ΟΛΟΣ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ LOGISTICS

Η πράσινη εφοδιαστική έχει πάψει πλέον να είναι εργαλείο μάρκετινγκ και πολυτέλεια των μεγάλων πολυεθνικών και η αγορά των logistics στην Ελλάδα θα κληθεί άμεσα να ανταποκριθεί στη μέτρηση και μείωση των περιβαλλοντικών της επιπτώσεων.

GREEN LOGISTICS: ΕΙΝΑΙ ΝΟΜΟΣ ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

OΙ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΘΑ ΥΠΟΧΡΕΟΥΝΤΑΙ ΝΑ ΤΗΡΟΥΝ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΝΑ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΠΡΟΣΑΡΤΗΜΑ ΤΟΥ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΟΥΣ, ΕΝΩ ΣΤΗΝ ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

Ημερομηνία Δημοσίευσης: 24/05/2018

 

Άρθρο του κ. Παναγιώτη Ανδριανόπουλου,

διευθύνοντος συμβούλου “Planning” A.E.

Νομοθετική υποχρέωση, εργαλείο μάρκετινγκ, τρόπος μείωσης κόστους, εταιρική φιλοσοφία; Όποιος και αν είναι ο λόγος από τους παραπάνω, οι εταιρείες σήμερα στην Ελλάδα έχουν στραφεί ή θα στραφούν παραπάνω και λίαν συντόμως στην πράσινη εφοδιαστική (green logistics).

Αν ακολουθήσουμε των επίσημο ορισμό της εφοδιαστικής ως την επιστήμη που μελετά τη ροή αγαθών, πληροφορίας και χρημάτων μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης, πράσινη εφοδιαστική είναι αυτή που μετρά και προχωρά στη μείωση των περιβαλλοντικών της επιπτώσεων κατά τη ροή αγαθών, πληροφορίας και χρημάτων.

Η πράσινη εφοδιαστική (green logistics) μας έχει απασχολήσει από παλιά στην εταιρεία προσπαθώντας να επιλύσουμε προβλήματα και ανάγκες πελατών. Τη δεκαετία του 1990 είχε τη απλούστερη μορφή της προσπαθώντας να εφαρμοσθούν και να επιλυθούν προβλήματα reverse logistics (κύκλωμα επιστροφών) των προϊόντων και των παλετών και αξιοποίησης των επιστροφών. Τη δεκαετία του 2000 εμπλουτίστηκε ως εργαλείο μάρκετινγκ για την εταιρική κοινωνική ευθύνη (ΕΚΕ) περιλαμβάνοντας τις δράσεις της ανακύκλωσης, μείωσης των υλικών συσκευασίας κλπ. Τη δεκαετία του 2010 που διανύουμε τα πράγματα αναβαθμίστηκαν σημαντικά και από ένα εργαλείο ΕΚΕ η πράσινη εφοδιαστική έγινε βασικό κομμάτι αυτού που ονομάζουμε αειφορία (sustainability) των επιχειρήσεων.

Ο πιο εύκολος τρόπος να σκεφτεί κανείς την αειφορία είναι ως τρία γρανάζια που συνδέονται μεταξύ τους. Όταν ένα γρανάζι γυρνά τότε υποχρεωτικά πρέπει να γυρίσουν και τα άλλα δύο. Τα 3 γρανάζια είναι το περιβάλλον, η κοινωνία και η οικονομία. Έτσι, μια επιχείρηση είναι αειφόρα όταν γυρνά και τα 3 γρανάζια και η δράση της κάνει καλό τόσο στο περιβάλλον, όσο και στην κοινωνία και στην οικονομία. Οι επιχειρήσεις που επιβιώνουν μακροχρόνια και αναπτύσσονται είναι αειφόρες (sustainable) γιατί πετυχαίνουν την κερδοφορία (οικονομικό γρανάζι), εφαρμόζουν τη νομολογία και προωθούν κοινωνικές δράσεις (ως κομμάτι από το κοινωνικό γρανάζι) και σέβονται το περιβάλλον (περιβαλλοντικό γρανάζι).

