Την εικόνα μιας χώρας που δεν θέλει επ’ ουδενί να χάσει τον έλεγχο των εμπορευματικών μεταφορών στη λεκάνη της Μεσογείου και αξιοποιεί την καλύτερη δημοσιονομική κατάστασή της σε σχέση με άλλες μεσογειακές δίνει το τελευταίο διάστημα η Ιταλία. Η αύξηση του ανταγωνισμού στην ανατολική Μεσόγειο φαίνεται πως απασχολεί την ιταλική «μεταφορική διπλωματία», ενώ οι παραδοσιακά ομαλές σχέσεις της με την Τουρκία μάλλον έχουν αναβαθμιστεί τελευταία, καθώς ο εξ ανατολών γείτονάς μας αναπτύσσεται συνεχώς.
Οι έρευνες που βλέπουν το φως της δημοσιότητας καταδεικνύουν ότι η Ιταλία αντιμετωπίζει την κρίση από καλύτερες θέσεις, ενώ στον κλάδο των logistics υπάρχει περισσότερη αισιοδοξία απ’ ό,τι την Ελλάδα, όπου πρόσφατη έρευνα του ΤΕΙ Θεσσαλονίκης έδειξε ότι 7 στους 10 ερωτώμενους θεωρούν πως ο ανταγωνισμός θα αυξηθεί το επόμενο διάστημα, ενώ κανείς δεν προβλέπει επέκταση των δραστηριοτήτων του κλάδου τα επόμενα χρόνια. Την άνοιξη του 2012, το Πολυτεχνείο του Μιλάνου πραγματοποίησε έρευνα σύμφωνα με την οποία το 45% των ερωτώμενων (από στελέχη 140 εμπορικών και βιομηχανικών) απάντησε πως μέσα στα επόμενα τρία χρόνια θα αυξήσει τις δραστηριότητες σχετικά με τα logistics, επενδύοντας μικρά ή μεγάλα ποσά στην εφοδιαστική αλυσίδα. Η πλειοψηφία των στελεχών θεωρεί ότι η αγορά των 3PL θα αναπτυχθεί στην Ιταλία, αν και οι περισσότεροι δεν περιμένουν από αυτόν τον τομέα να προέλθει η πραγματική ανάπτυξη του κλάδου.
Παρά την απελευθέρωση και την αναμφισβήτητη ωρίμανση της ιταλικής αγοράς logistics, αυτή συνεχίζει να παραμένει κατακερματισμένη: οι 100 μεγαλύτερες εταιρείες της εφοδιαστικής αλυσίδας, με μέσο όρο τζίρου περίπου 170 εκατ. ευρώ, αποτελούν μόλις το 25% της συνολικής ιταλικής αγοράς (σε τζίρο).
Επέκταση μεσογειακών γραμμών
Κι ενώ αυτά συμβαίνουν στην εφοδιαστική αλυσίδα, στη θάλασσα μοχλός της «επιθετικής» πολιτικής είναι ναυτιλιακές και λιμάνια που επενδύουν συνεχώς σε νέες, μόνιμες γραμμές στη Μεσόγειο. Το τελευταίο διάστημα είχαμε νέες γραμμές από τα λιμάνια La Spezia και Salerno προς τον Πειραιά, την Κωνσταντινούπολη, τη Μερσίνα και την Αλεξάνδρεια (η οποία για ένα μικρό διάστημα, ανάμεσα στην πτώση του καθεστώτος Μουμπάρακ και πριν ξεσπάσουν νέες αναταραχές διεκδίκησε το ρόλο της στη δυτική Μεσόγειο). Την ίδια στιγμή τα ιταλικά λιμάνια «βλέπουν» και δυτικά: Νάπολη, La Spezia και Τζένοβα συνδέονται με γραμμές αμιγώς ιταλικών συμφερόντων, που φτάνουν μέχρι τα λιμάνια του Μαρόκου και το Σετούμπαλ (Setubal) κοντά στη Λισαβόνα, για περαιτέρω σύνδεση με την Αγγλία και τα λιμάνια της βόρειας Ευρώπης.
Ορισμένα από τα λιμάνια της Ιταλίας επιθυμούν το τελευταίο διάστημα να αναδειχθούν σε κόμβους διαμετακομιστικού εμπορίου προς τα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας μέσω του Μαρμαρά, εξ ου και οι ολοένα στενότερες σχέσεις με την τουρκική ναυτιλιακή βιομηχανία. Παράλληλα, η Λατάκεια (πριν την εξέγερση και τον εμφύλιο στη Συρία), η Βηρυτός και το Πορτ Σάιντ εξυπηρετούνται από ιταλικές ναυτιλιακές εταιρείες, μέσω των λιμένων της Αλεξάνδρειας και της (ανερχόμενης) Μερσίνας.
