Ο Μελισσοκομικός Συνεταιρισμός ʼρτας δεν θεωρείται από τους πιο δραστήριους στην Ελλάδα, αν και διαθέτει εξαιρετικά προϊόντα και κορυφαίους παραγωγούς-μέλη. Η κύρια δραστηριότητά του, σύμφωνα με την υπεύθυνη Μαρία Νούλη, είναι ο εφοδιασμός των μελισσοκόμων με προϊόντα που σχετίζονται άμεσα με τη δουλειά τους: κυψέλες, υλικά συσκευασίας, γυάλινες φιάλες και βάζα, τροφές και μηχανήματα. «Από εδώ διακινούμε μια πολύ μικρή ποσότητα μελιού, κηρύθρας και πρόπολης, σχεδόν μόνο για τις ανάγκες του νομού ʼρτας, ενώ σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις στέλνουμε εκτός νομού, αν και μας έχει ζητηθεί» μας είπε όταν τη ρωτήσαμε για τις εμπορικές δραστηριότητες του Συνεταιρισμού. Γιατί όμως δεν προχωράει ο Συνεταιρισμός στο εμπόριο τη στιγμή που ο νομός συγκαταλέγεται μεταξύ των πρώτων στην Ελλάδα σε παραγωγή γύρης και βασιλικού πολτού;
Ο Απόστολος Τσιούνης, αντιπρόεδρος του Μελισσοκομικού Συνεταιρισμού ʼρτας και μέλος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Μελισσοκόμων-Παραγωγών Βασιλικού Πολτού (ιδρύθηκε το 2008 στη Θεσσαλονίκη), δίνει τη δική του εξήγηση για αυτή την υστέρηση. «Είναι δύσκολο να συμφωνήσουν όλοι οι συνέταιροι σε μια απόφαση για εμπορική δραστηριότητα, διότι χρειάζονται κεφάλαια και υποδομές για κάτι τέτοιο, κι αυτό το διάστημα δεν είναι όλοι πρόθυμοι να συμμετάσχουν με κεφάλαια» μας είπε όταν τον ρωτήσαμε.
Ο Απ. Τσιούνης είναι ένας από τους σημαντικότερους παραγωγούς της ʼρτας με περίπου 2.000 μελίσσια και παραγωγή 20-25 τόνους το χρόνο. Το μεγαλύτερο τμήμα της παραγωγής του πωλείται στη Μελισσοκομική της οικογένειας Πίττα, με την οποία τόσο ο ίδιος όσο και πολλοί παραγωγοί στην ʼρτα έχουν μακρόχρονη, σταθερή και επωφελή συνεργασία. «Μπορεί η χονδρική πώληση του μελιού μας να αποφέρει λιγότερα, τουλάχιστον όμως δεν χάνουμε τα χρήματά μας» υποστηρίζει ο Αρτινός παραγωγός και εξηγεί: «Τα τελευταία χρόνια έχουμε όλοι ταλαιπωρηθεί από τις ακάλυπτες επιταγές και από τα προβλήματα στη συγκέντρωση των χρημάτων μας, τη στιγμή μάλιστα που το μέλι δεν έχει υποστεί ύφεση, συνεχίζει να πωλείται και να αγοράζεται από τον ελληνικό λαό».
Η δημιουργία δικτύου
Ο Α. Τσιούνης εκτός από παραγωγός είναι και τυποποιητής, και τα δύο μέλια του, ο «Πρωτομάστορας» και η «Αμβρακία» θεωρούνται από τα καλύτερα της αγοράς. Στα άμεσα σχέδιά του είναι η εγκατάσταση συστήματος HACCP στη μονάδα που διαθέτει και η πιστοποίηση του προϊόντος κατά ISO προκειμένου να γίνει πιο ανταγωνιστικός. Η μεγαλύτερη ποσότητα προϊόντων του πωλείται εντός του νομού και μικρό τμήμα φτάνει στην Αθήνα, όπου πωλείται σε delicatessen, mini market, καταστήματα παραδοσιακών προϊόντων και μπακάλικα.