Συνεπώς, η πράσινη εφοδιαστική (green logistics) είναι βασικό κομμάτι της επιβίωσης και αειφορίας (sustainability) των επιχειρήσεων γιατί:

  • Μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων συνεπάγεται μείωση της κατανάλωσης καυσίμου, ενέργειας, υλικών συσκευασίας κλπ και άρα μείωση των δαπανών και του κόστους (οικονομικό γρανάζι)
  • Μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων συνεπάγεται σεβασμός στο περιβάλλον (περιβαλλοντικό γρανάζι)
  • Μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων συνεπάγεται συμμόρφωση με την ευρωπαϊκή και ελληνική νομοθεσία (κοινωνικό γρανάζι)

Ειδικά στο κομμάτι της νομοθεσίας για την πράσινη εφοδιαστική έχουν περιέλθει τα τελευταία 5 έτη σημαντικότατες αλλαγές στην Ευρώπη αλλά και στη Ελλάδα. Νόμοι περί πράσινης εφοδιαστικής ήδη εφαρμόζονται, ενώ νέες ευρωπαϊκές οδηγίες και επικείμενες υπουργικές αποφάσεις αναμένεται να αλλάξουν ριζικά τις υποχρεώσεις των επιχειρήσεων στην Ελλάδα.

Η PLANNING υπήρξε σύμβουλος του κράτους τόσο για την έκδοση του νόμου 4302/2014 περί του ορισμού και της ρύθμισης του πλαισίου λειτουργίας της εφοδιαστικής στη χώρα μας, όσο και για τον καθορισμό των Υπουργικών Αποφάσεων (ΚΥΑ) για την εφαρμογή του νόμου το 2016. Με βάση αυτά, τις εμπειρίες της από projects green logistics που έχει υλοποιήσει και τη συμμετοχή της στο Green Logistics Consultants Group έχει να παρατηρήσει τα παρακάτω.

 

Τι συμβαίνει στην Ευρώπη

 

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το 25% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου οφείλεται στη μεταφορά με αυξητική τάση. Αν συνεχιστεί αυτή η τάση το 2050 οι μεταφορές θα ευθύνονται για το 50% των εκπομπών. Παράλληλα, η κατανάλωση καυσίμων στις μεταφορές αυξήθηκε κατά 32% την τελευταία 20ετία, ενώ η μεταφορά συνεχίζει να στηρίζεται κατά 96% στην καύση πρώτων υλών με βάση τον άνθρακα και κυρίως στην καύση προϊόντων πετρελαίου.

Αυτά τα γεγονότα οδήγησαν την Ευρωπαϊκή Κοινότητα (Transport White Paper: 2011) στη θέσπιση συγκεκριμένων στόχων μείωσης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της εφοδιαστικής, όπως: στόχος 20/20/20 για τη μείωση κατά 20% των αερίων του θερμοκηπίου (GHG), που εκπέμπονται από την καύση πετρελαίου, και την αύξηση 20% των ΑΠΕ μέχρι το 2020, αντικατάσταση της οδικής έναντι σιδηροδρομικής μεταφοράς κατά 30% μέχρι το 2030, 70% μείωση της εξάρτησης από πετρέλαιο μέχρι το 2050 κλπ.

Παράλληλα, εντείνεται η εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» σύμφωνα με τις υποδείξεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΕΚ), όπως με τη Eurovignette για την επιβολή φόρου στις μεταφορές βάσει εκπομπών CO2, ώρα της ημέρας, χρόνο οδήγησης, απόσταση κλπ με αναμενόμενο κόστος 6.7 cents €/km εκτός πόλεων & 15 cents €/km στις αστικές περιοχές και 20-25%  πρόσθετο κόστος οδικών μεταφορών για όσους ρυπαίνουν (Handbook on external costs of transport), ή με το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ανταλλαγής Εκπομπών (EU ETS) που βρίσκεται πλέον στη Φάση ΙΙΙ (2013-2020) και αφορά περισσότερες από 11.000 βιομηχανικές εγκαταστάσεις, εργοστάσια και αεροπορικές εταιρείες με άμεση παραγωγή του 45% των εκπομπών GHG στην ΕΚ.

Το 2014 με την ευρωπαϊκή οδηγία 2014/95/EU τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης κλήθηκαν μέχρι το 2016 να έχουν ψηφίσει σχετική νομολογία με τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις θα πρέπει πέρα των οικονομικών ισολογισμών τους να δημοσιεύουν κάθε έτος (με αρχή το 2017 και δεδομένα του 2016) και μη χρηματοοικονομικά μεγέθη, δηλαδή να δημοσιεύουν έκθεση διαχείρισης σχετικά με περιβαλλοντικά, κοινωνικά και εργασιακά θέματα, τον σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου, την καταπολέμηση της διαφθοράς και με θέματα σχετικά με τη δωροδοκία.

