Η πολυπολιτισμικότητα και η ελεύθερη διακίνηση ιδεών του 21ου αιώνα έχει φέρει τον όρο της διαφορετικότητας στο προσκήνιο της σύγχρονης παγκόσμιας επιχειρηματικότητας.
Άρθρο του κ. Σπύρου Ροδόπουλου, υπεύθυνου επικοινωνίας της YESAdvisory (έντυπο τεύχος Ιουνίου 2021)
Όπως κάθε χρόνο, και ο φετινός Μάιος ήταν ο Ευρωπαϊκός Μήνας Διαφορετικότητας, η μεγάλη γιορτή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «για μια πιο δίκαιη και πιο ισότιμη Ευρώπη για όλους», όπως χαρακτηριστικά τονίζει η Επίτροπος της Ε.Ε. για την Ισότητα κ. Helena Dalli, με πρωτοβουλία της οποίας φέτος δόθηκε έμφαση στην εθνοτική ποικιλομορφία.
Η διαφορετικότητα είναι πλέον ένας «ζωντανός οργανισμός» που κάθε επιχείρηση ή οργανισμός οφείλει να «αγκαλιάσει» και να διατηρήσει. Η Ιστορία δείχνει ότι οι επιχειρήσεις που τόλμησαν να εντάξουν τη διαφορετικότητα στο χώρο εργασίας βγήκαν κερδισμένες, καθώς ξέφυγαν από τον πατροπαράδοτο τρόπο σκέψης του 20ού αιώνα και επένδυσαν δυναμικά πάνω σε κάτι φρέσκο και προσοδοφόρο.
Φυσικά, η διαφορετικότητα δεν είναι κάτι καινούργιο. Υπήρχε και θα υπάρχει πάντα, αλλά πλέον οι ίδιοι οι όροι με τους οποίους μιλάμε είναι διαφορετικοί! Αναφερόμαστε στην καταγωγή, στην αναπηρία, στη θρησκεία, στη σεξουαλικότητα και στο κοινωνικό φύλο.
Η ποικιλομορφία στο χώρο εργασίας συνήθως αποφεύγεται, διότι θεωρείται ότι φέρει μεγάλο ρίσκο. Η προοπτική πρόσληψης ενός μετανάστη ή ενός διεμφυλικού ατόμου είναι πάντα μικρή. Η καθημερινότητα ενός εργοδότη, όμως, χαρακτηρίζεται πάντα από το ρίσκο∙ από μικρές ή μεγάλες επιλογές, των οποίων δεν μπορεί να προβλέψει την αποτελεσματικότητα.
Η διαφορετικότητα μόνο θετικά μπορεί να επηρεάσει μια επιχείρηση. Άλλωστε, αν ακολουθείς πάντοτε το «πλήθος», δεν πρόκειται να σε ακολουθήσει ποτέ κανένα πλήθος.
Η πραγματικότητα των αριθμών είναι δραματική: Σύμφωνα με έρευνα της ActionAid, το 85% των γυναικών έχει υποστεί κάποιου είδους παρενοχλητική συμπεριφορά στο χώρο εργασίας. Όσον αφορά τη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα, σε έρευνα του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταγράφεται ότι το 43% κρύβει τη σεξουαλική ταυτότητά του στο χώρο εργασίας.
Επιπλέον, όπως ανέφερε η Επίτροπος της Ε.Ε., σήμερα περισσότεροι από 1 στους 2 Ευρωπαίους (59%) πιστεύουν ότι οι διακρίσεις λόγω της εθνοτικής καταγωγής τους είναι ευρέως διαδεδομένες, ένα στα τρία άτομα αφρικανικής καταγωγής δηλώνει ότι έχει υποστεί ρατσιστική παρενόχληση τα πέντε τελευταία χρόνια, ενώ ο εκτεταμένος αντισημιτισμός –πάνω από 70 χρόνια μετά το Ολοκαύτωμα– επηρεάζει τους Εβραίους σε όλους τους τομείς της ζωής στην Ε.Ε.
Οι δεσμεύσεις
Με σκοπό την εφαρμογή της ισότητας στην εργασία, η «Χάρτα Διαφορετικότητας» αποτελεί ένα εφαρμοστικό εργαλείο, μέσω του οποίου οι επιχειρήσεις που την προσυποπογράφουν, δεσμεύονται:
- Να προσφέρουν ίσες ευκαιρίες και ίση μεταχείριση στο ανθρώπινο δυναμικό τους.
