Τα logistics του φαρμάκου και οι ιδιαιτερότητές τους

LM τεύχος 197

Εξελιγμένα «φάρμακα» για μια «ασθενή» αγορά

Greek Pharma Logistics Σημαντικό μέρος του κύκλου εργασιών των logistics στη χώρα μας έχει να κάνει με τη διαχείριση των φαρμακευτικών και των παραφαρμακευτικών προϊόντων. Οι εκτιμήσεις της αγοράς θέλουν τα Pharma Logistics να αποτελούν μια πίτα που υπερβαίνει τα 500 εκατ. ευρώ.

Άρθρο του κ. Μπάμπη Σιαφλά, αντιπροέδρου οικονομικών της Ελληνικής Εταιρείας Logistics (EEL), Pharma Logistics Director της Cooper Pharmaceuticals SA.

Η Ελλάδα ανέκαθεν ήταν ελκυστική επενδυτικά για τα logistics, περισσότερο λόγω της γεωγραφικής της θέσης και λιγότερο για τις υποδομές της και το know how. Τα τελευταία χρόνια όμως γίνεται αρκετά μεγάλη προσπάθεια –κυρίως από τον ιδιωτικό τομέα αλλά και με σημαντική συμβολή της πολιτείας– για την ανάπτυξη των δικτύων και των υποδομών που θα βοηθήσουν τα logistics να διατηρήσουν τον πρωταγωνιστικό τους ρόλο στην εθνική οικονομία. Ας μην ξεχνάμε ότι ο κλάδος της εφοδιαστικής και των μεταφορών αποτελεί σημαντικό κομμάτι του ΑΕΠ, συμβάλλοντας σε αυτό με πάνω από 10 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Ιδιαιτερότητες του φαρμάκου

Οι ιδιαιτερότητες του φαρμάκου και των συναφών προϊόντων σήμερα, αναφορικά με τις διαδικασίες εφοδιαστικής, είναι κυρίως οι εξής:

  1. Ελεγχόμενες συνθήκες αποθήκευσης και διανομής: Γνωρίζουμε ότι οι κύριες συνθήκες της θερμοκρασίας είναι 15-25 βαθμοί Κελσίου, και της υγρασίας κάτω από το 70%. Σαφέστατα υπάρχουν ανάγκες για συνθήκες συντήρησης και κατάψυξης, αλλά σε κάθε περίπτωση η ελεγχόμενη θερμοκρασία και η υγρασία για όλες τις κατηγορίες των προϊόντων αυτών είναι απαραίτητη.
  2. Επικόλληση ταινιών ΕΟΦ: Η διαδικασία αυτή διαφοροποιεί κατά πολύ τις inbound ροές σε σχέση με άλλες προϊοντικές κατηγορίες. Τα εισαγόμενα εμπορεύματα κυρίως, κατά την παραλαβή τους σε ένα κέντρο διανομής, πρέπει πρώτα να αποπαλετοποιηθούν και ακολούθως να επικολληθεί η ταινία του ΕΟΦ σε κάθε μονάδα μέτρησης (τεμάχιο). Στη συνέχεια τα προϊόντα πρέπει να συσκευαστούν και να παλετοποιηθούν. Είναι αντιληπτό ότι η όλη διαδικασία είναι χρονοβόρα και κοστοβόρα, γι’ αυτό και στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης έχει αντικατασταθεί με την εφαρμογή του serialization, ενός συστήματος που ουσιαστικά εξασφαλίζει την ιχνηλασιμότητα των προϊόντων μέχρι τον τελικό αποδέκτη (καταναλωτή / ασθενή). Στην Ελλάδα, θεωρητικά, συστήματα serialization θα εφαρμοστούν από το 2021.
  3. Πιστοποίηση GDP (Good Distribution Practices): Όλες οι φαρμακευτικές, αλλά και οι εταιρείες 3PL που παρέχουν Pharma Logistics Services, θα πρέπει να είναι πιστοποιημένες κατά GDP, ώστε από τις υποδομές τους να διακινούν φάρμακα τηρώντας τις απαιτούμενες συνθήκες.
  4. Reverse Logistics: Η διαχείριση των επιστροφών έχει και αυτή τις ιδιαιτερότητές της. Οι σημαντικότερες είναι ότι πρέπει να δηλωθούν στον ΕΟΦ ακυρώνοντας τη σχετική ταινία, να αποθηκευτούν σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο και να ακολουθηθεί ειδική διαδικασία καταστροφής για τα ληγμένα προϊόντα σε ειδικές εγκαταστάσεις (κλιβάνους), αφού πρώτα δοθεί η σχετική άδεια από τον ΕΟΦ.
  5. Χαρακτηρισμός «κρατικού είδους» και «είδους ιδιωτικής κλινικής»: Τα προϊόντα που προορίζονται για τα κανάλια ιδιωτικής ή κρατικής κλινικής πρέπει να έχουν ειδική σήμανση, ή χαρακτηρισμό που να δηλώνει ότι όντως προορίζονται για τα αντίστοιχα σημεία. Η διαδικασία αυτή προκαλεί καθυστερήσεις στην προετοιμασία των παραγγελιών αλλά και δυσλειτουργίες στη διαχείριση των χώρων αποθήκευσης (κυρίως στα picking locations).