Για τα περιβαλλοντικά θέματα θα πρέπει να αναφέρονται λεπτομέρειες για τις υφιστάμενες και τις προβλεπόμενες επιπτώσεις δραστηριοτήτων μιας επιχείρησης στο περιβάλλον και, κατά περίπτωση, στην υγεία και την ασφάλεια, στη χρήση ανανεώσιμων και/ή μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, στη χρήση των υδάτων και στην ατμοσφαιρική ρύπανση. Αρχικά, η οδηγία αφορά υποχρεωτικά τις μεγάλες επιχειρήσεις που είναι οντότητες δημοσίου συμφέροντος (εισηγμένες, ασφαλιστικές, πιστωτικά ιδρύματα) με άνω των 500 εργαζομένων κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους αλλά μελλοντικά φαίνεται η πρόθεση να εξαιρεθούν μονάχα οι πολύ μικρές επιχειρήσεις (όσες απασχολούν λιγότερους από δέκα εργαζομένους και των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών ή το σύνολο του ετήσιου ισολογισμού δεν υπερβαίνει τα 2 εκατομμύρια ευρώ. Στην οδηγία αυτή βασίζεται και το άρθρο 5 περί πράσινης εφοδιαστικής του νόμου 4302/2014 που θα παρουσιασθεί στη συνέχεια.

Είναι διεθνής πρακτική για τις περισσότερες χώρες και επιχειρήσεις να επικεντρώνουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της εφοδιαστικής στη μέτρηση και μείωση του αποτυπώματος άνθρακα (carbon footprint). Το carbon footprint είναι το σύνολο των αερίων του θερμοκηπίου που εκπέμπονται από την καύση καυσίμων εκφρασμένα σε ισοδύναμο διοξείδιο του άνθρακα.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει ορισθεί από το 2013 υποχρεωτική μέτρηση και reporting carbon footprint (Companies Act Regulations). Ο νόμος αφορά εισηγμένες επιχειρήσεις (1.100 σε αριθμό) με πρόθεση για επέκταση εντός 2017 σε 24.000. Περιλαμβάνει την ετήσια αναφορά του carbon footprint των δραστηριοτήτων σε παγκόσμιο επίπεδο (αναφορά ανά δραστηριότητα και σύνδεση με αποτελέσματα της στον ισολογισμό). Υπάρχει απαίτηση για εξαγωγή δεικτών και benchmarks.

Στη Γαλλία από το 2013 υπάρχει υποχρεωτική μέτρηση και reporting του carbon footprint των μεταφορών (Article 14, French Decree 2011-1336 και L1431-3, French Transport Code, Οκτώβριος 2013). Όλες οι εταιρείες που μεταφέρουν αγαθά από/προς τη Γαλλία υποχρεούνται να αναφέρουν το carbon footprint ανά δρομολόγιο. Παράλληλα, όλοι οι πάροχοι μεταφορών (freight forwarders αλλά και λεωφορεία, τραίνα, ταξί κλπ) πρέπει να ενημερώνουν για το carbon footprint του δρομολογίου εντός 2 μηνών από την εκτέλεση του.

 

Ο νόμος της πράσινης εφοδιαστικής στην Ελλάδα

 

Το άρθρο 5 του νόμου 4302/2014 καθορίζει το πλαίσιο εφαρμογής της πράσινης εφοδιαστικής στην Ελλάδα και αναφέρει:

«Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής καθορίζονται οι όροι λειτουργίας του συστήματος καταγραφής των περιβαλλοντικών επιδόσεων των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην Εφοδιαστική, στους οποίους συμπεριλαμβάνεται και το αποτύπωμα άνθρακα, σε κεντρική βάση δεδομένων που τηρείται στο Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, καθώς και οι τρόποι γνωστοποίησης στην αγορά και στο ευρύ κοινό των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην Εφοδιαστική, οι οποίες διατηρούν ή επαυξάνουν τις περιβαλλοντικές τους επιδόσεις ή εφαρμόζουν σύστημα περιβαλλοντικής διαχείρισης πιστοποιημένο από αρμόδιο φορέα.»

