Η αυτόματη διαχείριση καυσίμων είναι ένας τομέας με μεγάλο ενδιαφέρον, και παρά το γεγονός ότι οι παίκτες είναι λιγοστοί, αναμένεται πως τα επόμενα χρόνια μεγάλο κομμάτι της αγοράς θα κινηθεί προς την πλήρη αυτοματοποίηση. Η αυτοματοποίηση της διαχείρισης έρχεται να κλείσει την τρύπα του αλόγιστου κόστους που συνήθως προκαλούσε ο παραδοσιακός ανεφοδιασμός με καύσιμα. Αντικαθιστά το τιμολόγιο και αποκαθιστά το κλίμα «διαφθοράς» που επικρατούσε γύρω από τις πετρελαϊκές συναλλαγές.
Σύμφωνα με τον Ραφαήλ Τερκεσίδη, στέλεχος στο χώρο των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών για το αυτοκίνητο, τα τελευταία χρόνια προέκυψαν: α) η ανάγκη για διαχείριση που να βασίζεται στην αυτόματη συναλλαγή και β) η ανάγκη για ακριβή διαχειριστικό έλεγχο. Το αποτέλεσμα ήταν να σχεδιαστούν και να διεισδύσουν στην αγορά συστήματα αυτόματης διαχείρισης με υψηλές προδιαγραφές. «Η αυτόματη συναλλαγή είναι "must" σε κάθε κλάδο. Το ίδιο συμβαίνει και στις υπηρεσίες που αφορούν το αυτοκίνητο. Το εντυπωσιακό είναι ότι όπου εγκαθίσταται το σύστημα αυτόματης διαχείρισης, έχει δημιουργήσει όφελος» μας λέει και εξηγεί την οικονομική πλευρά του: «Το σύστημα δουλεύει με πίστωση, και κάθε εταιρεία δίνει περιθώριο 45 ημερών εξόφλησης. Το αποτέλεσμα της χρήσης του συστήματος είναι εξοικονόμηση της τάξης του 20%».
Βασικές αρχές λειτουργίας
Κατά τη διαδικασία της συναλλαγής στο πρατήριο, το τιμολόγιο που εκδίδεται σαν παραστατικό και το παίρνει ο οδηγός φέρει πάνω του: α) επωνυμία πρατηρίου, β) αναγνώριση του οχήματος, γ) ταυτοποίηση του οχήματος / πινακίδας με την εταιρεία που ανήκει, δ) ημερομηνία και ώρα συναλλαγής, ε) ποσότητα λίτρων συναλλαγής, στ) κόστος συναλλαγής και ζ) ένδειξη του μετρητή. Πόσο σημαντικό όμως είναι αυτό το τελευταίο; «Είναι εξαιρετικά σημαντικό, διατείνεται ο Ρ. Τερκεσίδης, διότι μέχρι πρόσφατα στοιχεία έδιναν οι οδηγοί προφορικά ή γραπτά. Η φιλοσοφία αντιτίθεται στο γεγονός ότι ανθρώπινο χέρι θα "αλλάξει" τα χιλιόμετρα ή θα δοθούν λάθος ενδείξεις».
Στην περίπτωση των σύγχρονων συστημάτων υπάρχει σύνδεση του ηλεκτρονικού υπολογιστή που παρακολουθεί τη συναλλαγή με τον εγκέφαλο του αυτοκινήτου, μέσω μιας σχετικά φθηνής συσκευής αναγνώρισης. Η συσκευή «τραβάει» τα δεδομένα από τον μετρητή των χιλιομέτρων, ενώ η αντλία που εξυπηρετεί τα οχήματα (συγκεκριμένη σε κάθε πρατήριο) τροφοδοτεί με στοιχεία το σύστημα. «Φυσικά δεν υπάρχει η δυνατότητα κλοπής ή νόθευσης του καυσίμου. Χωρίς τη συγκεκριμένη συσκευή δεν μπορεί να προμηθευτεί κανείς βενζίνη» σχολιάζει ο συνομιλητής μας.
