Η οικονομική κρίση και το φαινόμενο του brain drain στέρησαν ένα σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα από τις ελληνικές επιχειρήσεις: τους ανθρώπους της. Όμως οι πραγματικές ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό αποκαλύφθηκαν πλήρως, όταν εξαιτίας της πανδημίας έγινε επιτακτική η ανάγκη των επιχειρήσεων για ψηφιοποίηση και προηγμένες τεχνολογίες.
Άρθρο του κ. Σπύρου Ιγνατιάδη, γενικού διευθυντή του Συνδέσμου Εξαγωγέων «ΣΕΒΕ» (έντυπο τεύχος Ιουλίου-Αυγούστου 2021)
Το πιο σημαντικό κεφάλαιο για μία επιχείρηση είναι οι άνθρωποί της· είναι αυτοί που δημιουργούν τις ευκαιρίες και λύνουν τα προβλήματα, όπου και όταν αυτό απαιτηθεί. Γι’ αυτό, κάθε επιχείρηση που θέλει να έχει αναπτυξιακές προοπτικές, οφείλει να επενδύει στο ανθρώπινο δυναμικό της.
Τι γίνεται όμως όταν υπάρχει έλλειψη; Μία από τις σημαντικότερες συνέπειες της οικονομικής κρίσης της τελευταίας δεκαετίας ήταν το φαινόμενο του brain drain. Για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις, το πλήγμα από το brain drain ήταν ακόμη μεγαλύτερο.
Το διεθνές εμπόριο είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικό και μεταβάλλεται διαρκώς –γι’ αυτό στα τμήματα εξαγωγών απασχολούνται καταρτισμένα άτομα με υψηλή εξειδίκευση και διευρυμένες γνώσεις. Πριν από την οικονομική κρίση ήταν δύσκολο να βρεθούν στελέχη εξαγωγών, λόγω της έλλειψης κουλτούρας εξωστρέφειας εκ μέρους των επιχειρήσεων. Μετά την οικονομική κρίση, όταν είχε ήδη εμφανιστεί το φαινόμενο του brain drain, τα πράγματα έγιναν ακόμα πιο δύσκολα.
Πλέον όμως περνάμε σε μία εποχή έντασης τεχνολογίας, η οποία θα φέρει τη λεγόμενη «4η Βιομηχανική Επανάσταση» και θα αλλάξει πλήρως τις συνθήκες της αγοράς. Για παράδειγμα, από τις παραδοσιακές κλαδικές εκθέσεις περνάμε στις ψηφιακές εκθέσεις και στα ψηφιακά περίπτερα.
Η παρουσία και η αποτελεσματικότητα των εξαγωγικών επιχειρήσεων στις εν λόγω εκθέσεις θα κρίνεται από την ψηφιακή τους ετοιμότητα. Τα επιχειρηματικά ταξίδια θα αντικατασταθούν –μερικώς– από τις τηλεσυνεδρίες. Ο κλάδος των logistics, επίσης, θα ψηφιοποιηθεί, και σε συνδυασμό με τεχνολογίες όπως είναι το 3D printing, θα αλλάξει τελείως το προφίλ των διεθνών μεταφορών. Η διαχείριση των αποθεμάτων και η αποθήκευση των προϊόντων δεν θα είναι ποτέ ξανά ίδιες, αφού με τρισδιάστατους εκτυπωτές θα εκτυπώνονται άμεσα και γρήγορα όλα τα είδη.
Με λίγα λόγια, δημιουργούνται νέες συνθήκες, που διαμορφώνουν αντίστοιχα νέες απαιτήσεις στην αγορά εργασίας, ενώ η γνώση βασικών ψηφιακών δεξιοτήτων καθίσταται αναγκαιότητα για όλους, ανεξαρτήτως επαγγέλματος.