Τα βασικά ερωτήματα που τίθενται και για τα οποία προτάθηκε απάντηση στην πρόταση για Υπουργική Απόφαση είναι:

  • Ποιες εταιρείες αφορά;
  • Τι και πως θα μετριέται (σύστημα καταγραφής);
  • Πως θα γνωστοποιείται;

Για το ποιες εταιρείες αφορά, δηλαδή ποιες ορίζονται επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην εφοδιαστική, προτάθηκε να αφορά τουλάχιστον μεγάλες εταιρείες (τζίρος άνω των 50 εκατ. ευρώ, αριθμός απασχολούμενων άνω των 250) που ασκούν συστηματικά δραστηριότητες εφοδιαστικής (συμπεριλαμβανομένων πχ των super markets που διαθέτουν μεγάλο στόλο φορτηγών) καθώς και μεσαίες (τζίρος έως 50 εκατ. ευρώ, αριθμός απασχολούμενων έως 250) εταιρείες παροχής υπηρεσιών εφοδιαστικής.

Σχετικά με το τι και π'ώς μετριέται (σύστημα καταγραφής) προτάθηκε οι περιβαλλοντικές επιδόσεις στην εφοδιαστική να αφορούν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην οδική μεταφορά και διανομή εμπορευμάτων (αποτύπωμα άνθρακα / carbon footprint) εκπεφρασμένες σε συνολικό διοξείδιο του άνθρακα (CO2) και συνολικό διοξείδιο του άνθρακα ανά τοννοχιλιόμετρο (CO2/tn,km) για μεταφορά/διανομή. Ανάλογα με το αντικείμενο της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης και της ευθύνης καταγραφής υπάρχουν οι εξής κατηγορίες διαχωρισμού ρύπων (SCOPE):

  • SCOPE 1: αφορά εκπομπές από δραστηριότητες υπό τον πλήρη έλεγχο της εταιρείας, δηλαδή αυτή η ίδια προβαίνει στην αγορά και καύση καυσίμου για την μεταφορά
  • SCOPE 2: αφορά εκπομπές από τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας
  • SCOPE 3: αφορά εκπομπές από δραστηριότητες που δεν βρίσκονται υπό τον πλήρη έλεγχο της εταιρείας αλλά από συνεργαζόμενους φορείς

Υπάρχουν πρωτόκολλα μέτρησης του αποτυπώματος άνθρακα με παγκόσμια αναγνωρισμένες μεθοδολογίες μέτρησης, όπως τα Greenhouse Gas Protocol, ISO 14064, EU Lot 3 κα.

Σχετικά με τη γνωστοποίηση των περιβαλλοντικών επιδόσεων στην αγορά και στο ευρύ κοινό οι εταιρείες θα υποχρεούνται να τηρούν τα δεδομένα του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και να περιλαμβάνουν τα αποτελέσματα στο προσάρτημα του ισολογισμού τους, ενώ στην γνωστοποίηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, πέραν των αποτελεσμάτων, θα πρέπει να αναφέρονται οι συντελεστές εκπομπών που χρησιμοποιήθηκαν και ποια μεθοδολογία μέτρησης ακολουθήθηκε.

Συμπερασματικά, η πράσινη εφοδιαστική έχει πάψει πλέον να είναι εργαλείο μάρκετινγκ και πολυτέλεια των μεγάλων πολυεθνικών και η αγορά των logistics στην Ελλάδα θα κληθεί άμεσα να ανταποκριθεί στη μέτρηση και μείωση των περιβαλλοντικών της επιπτώσεων. Θα πρέπει λοιπόν ήδη οι επιχειρήσεις να αρχίσουν το πλάνο δράση προς αυτή την κατεύθυνση ξεκινώντας με τη συλλογή των απαιτούμενων δεδομένων και την ανάπτυξη των μεθοδολογιών μέτρησης.

 

 

 

COVER STORIES

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΑ LOGISTICS

Μιλώντας για ανθρώπινο δυναµικό εννοούµε τη χρησιµοποίηση διαφόρων ενεργειών οι οποίες στοχεύουν στην αποτελεσµατική διοίκηση των ανθρώπων µέσα σε ένα εργασιακό χώρο µε τέτοιο τρόπο ώστε να ωφεληθεί τ...

ΤΡΙΤΟΣ ΠΥΛΩΝΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΑ LOGISTICS

Ποιες είναι οι εξελίξεις στον ΟΛΘ, πώς προδιαγράφονται οι προοπτικές της Ελλάδας ως «πύλης διαμετακομιστικού εμπορίου» και γιατί υστερεί η χώρα μας σε χωρητικότητες φορτίων....

ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΟΣΕ

Στις ράγες της νέας εποχής, ο οργανισμός σιδηροδρόμων εμφανίζεται έτοιμος να λειτουργήσει με εξωστρέφεια και πελατοκεντρική αντίληψη σε τέσσερις πυλώνες ισχύος: ασφάλεια, διαφάνεια, εξυγίανση και ανάπ...

Κλείσιμο [X]