Τα κανάλια διανομής των φαρμακευτικών προϊόντων είναι τα κρατικά νοσοκομεία, οι ιδιωτικές κλινικές, οι φαρμακαποθήκες, τα φαρμακεία και οι επιχειρήσεις e-commerce. Πανελλαδικά υπάρχουν περισσότερα από 10.000 φαρμακεία και πάνω από 150 φαρμακαποθήκες, που ουσιαστικά έχουν το ρόλο του χονδρέμπορου αλλά και του logistics provider. Πολλές φαρμακαποθήκες έχουν επενδύσει σε σύγχρονα συστήματα.

Η αλήθεια είναι ότι υπάρχει μεγάλο κενό στην αγορά των 3PL που έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν ολοκληρωμένες υπηρεσίες Pharma Logistics βάσει των προδιαγραφών για τα προϊόντα φαρμάκου και τα καλλυντικά, όπως και βάσει των κανονισμών του ΕΟΦ. Ίσως γιατί το ρόλο του logistics provider επιτελούν κυρίως οι φαρμακαποθήκες, αλλά και γιατί οι περισσότερες φαρμακευτικές εταιρείες είναι ακόμα εσωστρεφείς και δεν εφαρμόζουν διαδικασίες outsourcing.

Επειδή όμως η παγκόσμια τάση –όπως και τα ουσιαστικά οφέλη από τις 3PL συνεργασίες– είναι αυξητική, θεωρώ ότι τα επόμενα χρόνια θα υπάρξει ένα μεγάλο boom σε 3PL υπηρεσίες φαρμάκων, παραφαρμακευτικών προϊόντων και καλλυντικών, όπως και σε συνεργασίες με εταιρείες που εξειδικεύονται στα Pharma Logistics.

Παράγοντες βελτιστοποίησης

Η οργάνωση της εφοδιαστικής πρέπει να αφορά τις διαδικασίες Inbound logistics και αποθήκευσης, αλλά και outbound logistics, διαδικασίες που είναι συνυφασμένες κυρίως με τις μεταφορές και τη διανομή των εμπορευμάτων σε διαφορετικά κανάλια. Το ζητούμενο λοιπόν είναι πώς θα μπορέσει ένας οργανισμός –μια φαρμακευτική εταιρεία, εν προκειμένω– να οργανώσει τις διαδικασίες αυτές.

Σημαντικό ρόλο παίζει ο ανθρώπινος παράγοντας. Στελέχη και εργαζόμενοι που ασχολούνται με τα logistics πρέπει να έχουν την ανάλογη κατάρτιση και εκπαίδευση για τη βελτιστοποίηση των διαδικασιών, την αύξηση της παραγωγικότητας και τη δημιουργία συνεργιών που θα διαμορφώσουν τις συνθήκες για οικονομίες κλίμακας και μείωση του κόστους στην εφοδιαστική.