«Ξεκινήσαμε πηγαίνοντας σε εκθέσεις και στη συνέχεια συνεργαστήκαμε με αντιπρόσωπο ο οποίος ανέλαβε τη δημιουργία δικτύου διανομής. Κάποια στιγμή τα μέλια μου έφτασαν να πωλούνται σε μια από τις μεγαλύτερες λιανεμπορικές αλυσίδες, και μάλιστα να γίνονται ανάρπαστα. Η επιχείρηση όμως μού ζήτησε χρήματα «για το ράφι», και τότε αποχώρησα από την αλυσίδα» μας είπε ενθυμούμενος την εμπειρία του. Αυτή τη στιγμή τα προϊόντα του διακινούνται μέσω αντιπροσώπου, αλλά ο ίδιος πραγματοποιεί τακτικές επισκέψεις κάθε χειμώνα στην Αθήνα, και βλέπει μικρομάγαζα και καταστήματα παραδοσιακών προϊόντων σε μια προσπάθεια διεύρυνσης του πελατολογίου. Τα μεταφορικά δεν είναι πρόβλημα για τον Απ. Τσιούνη: «Δεν έχω πρόβλημα με τις μεταφορικές εταιρείες. Θεωρώ ότι οι τιμές που χρεώνουν για την Αθήνα, περίπου 50 ευρώ για την παλέτα, κινούνται σε λογικά πλαίσια. Δεν έχω πρόβλημα ούτε με τις πωλήσεις στην Αθήνα. Το μέγα πρόβλημα είναι οι πληρωμές προς τον παραγωγό ο οποίος τρέχει όλη τη χρονιά, σε όλη την Ελλάδα, κάτω από αντίξοες συνθήκες και με τα πετρέλαια στα ύψη, για να εξασφαλίσει καλύτερες θέσεις για τα μελίσσια του» μας λέει με μια δόση πίκρας.
Όσο για την προοπτική των εξαγωγών, αυτή δεν είναι μακριά: «Τα τελευταία δύο χρόνια το θέμα αυτό συζητιέται πολύ. Διάφοροι μικροέμποροι με πιέζουν για εξαγωγές, αλλά δεν το έχω αποφασίσει ακόμα. Το μέλι είναι κάτι πολύ ευαίσθητο. Θέλει αναλύσεις και επαφές με το χημείο, θέλει επενδύσεις και υποδομές. Θα δούμε…» μας λέει χαμογελώντας. Όταν η κρίση απομακρυνθεί, το όνειρο των εξαγωγών μπορεί να βγει αληθινό…
Το αυγοτάραχο
Ο Χρήστος Κολιός, διευθύνων σύμβουλος της ομώνυμης οικογενειακής εταιρείας με έδρα την ʼρτα, η οποία δραστηριοποιείται στις εξαγωγές αγροτικών προϊόντων, δεν μπορεί παρά να είναι αισιόδοξος για το μέλλον των ελληνικών αγροτικών προϊόντων. Η συνεχής επαφή του όμως με τις ευρωπαϊκές αγορές τον έχει κάνει μετρημένο απέναντι στις μεγαλοστομίες της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας, τις προθέσεις των συνεταιριστικών οργανώσεων αλλά και τις κινήσεις των μεμονωμένων παραγωγών. Θεωρεί ότι χρειάζεται ακόμα μεγάλη προσπάθεια για να μπορέσει η ελληνική παραγωγή να συναντήσει τον Έλληνα ή τον Ευρωπαίο καταναλωτή και να του προσφέρει σε εξαιρετική ποιότητα και ανταγωνιστική τιμή τα προϊόντα της. Με ΦΠΑ 23%, όμως, τα πράγματα δυσκολεύουν.