Εγκατάσταση στο πρατήριο
Η αυτοματοποίηση του πρατηρίου είναι μια διαδικασία που επίσης θέλει προσοχή στην υλοποίησή της, διότι απαιτεί κόστος που, ακόμα, θεωρείται σχετικά υψηλό. Το κόστος της εγκατάστασης του αυτοματοποιημένου συστήματος διαχείρισης εφοδιασμού καυσίμων μπορεί να το επωμιστεί είτε η εταιρεία που διαχειρίζεται το συγκεκριμένο σύστημα είτε η πετρελαϊκή εταιρεία που προμηθεύει με καύσιμα το πρατήριο. Οι πετρελαϊκές έχουν συμφέρον να συμμετάσχουν στην αυτοματοποίηση ενός πρατηρίου και στην εγκατάσταση ενός συστήματος διαχείρισης, εφόσον με αυτή την κίνηση έχουν σταθερή πώληση σε ειδικό πελατολόγιο εταιρικών στόλων, ενώ ταυτόχρονα αυξάνονται οι τζίροι και τα κέρδη των πρατηριούχων που συμμετέχουν.
«Το σύστημα βασίζεται στη φιλοσοφία win – win – win: Να κερδίζει η πετρελαϊκή εταιρεία, να κερδίζει ο πρατηριούχος, να κερδίζει και η εταιρεία διαχείρισης της εφαρμογής» μας λέει ο Ραφαήλ Τερκεσίδης, ο οποίος στο παρελθόν προώθησε στην αγορά τέτοια πακέτα συναλλαγών –είτε από την πλευρά της αυτοκινητοβιομηχανίας είτε από την πλευρά των εταιρειών αυτοματοποιημένων συστημάτων.
Μέχρι τις αρχές του 2011 η ανάπτυξη των αυτοματοποιημένων συστημάτων διαχείρισης εφοδιασμού καυσίμων παρουσίαζε συνεχή άνοδο. Η κρίση όμως, η οποία στο χώρο του αυτοκινήτου έλαβε εφιαλτικές διαστάσεις, ανέκοψε την πορεία ανάπτυξης. Το κόστος για την εγκατάσταση μιας αυτόματης αντλίας είναι σημαντικό, ενώ η πετρελαϊκή εταιρεία που είχε αναλάβει την προώθηση του συστήματος δεν μπήκε στη διαδικασία ανάληψης μέρους του κόστους ή έστω επιμερισμού του με τους άλλους συνεργάτες της στο κύκλωμα της διακίνησης. Η εταιρεία της εφαρμογής έπρεπε να επιλέξει να μπει στην αγορά αναλαμβάνοντας το κόστος για όσα πρατήρια ήθελαν πλέον αυτόβουλα να συνεργαστούν.
Το κόστος της εγκατάστασης του αυτοματοποιημένου συστήματος διαχείρισης εφοδιασμού καυσίμων μπορεί να το επωμιστεί είτε η εταιρεία που διαχειρίζεται το συγκεκριμένο σύστημα είτε η πετρελαϊκή εταιρεία που προμηθεύει με καύσιμα το πρατήριο.
Αυτή τη στιγμή σύστημα αυτοματοποίησης της διαδικασίας εφοδιασμού υπάρχει σε 107 πρατήρια σε όλη την Ελλάδα, ενώ υπάρχει η προοπτική επέκτασής του σε μικρό αριθμό πρατηρίων. «Το θέμα είναι ποιος θα πληρώσει το κόστος της εγκατάστασης αυτοματοποιημένου συστήματος στην αντλία. Αν υπολογίσουμε τις οπτικές ίνες και την κονσόλα και αναλόγως την αντλία που θα χρησιμοποιηθεί, το κόστος κυμαίνεται από 7.000 μέχρι και 20.000 ευρώ ανά πρατήριο» μας πληροφορεί ο Ραφαήλ Τερκεσίδης. Ο ίδιος θυμάται ότι οι πρατηριούχοι σε ορισμένα σημεία της χώρας πέτυχαν μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, λόγω της αύξησης των ποσοτήτων που διέθεταν, να αποσβέσουν την επένδυση.