Οι επιχειρήσεις πρέπει να εκσυγχρονιστούν ψηφιακά, και αυτό θα το κάνουν μέσω της επανεκπαίδευσης και της κατάρτισης του ανθρώπινου δυναμικού τους σε νέες τεχνολογίες που αναμένεται να επηρεάσουν τον κλάδο τους. Πρόκειται για μία σταδιακή και απαιτητική αλλά ταυτόχρονα απαραίτητη διαδικασία. Ήδη συντελείται η ψηφιοποίηση του κλάδου των logistics, με τον πλήρη ψηφιακό έλεγχο των αποθεμάτων, των παραγγελιών και των αποστολών σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι επιχειρήσεις που εξάγουν προϊόντα και υπηρεσίες σε όλο τον κόσμο θα επηρεαστούν πολύ περισσότερο, και θα πρέπει να δείξουν υψηλά επίπεδα ετοιμότητας και προσαρμοστικότητας.
Αρωγός σε αυτή τους την προσπάθεια θα είναι για μία ακόμη φορά ο ΣΕΒΕ. Έχουμε ήδη δημιουργήσει την Επιτροπή Ψηφιακού Μετασχηματισμού, μετά από πρωτοβουλία του πρώην προέδρου του Συνδέσμου κ. Δημήτριου Λακασά, και μέσω αυτής δρομολογούμε δράσεις για την ταχύτερη και τη βέλτιστη προσαρμογή των μελών μας στη νέα ψηφιακή πραγματικότητα.
Ένα πλήθος παραγόντων αναδεικνύει ως μεγάλη αναγκαιότητα για την ελληνική οικονομία την εκπαίδευση και την κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού πάνω σε θέματα εξωστρέφειας. Ο ΣΕΒΕ έχει συμμετάσχει σε πληθώρα ευρωπαϊκών προγραμμάτων, με σκοπό την κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού σε θέματα εξαγωγών.
Επιπρόσθετα, από πρωτογενείς έρευνες που έχει υλοποιήσει ο Σύνδεσμος, προκύπτει ότι είναι πλέον απαραίτητη η δημιουργία προγραμμάτων συνεχιζόμενης και διά βίου ανάπτυξης εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού σε δεξιότητες που στοχεύουν στην εξωστρέφεια, με πιστοποιημένα επαγγελματικά προσόντα τα οποία θα ενισχύσουν τις εξαγωγικές επιχειρήσεις.
Στην μετά την Covid-19 εποχή, η κατάρτιση και η επανεκπαίδευση θα αποτελέσουν βασικούς αναπτυξιακούς πυλώνες των επιχειρήσεων, αλλά και των ίδιων των εργαζομένων.
Η άνοδος των εξαγωγών εντείνει τις ανάγκες
Με βάση τόσο τα δεδομένα που έχει στη διάθεσή του ο ΣΕΒΕ όσο και τις προβλέψεις των αναλυτών του, οι ελληνικές εξαγωγές θα αυξηθούν σημαντικά το 2021. Ήδη από το α’ πεντάμηνο του 2021 οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 24,3% και κάλυψαν το χαμένο έδαφος από το 2020. Η φετινή αύξηση, η οποία ανέρχεται σε 3 δισ. ευρώ, ισούται σχεδόν με την απώλεια που σημειώθηκε στο σύνολο του έτους 2020.
Διαγράφεται, λοιπόν, μία ξεκάθαρη τάση ενίσχυσης της εξωστρέφειας, η οποία θα συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι θα υπάρχουν αυξημένες απαιτήσεις –και σε επίπεδο απασχόλησης– σε επαγγέλματα σχετιζόμενα με τις εξαγωγές, γεγονός το οποίο πρέπει να εκμεταλλευτούμε στρατηγικά ως χώρα.
Η εκπαίδευση, η εξειδίκευση και η κατάρτιση σε θέματα διεθνούς εμπορίου πρέπει να αποτελέσουν κομμάτι της εθνικής μας στρατηγικής. Στο ΣΕΒΕ, οι σχετικές δράσεις αποτελούν ήδη ένα βασικό κομμάτι της δικής μας στρατηγικής.
Η SEVE Academy, δηλαδή ο μηχανισμός του Συνδέσμου που αφορά την κατάρτιση και την εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού σε ζητήματα εξαγωγών, έχει ιδιαίτερα έντονη δραστηριότητα και βλέπουμε ότι αναπτύσσεται συνεχώς νέα θεματολογία, η οποία προσελκύει όλο και περισσότερους καταρτιζόμενους.