Επίσης σπουδαίο ρόλο στην οργάνωση και στην εξέλιξη των Pharma Logistics –με αφορμή την εφαρμογή του serialization αλλά και του aggregation– παίζουν οι νέες τεχνολογίες, στις οποίες πρέπει να επενδύσουν οι εταιρείες ώστε να διαχειρίζονται σωστά την πληροφορία, πάντα βάσει των συνθηκών και των τάσεων της αγοράς.

Τέλος, από τις υποδομές αποθηκών και μέσων διανομής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η ορθή λειτουργία της αλυσίδας εφοδιασμού. Οι σύγχρονοι αποθηκευτικοί χώροι δίνουν τη δυνατότητα για δημιουργία συνεργιών, για αύξηση της παραγωγικότητας αλλά και για μείωση των αστοχιών, τρεις παράγοντες που συμβάλλουν στη μείωση του συνολικού κόστους των logistics.

Επίσης, ο εκσυγχρονισμένος στόλος και τα νέα συστήματα μεταφοράς (multimodal συστήματα) μπορούν να προσδώσουν αξία στη διανομή και στη μεταφορά των φαρμάκων στο τελικό σημείο, και παράλληλα να μειώσουν την περιβαλλοντική επιβάρυνση και το ανθρακικό αποτύπωμα της εταιρείας.

Giga cities, dark room picking, drοnes και εξατομικευμένη ιατρική

Φάρμακα, «παραφάρμακα» και καλλυντικά θα ακολουθήσουν την τάση της γενικότερης ανάπτυξης των logistics στη χώρα μας. Παράλληλα όμως με την ανάπτυξη των logistics, παρατηρείται και μία μετάλλαξη της εμπορικής δραστηριότητας, την οποία οι άνθρωποι των logistics πρέπει να λάβουν σοβαρά υπόψη τους και να βρουν τρόπους προσαρμογής.

Η ραγδαία ανάπτυξη του e-commerce (ειδικά κατά την πανδημία), οι περιβαλλοντικές ευαισθησίες και οι νέες καταναλωτικές συνήθειες είναι μερικά από τα νέα δεδομένα που επηρεάζουν ουσιαστικά τη διαχείριση της εφοδιαστικής στο σύνολό της.

Στα επόμενα πέντε χρόνια θα δημιουργηθούν περισσότερες Giga Cities, πόλεις δηλαδή με πληθυσμό άνω των 15 εκατομμυρίων κατοίκων. Τα urban logistics θα παίζουν καθοριστικό ρόλο και οι εταιρείες θα εστιάσουν στο last mile που θα εξυπηρετεί τον τελικό καταναλωτή στο σημείο επιλογής του.

Συστήματα picking σε dark rooms και σημεία συγκεντρωτικών παραδόσεων / παραλαβών (collect points) θα μπαίνουν ολοένα και περισσότερο στην κουλτούρα των logistician και των εμπορικών επιχειρήσεων, ενώ οι παραδόσεις με drοne θα αυξηθούν. Ήδη μεγάλες εταιρείες όπως η Amazon έχουν επενδύσει δεκάδες εκατομμύρια ευρώ για micro-deliveries, χρησιμοποιώντας εναέρια μέσα του είδους αυτού.

Τέλος, δεν είναι μακριά η εποχή που οι γιατροί θα ρυθμίζουν εξ αποστάσεως τη δραστική ουσία που είναι κατάλληλη για τους ασθενείς τους, θα τους στέλνουν με e-mail το αρχείο-συνταγή και οι ίδιοι οι ασθενείς θα παράγουν το προσωπικό τους χάπι σε 3D Printer (εξατομικευμένη ιατρική).

 

 

Ελέγξτε επίσης

Ακίνητα εφοδιαστικής: Πρωταθλήτρια Ευρώπης η Αθήνα στις αυξήσεις τιμών πώλησης

Η ανάπτυξη των logistics, σε συνδυασμό με την επέκταση του e-commerce, αυξάνουν τη ζήτηση για …