ʼρθρο του Απόστολου Ντόβα*
ΤΟ ΑΠΑΡΧΑΙΩΜΕΝΟ ΑΠΟΘΕΜΑ (OBSOLETE STOCK) ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟΘΗΚΗ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΛΕΣ ΦΟΡΕΣ ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΟΣΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ.
Πριν προχωρήσουμε θα ήταν χρήσιμο να παραθέσουμε τον ορισμό που δίνεται για το απαρχαιωμένο απόθεμα από τη διεθνή βιβλιογραφία. Σύμφωνα λοιπόν με έναν κοινά αποδεκτό ορισμό, πρόκειται για «υλικά ή εμπορεύματα τα οποία έχουν αντικατασταθεί από νεότερα, έχουν καταστεί μη χρήσιμα για την επιχείρηση και πρέπει ή να απορριφτούν ή να πουληθούν με πολύ μεγάλη έκπτωση».
Ίσως στα περισσότερα στελέχη των επιχειρήσεων να φαντάζει ως μικρό το πρόβλημα της επιβάρυνσης των αποθηκών της επιχείρησης, αλλά στην πραγματικότητα είναι ένα πρόβλημα που αφορά ολόκληρη την επιχείρηση και η λύση του πρέπει να σχεδιαστεί σε στρατηγικό επίπεδο.
Η αιτία όμως που οδηγεί τις επιχειρήσεις στη συσσώρευση μεγάλων αποθεμάτων –τα οποία τις περισσότερες φορές καταλήγουν στην απαξίωση– είναι η αβεβαιότητα στην προσφορά και τη ζήτηση. Για παράδειγμα, ο αμερικανικός κολοσσός της πληροφορικής Cisco αναγκάστηκε το 2000 να διαγράψει από το ενεργητικό της απαρχαιωμένα αποθέματα της τάξης των 2,5 δισ. δολαρίων.
Επώδυνη λύση ή όχι;
Η διαγραφή αποθεμάτων του ενεργητικού μπορεί να φαντάζει σαν μια πολύ επώδυνη λύση για μια επιχείρηση, αλλά το ερώτημα τίθεται διαφορετικά: Μια τόσο δαπανηρή λύση είναι προτιμότερη από τη διατήρηση αποθεμάτων τα οποία ουσιαστικά δεν έχουν καμιά αξία για την επιχείρηση; Η απάντηση σε αυτή την ερώτηση δίνεται από την ανάλυση του κόστους διατήρησης – κατοχής των αποθεμάτων (Inventory Holding Cost).
Τα αποθέματα έχουν κόστος για κάθε επιχείρηση, κι αυτό το κόστος μπορεί να αναλυθεί στις παρακάτω κατηγορίες.
1) Κόστος κεφαλαίου.
2) Κόστος εργατικού δυναμικού.
3) Κόστος εξοπλισμού.
4) Κόστος ασφάλισης.
5) Κόστος φορολογικό.
6) Κόστος ευκαιρίας.
Κάθε μονάδα απαρχαιωμένου αποθέματος που διατηρούμε συμβάλλει στη διόγκωση των παραπάνω κοστολογικών παραγόντων, με αποτέλεσμα να δημιουργεί περισσότερα και μη αναγκαία κόστη για την επιχείρηση. Το κόστος διατήρησης αποθεμάτων συνήθως εκφράζεται σαν ποσοστό του συνολικού κόστους αγοράς των αποθεμάτων? κατά συνέπεια προκύπτει ότι μια επιχείρηση με κόστη διατήρησης της τάξης του 36%, σε λίγο περισσότερο από δύο χρόνια θα έχει ξοδέψει τα διπλάσια χρήματα από την αρχική αγορά των αποθεμάτων!
Η αποφυγή της δημιουργίας απαρχαιωμένων αποθεμάτων ίσως είναι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης του προβλήματος. Όταν αυτό δεν είναι εφικτό και ήδη ένα μέρος των αποθεμάτων της επιχείρησης είναι απαρχαιωμένο, τότε πρέπει η επιχείρηση να δημιουργήσει σχέδιο για τη διαχείριση του προβλήματος.
Το πρώτο βήμα είναι πάντα η αναγνώριση των αποθεμάτων που έχουν απαξιωθεί, και έπεται ο σχεδιασμός διαφόρων ενεργειών για τη μείωση τους και η ανάληψη δράσης. Οι τακτικές αποφυγής απαρχαίωσης των αποθεμάτων είναι μια δυναμική διαδικασία, που πρέπει σε τακτά διαστήματα να αναθεωρείται από την επιχείρηση με γνώμονα την επίτευξη των επιθυμητών στόχων.
Σαν έσχατη λύση, ώστε να αποφευχθεί η λογιστική διαγραφή των αποθεμάτων, η επιχείρηση θα μπορούσε να εξετάσει κάποιες εναλλακτικές. Δυο από αυτές είναι η πώληση των αποθεμάτων πίσω στους προμηθευτές ή η πώλησή τους σε τιμές με μεγάλη έκπτωση, ίσως και κάτω του κόστους.
* Ο οικονομολόγος Απόστολος Ντόβας είναι υπεύθυνος στην αποθήκη ανταλλακτικών της εταιρείας Sovel (θυγατρικής της Βιοχάλκο).