Αλλά και στις σιδηροδρομικές εμπορευματικές μεταφορές η Ιταλία επιχειρεί να αξιοποιήσει το καλοσυντηρημένο και ευρύ δίκτυό της. Τα δύο τελευταία χρόνια παρατηρείται –σύμφωνα με τα διεθνή media– αύξηση του μεταφορικού έργου μέσω του λιμένα της Τεργέστης, και η αύξηση αυτή αποδίδεται στη δυνατότητα σιδηροδρομικής σύνδεσης που προσφέρει η ιστορική ιταλική πόλη του Βορρά με την Αυστρία και στη συνέχεια με δεκάδες πόλεις της κεντρικής Ευρώπης. Είναι χαρακτηριστικό ότι από τις αρχές του 2012 λειτουργούν από τη δημόσια εταιρεία σιδηροδρόμων της Αυστρίας (εκεί υπάρχουν δημόσιες κερδοφόρες επιχειρήσεις!) σε εβδομαδιαία βάση πέντε Intermodal γραμμές τρένου από το Μόναχο, δύο από το Ουλμ (Γερμανία) και μια από τη Βουδαπέστη.
Σύμφωνα με το εβδομαδιαίο on line περιοδικό Ships2Shore, το λιμάνι της Τεργέστης θα πρωταγωνιστήσει τα επόμενα χρόνια, καθώς ο 400.000 τ.μ. αποθηκευτικός χώρος του, ειδικά για τα τρένα από τη βόρεια Ευρώπη, το κάνει ιδανικό για συνδυασμένες μεταφορές. Με μεταφορικό έργο που ανήλθε το 2011σε 393.200 TEUs (αυξημένο από το 2010 κατά 39,61%), το λιμάνι αποτελεί σημαντική απειλή για τον Πειραιά. Μάλιστα για το 2012 το περιοδικό αναμένει ίδιες επιδόσεις, παρά τη συνεχιζόμενη κρίση.
Το λιμάνι της Τεργέστης παίζει ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο στις εμπορευματικές μεταφορές της Μεσογείου, και η ανάπτυξή του αποδίδεται –μεταξύ άλλων– στις εξαιρετικές σιδηροδρομικές εγκαταστάσεις που διαθέτει.
Οι Ιταλοί εφοπλιστές αδημονούν
Η Tarros με έδρα το λιμάνι της La Spezia (βόρεια Ιταλία) φρόντισε και από τον Σεπτέμβριο του 2011 αξιοποιεί μια νέα συνεργασία με τη γνωστή τουρκική εταιρεία Arkas Lines, σε μια εβδομαδιαία γραμμή, στην οποία έχει δρομολογήσει τέσσερα containership των 1.100 TEUs το καθένα. Επεκτείνει επίσης τις δραστηριότητές της η εταιρεία Messina Lines με έδρα τη Τζένοβα, και μόλις τον Απρίλιο του 2012 έριξε στη θάλασσα το Ro-Ro Jolly Perla 3.100 TEUs με ιταλική σημαία και πεδίο δραστηριότητας τη Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα. Η εταιρεία δραστηριοποιείται ήδη από τη δεκαετία του ’60 στις Ro-Ro container μεταφορές με προνομιακούς συνεργάτες τις χώρες της Μέσης Ανατολής και της βόρειας Αφρικής, και σήμερα θεωρείται ηγέτιδα στις μεταφορές αυτοκινήτων, μεικτού φορτίου, φορτηγών και ελαφρών επαγγελματικών οχημάτων.
Οι ιταλικές εταιρείες είναι υπερδραστήριες το τελευταίο διάστημα. Σε πρόσφατο αφιέρωμά του το κλαδικό περιοδικό International Transport Journal κατέγραψε σειρά ναυτιλιακών και logistics επιχειρήσεων, που είτε δημιουργούν συνέργειες με επιχειρήσεις εκτός Ιταλίας, είτε συνεταιρίζονται (μια γνώριμη πρακτική στην ιταλική εταιρική κουλτούρα) για να κερδίσουν πόντους στην εγχώρια και διεθνή αγορά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η One Express Italia, ο νέος σημαντικός παίκτης στις εσωτερικές μεταφορές της γειτονικής χώρας (με βλέψεις για τις διεθνείς), εταιρεία η οποία προήλθε από τη συνεργασία έξι μικρότερων μεταφορικών επιχειρήσεων το 2008. Με κεντρικό hub στην Μπολόνια και περίπου 75 μέλη σε όλη την Ιταλία, η εταιρεία αποτελεί «απάντηση» των Ιταλών στις ολοένα και πιο δύσκολες συνθήκες στην εσωτερική και διεθνή αγορά, όπου η απελευθέρωση έχει υλοποιηθεί περίπου μια δεκαετία πριν απ’ ό,τι στη δική μας αγορά.
