ΟΙ ΔΟΜΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΛΙΑΝΕΜΠΟΡΙΟ –ΠΟΣΟ ΜΑΛΛΟΝ ΣΤΟ ΥΠΟ ΠΙΕΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟ!– ΠΡΟΫΠΟΘΕΤΟΥΝ ΝΕΑ ΚΑΝΑΛΙΑ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΕΛΚΥΣΗ ΠΕΛΑΤΩΝ, ΣΤΗΝ ΠΡΟΒΟΛΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ.
Επιμέλεια: Θανάσης Αντωνίου
Το λιανεμπόριο μετασχηματίζεται, και δεν είναι η οικονομική κρίση που επιβάλλει τις δομικές αλλαγές που πραγματοποιούνται μπροστά στα μάτια μας. Μπορεί στην Ελλάδα η προσαρμογή των λιανέμπορων στη νέα πραγματικότητα να πραγματοποιείται με πιο «βίαιο» τρόπο, μέσα δηλαδή σε λίγα χρόνια και υπό πολύ χειρότερους όρους στην κατανάλωση.
Το φαινόμενο όμως είναι παγκόσμιο και έχει –όπως συνήθως– δύο όψεις: αυτή που βλέπει και βιώνει ο καταναλωτής και αυτή που υπάρχει πίσω από το κατάστημα (στην αποθήκη, στη διανομή, στη διαχείριση αποθεμάτων, στην παραγγελιοληψία, στις επιστροφές).
Δίκτυο διανομής
Στη σύγχρονη ιστορία του λιανεμπορίου καταγράφονται τρία στάδια ανάπτυξης του δικτύου διανομής:
– Διανομή απευθείας από τους προμηθευτές προς τα (φυσικά) καταστήματα λιανικής.
– Εξειδικευμένα κέντρα διανομής (μορφή πρώιμης κεντρικοποίησης).
– Κέντρο διανομής αποκλειστικά για παραγγελίες μέσω Internet (η νέα τάση μεταξύ κορυφαίων σύγχρονων επιχειρήσεων όπως π.χ. η Wal Mart).
Οι κορυφαίοι λιανέμποροι δημιούργησαν κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων δεκαετιών μεγάλα κέντρα διανομής, κεντρικοποιημένες δηλαδή διαδικασίες συλλογής, αποθήκευσης και διανομής, γιατί είδαν σημαντικά πλεονεκτήματα.
Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο του ομίλου ΜΕΤΡΟ Αριστοτέλη Παντελιάδη, οι κύριοι παράγοντες ήταν: α) η μείωση αποθεμάτων στο σύνολο της αλυσίδας, εφόσον τα καταστήματα παραγγέλνουν καθημερινά από την αποθήκη και δεν έχουν στοκ (περίπτωση απευθείας παραγγελίας από τον προμηθευτή), β) οι συχνότερες παραγγελίες από τον προμηθευτή για την κεντρική αποθήκη (ακόμα και κάθε ημέρα, εφόσον το προϊόν είναι ταχυκίνητο) και γ) η ίδια η διαδικασία της παραγγελίας.
«Ο λιανέμπορος είναι «ιδιοκτήτης» της παραγγελίας, καθώς η παραγγελία «μπαίνει» από υπάλληλο της εταιρείας προς την κεντρική αποθήκη κι από εκεί προς τον προμηθευτή».
Από την πλευρά τους οι επιστήμονες έχουν καταγράψει αρκετές φορές στο παρελθόν τα επιπλέον θετικά στοιχεία των συστημάτων κεντρικής αποθήκευσης: Μείωση των ελλείψεων, πολύ υψηλές πληρότητες που ξεπερνούν το 97%, και καλύτερη διαχείριση των προωθητικών κωδικών, οι οποίοι αποτελούν –σε συνθήκες γενικευμένης και παρατεταμένης κρίσης– το κύριο «όπλο» προσέλκυσης πελατών.
Μικρά μυστικά διανομής
Οι περισσότερες σύγχρονες λιανεμπορικές επιχειρήσεις έχουν πετύχει υψηλότατες πληρότητες στις αποστολές τους από την κεντρική αποθήκη προς τα καταστήματα, και τα φορτηγά τους επιστρέφουν με κιβώτια προς ανακύκλωση, παλέτες, καρότσια, πλαστικό? σε σπάνιες περιπτώσεις μεταφέρουν προϊόντα.
«Η μεταφορά προϊόντων από τοπικούς παραγωγούς προς την κεντρική αποθήκη μας βρίσκεται σε εμβρυακό στάδιο» ενημερώνει ο Αριστοτέλης Παντελιάδης και συμπληρώνει: «Αυτή η πρακτική πρέπει να αυξηθεί στο μέλλον? για το καλό όλων μας, δεν επιτρέπεται να γυρίζει φορτηγό μισοάδειο».
Ο ίδιος πηγαίνει τη σκέψη του ένα βήμα παραπέρα υποστηρίζοντας ότι –μέσα από την καλύτερη οργάνωση και με τη βοήθεια που προσφέρουν τα αυτοματοποιημένα συστήματα αλληλοενημέρωσης– ίσως δεν είμαστε μακριά από την εποχή που ένας λιανέμπορος θα μεταφέρει και προϊόντα άλλων λιανέμπορων, εάν ξεπεραστούν τα υπάρχοντα νομικά θέματα.
Σημαντικό επίσης ζήτημα που ανακύπτει είναι η επιμονή ορισμένων προμηθευτών να παραδίδουν στα καταστήματα με τη δικαιολογία ότι «τα φορτηγά μας ούτως ή άλλως κινούνται στην πόλη για εξυπηρέτηση άλλων σημείων λιανικής».