- Να αναπτύσσουν ετήσιες πολιτικές και πρακτικές προώθησης της διαφορετικότητας και καταπολέμησης των διακρίσεων.
- Να προάγουν και να ενισχύουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ατόμου, αξιοποιώντας με ορθό τρόπο τη διαφορετικότητά του.
Πλέον στην Ελλάδα περισσότερες από 100 επιχειρήσεις, φορείς και οργανισμοί του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα έχουν «αγκαλιάσει» τη Χάρτα.
Ο νέος εργασιακός νόμος θεσμοθετεί ειδικές προβλέψεις στις διαδικασίες του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας, για την έρευνα περιστατικών σεξουαλικής παρενόχλησης στο χώρο εργασίας, προστατεύοντας τόσο τα θύματα όσο και τους μάρτυρες. Επιπλέον, το 2020, με απόφαση του Έλληνα πρωθυπουργού δημιουργήθηκε η Επιτροπή για την Εθνική Στρατηγική της Ισότητας των ΛΟΑΤΚΙ.
Όσον αφορά πάντως τα άτομα με ειδικές ανάγκες, αν και κάθε επιχείρηση που απασχολεί προσωπικό πάνω από 50 άτομα υποχρεούται να προσλαμβάνει ανθρώπους με αναπηρία σε ποσοστό τουλάχιστον 2%, ο νόμος στην πράξη καταπατείται, γιατί δεν προβλέπεται καμία κύρωση για τους εργοδότες! Μάλιστα, σύμφωνα με την Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία, το 84% των ΑΜΕΑ στην Ελλάδα είναι οικονομικά ανενεργό.
Η Ιστορία έχει αποδείξει ότι η μισαλλοδοξία και ο ρατσισμός είναι καρκινώματα που εμφανίζονται σε κάθε κοινωνία και πολιτισμό. Αυτό όμως δεν πρέπει να αποθαρρύνει εκείνους που επιθυμούν να είναι στη σωστή πλευρά της Ιστορίας. Αλλάζοντας την επιχειρηματική μας νοοτροπία, δίνουμε το παράδειγμα στην κοινωνία και στην πολιτεία, ότι η ελληνική επιχειρηματικότητα μπορεί να είναι μία ισχυρή, σύγχρονη, υγιής και κοινωνικά υπεύθυνη δύναμη.
Σε αργούς ρυθμούς το εθνικό μας Δίκαιο…
Στην Ελλάδα η πολιτεία έχει κάνει ελάχιστα πράγματα για να καλύψει και να εντάξει το φάσμα των διαφορετικοτήτων στο χώρο εργασίας. Η νομική απαγόρευση κάθε είδους διακρίσεων στην εργασία είναι το ελάχιστο δυνατό το οποίο μπορεί να πράξει μία δημοκρατική πολιτεία· ωστόσο σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί αρκετή και ουσιαστική. Η ελληνική πολιτεία οφείλει να προχωρήσει σε μια ουσιαστική, εφαρμοστική πολιτική.
Οι περισσότερες νομοθετικές διατάξεις προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία τα τελευταία χρόνια ασχολείται όλο και περισσότερο με τη διαφορετικότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η Ελλάδα, όμως, μόλις το 2010 υιοθέτησε τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών στον εργασιακό τομέα. Έξι χρόνια μετά ενσωματώθηκε η ευρωπαϊκή αρχή, βάσει της οποίας τα άτομα διαφορετικής καταγωγής πρέπει να απολαμβάνουν την ίδια μεταχείριση με τους ημεδαπούς.
Το 2019 η χώρα μας ήταν από τα τελευταία μέλη της Ε.Ε. (το 23ο, για την ακρίβεια) που προσχώρησαν στη λεγόμενη «Χάρτα Διαφορετικότητας», μια πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που χρονολογείται ήδη από το 2004 και η οποία, σημειωτέον, υποστηρίζεται ιδιαίτερα από τη Γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ.
Ένα από τα κίνητρα που δίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για την ένταξη της διαφορετικότητας στο εργασιακό περιβάλλον είναι η χρηματοδότηση οργανισμών, δράσεων, ερευνών και ενημερωτικών εκστρατειών που έχουν ως στόχο την καταπολέμηση των διακρίσεων.
Στην Ελλάδα, τη διάδοση της Χάρτας Διαφορετικότητας έχει αναλάβει το σωματείο «Κύτταρο Εναλλακτικών Αναζητήσεων Νέων» (ΚΕΑΝ), μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος DIMAIN, στο οποίο συμμετέχει από το 2017.