Η σφιχτή οικονομική πολιτική των πετρελαϊκών εταιρειών ήδη από το 2010 ανέτρεψε τις ισορροπίες στην αγορά και περιόρισε τα περιθώρια κινήσεων σε όλους τους κρίκους του κυκλώματος της διακίνησης. Η πίεση μεταφέρθηκε στους πρατηριούχους, και αυτοί με τη σειρά τους στις μεταφορικές εταιρείες και στους εταιρικούς στόλους, με αποτέλεσμα το περιθώριο των 45 ημερών για την εξόφληση που προϋπέθετε το αυτοματοποιημένο σύστημα να μη λειτουργεί πλέον. Όταν οι μεταφορείς έχασαν τη δυνατότητα αποπληρωμής των χρεών τους μέσα σε ενάμιση μήνα, δεν είχε πλέον νόημα να συνεχίζουν τη συνεργασία και αναζήτησαν φθηνότερους προμηθευτές ή προχώρησαν στην εγκατάσταση ιδιωτικής αντλίας.
Η δεύτερη επίπτωση της κρίσης ήταν η μείωση του στόλου των οχημάτων που εφοδιάζονταν αυτοματοποιημένα, όπως επίσης περιορίστηκε το εταιρικό όχημα για στελέχη. «Μικρές εταιρίες με έως 10 οχήματα– που βρίσκονταν στο αυτοματοποιημένο σύστημα επέστρεψαν στον πρατηριούχο της γειτονιάς, ο οποίος τιμολογεί την εταιρεία στο τέλος του μήνα και πληρώνεται με πίστωση, η οποία μπορεί να φτάνει –ανάλογα με τη συμφωνία– μέχρι και τις 90 ημέρες. Αυτό στην ουσία έρχεται να αντικαταστήσει όλη την προσπάθεια που είχε γίνει στον κλάδο, και είναι μια εξέλιξη η οποία μας πάει πίσω σχεδόν μια δεκαετία» μας λέει με έναν τόνο απογοήτευσης ο Ραφαήλ Τερκεσίδης.
Η εγγυητική επιστολή
Οι πετρελαϊκές εταιρείες ζητούν εγγυητικές επιστολές από κάθε εταιρεία που θα χρησιμοποιεί τα καύσιμά τους –μέσω του αυτοματοποιημένου συστήματος. Πρόκειται για τη γνωστή «εγγύηση καλής εκτέλεσης» –δύο μηνών– για την απευκταία περίπτωση που ένας πελάτης δεν μπορεί να εξοφλήσει τα καύσιμα. Η εξασφάλιση όμως τέτοιας επιστολής είναι σχεδόν αδύνατη και μάλιστα ανά τακτά χρονικά διαστήματα. «Υπήρχαν εταιρείες που ήθελαν ορθή διαχείριση και ένιωθαν έτοιμες να εγκαταστήσουν το σύστημα αλλά δεν μπορούσαν να βγάλουν εγγυητικές επιστολές» μας τόνισε ο Ρ. Τερκεσίδης που χαρακτηρίζει την κατάσταση αυτή «τέλμα», ενώ προσθέτει μια ακόμα παράμετρο: «Γνωρίζετε ότι για τη διατήρηση μιας εγγυητικής επιστολής σε μια τράπεζα, κάθε δύο – τρεις μήνες πρέπει να καταβάλλεται στις τράπεζες κάποιο ποσό ανάλογα με το ύψος της εγγυητικής. Φανταστείτε λοιπόν τι κόστη επιβάρυναν τον επιχειρηματία, πριν καν ξεκινήσει την εγκατάσταση ενός αυτοματοποιημένου συστήματος. Το αποτέλεσμα ήταν ότι μεγάλες εταιρείες διέκοψαν συνεργασίες διότι βρήκαν παρεμφερείς υπηρεσίες με κάρτα, με μηδενικό κόστος, πλην των καυσίμων στον παραδοσιακό πρατηριούχο της γειτονιάς τους. Μίλησε κανείς για καινοτομία;».