Ποιος μπορεί να στήσει το φθηνότερο δίκτυο διανομής; Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη Παντελιάδη, στις περισσότερες περιπτώσεις το φθηνότερο δίκτυο είναι αυτό του μεγάλου αγοραστή. «Το πιο φθηνό δίκτυο θα πρέπει να είναι το δικό μας. Αν δεν είναι, θα πρέπει να δούμε τι κάνει ο προμηθευτής μας και είναι πιο… οικονομικός» υποστηρίζει ο επικεφαλής του ομίλου ΜΕΤΡΟ.
Η μεγάλη αποθήκη του ομίλου ΜETRO στα Οινόφυτα δίνει τη δυνατότητα στο δίκτυο καταστημάτων να παραγγέλνουν και να λαμβάνουν αυτό ακριβώς που θέλουν, την ώρα που θέλουν και στην απόλυτα επιθυμητή ποσότητα.
Η παραγγελία
Είναι δεδομένο ότι ακόμα και στα πιο οργανωμένα καταστήματα, η παραγγελία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη διαίσθηση. Ένα φορητό τερματικό υποδεικνύει στον υπεύθυνο του καταστήματος όλες τις προηγούμενες πωλήσεις, ενώ ο υπάλληλος έχει τη δυνατότητα να δει το λογιστικό απόθεμα. Έτσι η αστοχία στις παραγγελίες περιορίζεται δραστικά.
Παρ’ όλα αυτά, επιχειρηματίες όπως ο κ. Παντελιάδης δεν είναι απόλυτα ικανοποιημένοι από το βαθμό ευστοχίας και το επίπεδο που έχει κατακτήσει στις μέρες μας η διαδικασία της παραγγελίας, κι εκτιμούν πως υπάρχουν περιθώρια για περισσότερη αυτοματοποίηση.
Ποιες είναι οι κύριοι παράμετροι που ορίζουν την παραγγελία κι επηρεάζουν την «επιτυχία» της; Ο υπολογισμός του όγκου της παραγγελίας, όπως επίσης και το πραγματικό βάρος της, θεωρούνται από τους επαγγελματίες της αγοράς εξαιρετικά σημαντικά χαρακτηριστικά της «ταυτότητας» μιας παραγγελίας. Κι αν στο επίπεδο της μεμονωμένης παραγγελίας τα στοιχεία αυτά έχουν σχετικά προβλέψιμη τιμή και γι’ αυτό είναι εύκολα διαχειρίσιμα, στη διάρκεια μιας εβδομάδας αυξομειώσεων, το βάρος και ο όγκος παίζουν μείζονα ρόλο στην ομαλοποίηση της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Τα σύγχρονα συστήματα παραγγελιοληψίας προσπαθούν να τυποποιήσουν την παραγγελία, προκειμένου τόσο ο προμηθευτής που θα την εκτελέσει όσο και η αποθήκη που θα την υποδεχτεί και θα την αναδιανείμει, να γνωρίζουν τον όγκο ή το βάρος της, σε παλέτες.
«Ονειρεύομαι την ημέρα που το προϊόν θα… γνωρίζει τον εαυτό του. Με τη χρήση δισδιάστατων κωδικών, όποιο σύστημα κι αν επικρατήσει, το προϊόν θα έχει πολλά στοιχεία επάνω στη συσκευασία του για το περιεχόμενό του». Αυτά δηλώνει ο Αρ. Παντελιάδης κι εξηγεί: «Αν, για παράδειγμα, ένα προϊόν γνωρίζει τη λήξη του, θα μπορεί να το αναγνωρίζει και η ταμειακή μηχανή και θα εμποδίζει την πώλησή του. Έτσι θα δοθεί τέλος στην πώληση ληγμένων προϊόντων στον πελάτη».
Το ράφι μιλάει…
Οι επαγγελματίες της αγοράς περιμένουν πως πολύ σύντομα θα υιοθετηθούν καινοτόμες λύσεις? και στην περίπτωση που ένα προϊόν στο ράφι είναι κοντολήξημο, ο πελάτης θα μπορεί τη στιγμή της αγοράς να «ενημερώνεται» μέσω της απόδειξης στο ταμείο ότι κάποιο ή κάποια από τα προϊόντα που μόλις αγόρασε είναι κοντά στην ημερομηνία της λήξης του. Τα χρονικά όρια ειδοποίησης του πελάτη θα έχουν οριστεί εκ των προτέρων.
Το σύστημα μπορεί να λειτουργήσει και προς την αντίστροφη κατεύθυνση: Το ταμείο θα μπορεί να εντοπίζει την πώληση κάποιου κοντολήξιμου προϊόντος και θα μπορεί (άμεσα) να ενημερώνει εσωτερικά το κατάστημα ότι κάποια από τα προϊόντα που πωλούνται εκείνη τη δεδομένη τη στιγμή είναι κοντολήξιμα? σημάδι πως το ράφι πρέπει να «ανανεωθεί».
Σε ένα ακόμα πιο σύνθετο επίπεδο, αν το ταμείο αναγνωρίσει ότι πωλήθηκαν ταυτόχρονα ένα κοντολήξιμο προϊόν κι ένα ίδιο με ημερομηνία λήξης π.χ. σε δύο μήνες, θα μπορεί να ενημερώνει εσωτερικά τον υπεύθυνο της διαχείρισης στο ράφι ότι τα (ίδια) προϊόντα έχουν «ανακατευτεί» και χρειάζεται και πάλι επίσκεψη στο ράφι για «τακτοποίηση».
