσεων.