Σύμφωνα με την άποψή του, την οποία καταγράψαμε κατά τη διάρκεια συζήτησης που είχαμε μαζί του στα τέλη Ιουλίου, η σχετικά «δύσκολη» κατάσταση που επικρατούσε στην Ελλάδα στον τομέα της διακίνησης αγροτικών προϊόντων έχει επιδεινωθεί με την κρίση, και η ποιότητα στην παροχή υπηρεσιών έχει υποχωρήσει. Σε ιδιαίτερα προϊόντα, όπως π.χ. το αυγοτάραχο (στο οποίο η οικογένειά του δραστηριοποιούνταν μέχρι πριν μερικά χρόνια και θεωρείται ένα από τα πιο δύσκολα στη διαχείρισή τους προϊόντα της φύσης), η κατάσταση είναι σχεδόν απελπιστική. Τα φθηνά εισαγόμενα κατεψυγμένα προϊόντα (π.χ. από Τουρκία) οδήγησαν σε αδιέξοδο αρκετές ελληνικές μονάδες, ενώ ορισμένες εμπορικές επιχειρήσεις όπως η δική του εγκατέλειψαν τη διακίνηση του προϊόντος, η οποία –όπως θυμάται– γινόταν πόρτα – πόρτα στους πελάτες των μεγάλων αγορών.
«Στις σημαντικές λιμνοθάλασσες της περιοχής μας, από το Τσουκαλιό και τη Λογαρού μέχρι το Μεσολόγγι και το Κοτύχι, η δημοπρασία αυγοτάραχου μέχρι και πέρυσι έφτανε περίπου τα 60 ευρώ το κιλό για το νωπό προϊόν που θα οδηγηθεί στη διαδικασία της επεξεργασίας με αλάτι και της εμβάπτισης σε κερί. Φέτος στη δημοπρασία δεν εμφανίστηκε κανένας αγοραστής! Οι ίδιοι οι παραγωγοί αποφάσισαν να προωθήσουν μόνοι τους το προϊόν στην τιμή των 40 ευρώ το κιλό…» μας είπε.
Πάντως το αυγοτάραχο δεν απευθύνεται στο ευρύ κοινό αλλά σε μια συγκεκριμένη τάξη ανθρώπων που έχουν τη δυνατότητα να το πληρώσουν. Επομένως η αντίστασή του στην οικονομική κρίση αναμένεται πως θα είναι διαφορετική από εκείνη άλλων παραδοσιακών προϊόντων.
Οι μεταφορές δεν επαρκούν
Ο Χρ. Κολιός, ο οποίος είναι αντιπρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Επιχειρήσεων για τη Διαχείριση των Διεθνών Προτύπων GS1, προσπαθεί εδώ και καιρό να συνενώσει τους περίπου 15 εξαγωγείς του νομού της ʼρτας για το συντονισμό των εξαγωγικών δραστηριοτήτων και την προώθηση τοπικών προϊόντων, αντιμετωπίζει όμως δυσκολίες. Την ίδια στιγμή ανάλογες προσπάθειες γίνονται από τον Μελισσοκομικό Συνεταιρισμό ʼρτας, καθώς και από μερίδα γαλακτοπαραγωγών στα ορεινά του νομού που εκτρέφουν συγκεκριμένη ράτσα αρνιών, το γάλα των οποίων είναι πλούσιο σε Ω3.
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο Χρ. Κολιός είναι οι ευμετάβλητες τιμές των μεταφορικών από τις ελληνικές εταιρείες, ειδικά σε περιόδους όπως οι γιορτές των Χριστουγέννων. «Η μεταφορά προς το Μόναχο της Γερμανίας μπορεί λίγο πριν τα Χριστούγεννα να εκτοξευτεί από τα 1.000 ευρώ –που είναι μια συνηθισμένη τιμή κατά τη διάρκεια του έτους– στα 1.500, ακόμα και στα 1.800 ευρώ, διότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα φορτηγά? κι αυτό έχει σαν αποτέλεσμα ένα σημαντικό κόστος πάνω στα προϊόντα» μας λέει. Διευκρινίζει όμως ότι η κατάσταση είναι αρκετά διαφορετική για τις εγχώριες αγορές, όπου η σταθερότητα είναι δεδομένη στις περισσότερες γραμμές. Αναγνωρίζει επίσης ότι έχουν συντελεστεί βήματα προς μια ποιοτικότερη και έγκαιρη μεταφορά. «Μέχρι πριν μερικά χρόνια τα φορτηγά είχαν κάτι μουσαμάδες για τη μεταφορά ευπαθών προϊόντων? σήμερα όμως έχουμε όλο και καλύτερα φορτηγά, καθώς και πολλά ψυγεία που εξασφαλίζουν ποιότητα» μας είπε.
